Giấc mơ đô thị bền vững của ngành xây dựng Việt Nam (Kỳ 1)

Nhiều doanh nghiệp trong ngành xây dựng tại Việt Nam đang nỗ lực tiến hành các giải pháp đồng bộ để giải quyết bài toán này.

Tại sự kiện Build to Last 2025 do Ủy ban Xây dựng CCIFV tổ chức, bà Alison Astarita - Phó chủ tịch điều hành tại Việt Nam của Assa Abloy nhấn mạnh, xây dựng một tòa nhà, một nhà máy không chỉ là thiết lập một mô hình vật lý mà còn đồng nghĩa với việc tạo ra một nơi làm việc an toàn, tích cực – nơi nhân viên có thể phát huy hết khả năng. Bà Astarita cũng cho rằng, một công trình bền vững trước hết bắt đầu từ giai đoạn thiết kế. Phong cách thiết kế, cách bày trí không gian sẽ giúp chủ đầu tư tiết kiệm được chi phí, vật liệu cũng như tận dụng các yếu tố cảnh quan tự nhiên. Tiếp đến là việc lựa chọn vật liệu xây dựng, trang thiết bị cơ bản cũng như thiết bị sản xuất. Bên cạnh đó cũng cần lưu ý đến hệ thống năng lượng dự kiến sử dụng cho tòa nhà. Các yếu tố liên quan đến hạ tầng, khí hậu địa phương cũng cần lưu ý để cân nhắc các giải pháp. Cuối cùng, quan trọng không kém, theo bà Astarita là tìm được đối tác phù hợp.

Hơn 10 năm làm việc tại thị trường Việt Nam, bà Astarita chia sẻ câu chuyện khi Assa Abloy triển khai xây dựng một nhà máy cho đối tác tại Hải Phòng. Với khí hậu nóng đặc trưng, tiêu chuẩn xây dựng của Assa Abloy cao hơn rất nhiều so với tiêu chuẩn thực tế của địa phương. Để có giải pháp đồng bộ cho hạ tầng chống chọi khí hậu, khoản đầu tư là không hề nhỏ. Tuy nhiên, đây là khoản đầu tư xứng đáng, bởi 6 tháng sau khi nhà máy đi vào hoạt động, dù nằm trong tâm điểm của bão Yangi, nhà máy chịu rất ít thiệt hại và nhanh chóng trở lại hoạt động sau thảm họa. 

Về việc lựa chọn vật liệu trong xây dựng, ông Nguyễn Quốc Tuấn - CEO Pebsteel Việt Nam cho rằng, nhà thầu cần đề xuất, tư vấn cho chủ đầu tư để họ có thêm lựa chọn. Ưu tiên sử dụng vật liệu địa phương hoặc vật liệu tái chế, giảm phát thải sẽ giúp tiết kiệm được nhiều chi phí cũng như tối ưu hóa thiết kế và công năng của công trình. Ở góc độ vĩ mô, ông Tuấn cho rằng, Chính phủ nên đề xuất một số chính sách hoặc ban hành các quy định cụ thể để thúc đẩy việc sử dụng vật liệu xanh trong ngành. Ông cũng nhấn mạnh, để có được chính sách này thì vai trò của các Hiệp hội liên quan là vô cùng quan trọng trong việc vừa “giáo dục” thị trường, vừa đóng góp kiến thức chuyên môn cho các ban ngành tham vấn.

Là công ty chuyên xử lý nước xả thải tại các khu công nghiệp, ông Guillaume Gimonet - Giám đốc vận hành Water Southeast Asia, Suez đánh giá cao việc Chính phủ Việt Nam quy hoạch các nhà máy riêng lẻ thành khu công nghiệp và có nhà máy xử lý nước thải tập trung cho toàn khu. “Việc tập trung các nhà máy xử lý nước thải ở Việt Nam đã tăng từ 62% lên 93% chỉ trong 8 năm. Chiến lược này không chỉ hỗ trợ phát triển công nghiệp mạnh mẽ, mang lại lợi ích kinh tế mà còn giải quyết khả năng phục hồi khí hậu” - ông Gimonet nói.

Là quốc gia phát triển năng động và hấp dẫn về tăng trưởng, các chuyên gia đều có cùng nhận định, Việt Nam cần kết hợp kinh nghiệm, tiêu chuẩn xây dựng quốc tế và bản sắc kiến trúc địa phương để hướng tới mục tiêu bền vững. Trong ngành xây dựng, điều này càng cần đặc biệt chú trọng bởi nó góp phần kiến tạo nên diện mạo của các đô thị. 

Thực tế cho thấy, nhiều năm nay, các đơn vị xây dựng hoặc chủ đầu tư, từ nhà ở cho đến tòa nhà văn phòng đều đã bắt đầu chú trọng đến việc thiết lập các tiêu chuẩn xanh/ bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn công trình xanh, không chỉ thúc đẩy phát triển đô thị bền vững và cải thiện môi trường sống mà còn đóng góp vào các mục tiêu bền vững quốc gia.

Đọc thêm: Donald Trump và “bộ sưu tập” sân golf danh tiếng

Các chứng chỉ xanh phổ biến gồm EDGE của IFC (thuộc World Bank), LEED của Hội đồng Công trình xanh Mỹ, BCA Green Mark của Bộ Xây dựng Singapore. Các tòa nhà tuân thủ ESG đều được coi là những khoản đầu tư tốt, giúp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Tại TP HCM hiện có khoảng 20 tòa nhà đạt chứng chỉ xanh. Nhiều dự án còn chạy đua về cấp độ chứng chỉ và mở rộng khu vực địa lý, chẳng hạn như tòa e.town 6 của tập đoàn REE đạt chứng chỉ LEED Platinum - cấp độ cao nhất của LEED tại quận Tân Bình. Đây là tòa văn phòng thứ 2 tại TP HCM có chứng chỉ này, sau tòa nhà Deutsches Haus.

Các khu đô thị với kiến trúc thông minh, hài hòa với tự nhiên như Eaton Park của chủ đầu tư Gamuda Land hay Eco Park… đã góp phần không nhỏ trong việc kiến tạo một đô thị bền vững. Lẽ tất yếu, chi phí đầu tư cho các tòa nhà/ dự án xanh đòi hỏi tài chính, kinh nghiệm của chủ đầu tư cao hơn. Nghiên cứu của IFC cho thấy, chi phí vốn của dự án xanh thường cao hơn ít nhất 4% so với dự án thường, thời gian hoàn các chi phí vốn phát sinh kéo dài ít nhất từ 3 - 4 năm.

Một rào cản nữa là sự khác biệt trong kiến thức và các phương pháp xây dựng, tiêu chuẩn thi công, chi phí lao động và mức độ sẵn có của công nghệ (như năng lượng tái tạo trong tòa nhà) cũng như nguồn vật liệu xây dựng và thiết bị hoàn thiện (như gạch không nung, sơn Non-VOC hoặc Low-VOC) ở thị trường địa phương. Do đó, các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư tránh tư duy tuyến tính – tức là đi theo lộ trình, thiết kế, thi công, xây dựng rồi mới xin cấp chứng chỉ. Nhà đầu tư nên đặt rõ mục tiêu đạt chứng chỉ gì trước khi xây dựng, cấp độ nào nhằm tối ưu công trình về khả năng bền vững, kiến trúc, vật liệu, thiết bị vận hành; đồng thời tránh lãng phí nguồn lực tài chính, công sức do dự án kéo dài, đội vốn.

Đổi lại, các dự án xanh nổi bật và đạt các tiêu chuẩn bền vững thường có mức thuê/ bán cao hơn các dự án thông thường và luôn được lấp đầy với tỉ lệ gần như 100%.

Cải tạo các tòa nhà, công trình kiến trúc đã có bên cạnh việc xây dựng các tòa nhà mới hướng đến phát triển xanh là hướng phát triển cũng được các chuyên gia lưu ý trong quá trình kiến tạo đô thị bền vững. “Việc cải tạo, phục hồi các tòa nhà tốn kém hơn nhiều so với việc phá bỏ hoàn toàn và xây dựng lại. Nhưng nó mang đến cơ hội tạo nên những công trình độc đáo và có ý nghĩa lịch sử, đồng thời vẫn bảo lưu giá trị sử dụng theo thời gian” - bà Borina Andrieu chia sẻ.

Kiến tạo thành phố bền vững, áp dụng triệt để các giải pháp công nghệ và năng lượng xanh trong các tòa nhà là điều các chủ đầu tư và Chính phủ quan tâm.

ĐỌC NGAY

Kỳ vọng về tính tương tác trong không gian làm việc “co-working space”

Thiết kế bất động sản nghỉ dưỡng: Còn gì ngoài câu chuyện của “bền vững”?

Nữ kiến trúc sư Việt Nam và những công trình nổi bật trên trường quốc tế