Tatler House Dialogue x AXOR: Chất thơ của nước qua lăng kính kiến trúc, nội thất và nghệ thuật

Phát biểu trước những vị khách quý trong ngành kiến trúc, nội thất và văn hóa nghệ thuật, ông Christophe Gourlan, Giám đốc Kinh doanh Toàn cầu của Tập đoàn Hansgrohe, nhấn mạnh ngôn ngữ thẩm mỹ tinh tế, kỹ thuật chế tác xuất sắc và công nghệ vượt trội là yếu tố giúp AXOR kiến tạo nên những thiết kế vượt thời gian và bền vững theo năm tháng. Các bộ sưu tập của thương hiệu mang đến sự phong phú về phong cách hiếm có, đồng thời mở ra nhiều khả năng cá nhân hóa nhờ AXOR Signature, dịch vụ tinh chỉnh kiểu dáng, màu sắc, kích thước, khắc logo, chữ ký, huy hiệu hoặc biểu tượng của chủ nhân lên bề mặt sản phẩm.

Ông Dương Quốc Nam, Nhà sáng lập Hoàng Nam Group và Chuỗi bán lẻ nội thất cao cấp Phố Xinh, cũng chia sẻ niềm say mê với các thiết kế độc bản của AXOR. Từng sản phẩm trong hệ sinh thái 60 thương hiệu nội thất quốc tế tại Phố Xinh đều phản ánh chiều sâu về câu chuyện văn hóa, bề dày lịch sử, cùng chất lượng tuyệt mỹ mà ông cho rằng “luôn xứng đáng và nên hiện diện trong ngôi nhà của mọi người”.

Mở đầu buổi trò chuyện, nhà văn Hiền Trang đã trích dẫn triết gia người Pháp Gaston Bachelard (1884-1962) từ cuốn sách Water and Dreams (1942) do ông chấp bút: “Thanh âm của nước không phải ẩn dụ; ngôn ngữ của nước là một thực tại thi ca hiện hữu; những dòng suối và dòng sông mang tới thanh âm cho những vùng cảnh quan vô ngôn, với một sự trung thực kỳ lạ; tiếng nước rầm rì dạy cho chim chóc và con người biết hát, biết nói, biết kể chuyện; nói cách khác, luôn có một sự chuyển tiếp nối liền ngôn ngữ của nước và ngôn ngữ của con người”. 

Từ đó, các diễn giả bắt đầu chia sẻ về ký ức rõ nét nhất của họ khi nhắc đến nước. Kiến trúc sư Vũ Hoàng Sơn nhắc đến tuổi thơ sinh ra ở Hà Nội, trong thời kỳ không gian vệ sinh tại ngôi nhà truyền thống của ông bà vẫn còn tách biệt khỏi không gian sinh hoạt ba gian hai chái trong nhà. “Tôi còn nhớ trước khi đi tắm, mình phải đun nước sôi và tắm ở ngoài trời”, anh cho biết. “Nhưng nó lại rất tình cảm, vì bên cạnh đó là cây dâu. Giữa cái lạnh buốt giá của Hà Nội, thế nào mà cây dâu ấy lại có những con tằm khiến tôi không thể rời mắt”. 

Điều làm anh thấy thú vị là sự phát triển của Việt Nam được phản chiếu rõ qua việc không gian vệ sinh đã đi từ ngoài trời vào trong nhà, và cho đến bây giờ, anh thậm chí đã thiết kế từng nhà tắm riêng biệt cho từng thành viên sinh sống trong một gia đình. “Không phải ai, nhất là các bạn trẻ bây giờ, cũng trải nghiệm quá trình thay đổi ngoạn mục này”, anh chia sẻ. 

Với kiến trúc sư Dương Thanh Tuấn, nước vừa gắn liền với cảm xúc hoài niệm, vừa là chất liệu nâng đỡ bản ngã của con người. Khi còn bé, mỗi khi trời mưa, anh thường tựa vào mảng tường trước hiên ngôi nhà lợp tranh của ông bà, nơi những giọt nước chảy xuống kết thành bức màn ngăn cách giữa không gian trú ẩn trong nhà, và thế giới vui nghịch bên ngoài.

“Những áng mây lãng mạn nhất thế giới chính là được tựu thành từ nước”, anh bộc bạch. “Ở nước, tôi muốn nhìn nhận và lấy cảm hứng từ góc độ nó cực kỳ linh động. Nó có thể là lỏng, là khí, là rắn, nhưng dù ở thể nào thì nước cũng đều đóng vai trò thiết yếu cho con người và đời sống. Nước sinh ra thì con người mới nương vào đấy để tồn tại. Và vấn đề ở đây là ta nên khai thác hoặc sáng tạo từ nó từ bao nhiêu, chứ không thể chối bỏ nó được”. 

Trong mắt Phạm Minh Hiếu – một nghệ sĩ chịu ảnh hưởng bởi nghệ thuật ý niệm và khái niệm, dòng chảy của nước là chất liệu nên thơ gắn liền mật thiết với công việc sáng tác của mình. Anh nhắc đến việc nghệ sĩ Pháp Marcel Duchamp đã thay đổi dòng chảy lịch sử lẫn quan niệm và ý niệm về nghệ thuật ra sao khi vào năm 1917, ông đã dùng một chiếc bồn tiểu dành cho nam giới, lật ngược nó, ký tên lên và gọi tác phẩm là Fountain (Vòi phun nước). 

Hiếu cũng không thể quên kỷ niệm ghé thăm bảo tàng The New Museum thời còn là sinh viên ở New York (Mỹ). Dẫu được bao quanh bởi vô vàn kiệt tác ấn tượng, nhưng điều đọng lại trong anh sau chuyến đi ấy không hẳn là một tác phẩm cụ thể, mà lại là phòng vệ sinh của bảo tàng. “Bạn hãy tưởng tượng, không gian trưng bày hoành tráng bên ngoài là bốn bức tường trắng muốt, nhưng trong này là hoa văn ốp gạch mosaic muôn sắc của Bisazza”,  anh hồi tưởng. “Chưa kể nó còn được đặt tên trang trọng là Jerome L. & Ellen Stern Restrooms, hai mạnh thường quân của bảo tàng. Nơi này đã mang lại cho tôi một trải nghiệm hoàn toàn khác biệt. Như vậy, nước có mối liên hệ mật thiết tới điều kiện tạo ra nước và những cảnh quan mà nó tạo ra.”.

Bàn về việc làm cách nào để chuyển tải những rung động đậm chất thi ca của nước vào đời sống thường nhật, kiến trúc sư Vũ Hoàng Sơn lưu tâm đến những trải nghiệm phong phú mà nước có thể mang lại: một mặt hồ êm ả bên trong căn phòng uống trà, một công viên nước để gia đình thỏa sức vui chơi, hoặc không gian tắm thư giãn sau một ngày dài bận rộn. 

Ở một dự án resort, anh và đội ngũ đã đưa nước ra ngoài ban công, giúp xóa nhòa ranh giới giữa trong và ngoài, đồng thời “khuếch tán” bản hòa âm của vật liệu tự nhiên và cảnh quan, cây cối xung quanh để con người có dịp cảm nhận thiên nhiên nhiều hơn. Với ngôi nhà của một đôi vợ chồng già, anh đặt mặt nước ở những vị trí nơi họ thường tương tác với nhau: “Không gian cuối cùng của cuộc đời mang ý nghĩa vô cùng tuyệt vời; nó cần sự lắng đọng – một mặt tạo nên ký ức với vật liệu qua năm tháng, mặt khác là tạo cho con người ở tuổi đó sự yên ả, gần gũi, không quá ư là khuấy động”.    

“Tùy vào công năng của từng thể loại công trình mà tôi dùng nước như một phương tiện để tạo ra trải nghiệm ý nghĩa cho người dùng”, anh chia sẻ. “Cuộc sống vốn dĩ quá ư là thú vị và muôn màu, nên với từng giai đoạn cuộc đời, từng khoảnh khắc mong muốn, ta sẽ đến với nước và thưởng ngoạn nó theo cách riêng của mình”. 

Anh đưa ví dụ về hồ Léman (tức hồ Genève) ở Thụy Sĩ, nơi anh tốt nghiệp cử nhân về Kiến trúc nội thất.  “Đó là không gian công cộng nơi bạn có thể hẹn hò, đi thuyền, ngồi đọc sách, hoặc xem cinema vào buổi tối mùa thu”, anh nói. “Thời sinh viên, những lúc hơi nhớ nhà, có một góc rất đẹp mà tôi hay ngồi, vì nó giúp mình êm lòng lúc cô đơn. Nhưng đến lúc có gia đình, vẫn là cái hồ ấy, mình lại thích sự sôi động, nô đùa hoạt náo. Ở những khoảnh khác nhau trong đời, ở những góc khác nhau của thành phố, ta lại chiêm nghiệm sự vật theo những cách khác nhau”.  

Điều mà kiến trúc sư Vũ Hoàng Sơn tâm đắc khi nhắc đến vẻ đẹp của nước chính là khả năng xoa dịu ngay khi làn nước mát lành tiếp xúc với cơ thể con người. “Nước không chỉ để uống, bơi lội cho khỏe hay để vệ sinh thân thể”, anh cho biết. “Chỉ cần chạm vào nước thôi là đã mang lại tác dụng tinh thần tuyệt vời. Vì nước là một thành tố của tự nhiên, và con người là một thành tố của tự nhiên, nên chạm vào nước cũng đồng nghĩa với việc ta được tiếp xúc với tự nhiên. Và khi chúng ta sống trong môi trường bị đô thị hóa, bê tông hóa quá nhiều, nơi tính tương tác với tự nhiên ngày càng ít đi, thì việc chạm vào nước đã khiến mình sảng khoái hơn rất nhiều”. 

Trong mắt kiến trúc sư Dương Thanh Tuấn, phòng tắm là không gian duy nhất trong nhà nơi con người có thể đóng khóa cửa mà không bị làm phiền hay phán xét. Ở đấy, ta được quyền trút bỏ những lớp “mặt nạ” ngoài xã hội, thả lỏng và thư giãn trong trạng thái riêng tư tuyệt đối. “Nhưng sự xa xỉ đích thực của phòng tắm không nằm ở việc nó có thể rộng hàng trăm mét vuông, cũng không phải đến từ những vật liệu lấp lánh đắt tiền”, anh cho hay. “Mà ở tính thiết kế, sắp đặt để mình trải nghiệm những cảm giác tuyệt vời nhất, từ đó phục hồi sức khỏe thể xác lẫn tâm lý sau khi bước ra ngoài”.

Anh cũng đề cao ngôn ngữ đặc thù, nhất quán trong các thiết kế mang tính biểu tượng của AXOR nhằm tạo nên bầu không khí giàu xúc cảm trong không gian phòng tắm. “Nhìn vòi nước của Antonio Citterio, tôi có thể ‘đọc’ được trong từng nét bút thiết kế  phần tính cách thanh lịch của người Ý,” anh chia sẻ. “Cái hay ở đây là thiết kế trông có vẻ đơn giản và đáp ứng thị hiếu đại chúng, nhưng công nghệ chế tác của nó thì không hề đơn giản, đồng thời vẫn toát lên mã ADN đặc trưng của nhà thiết kế”.     

Nước cũng là yếu tố không thể thiếu trong “thơ” phòng của nghệ sĩ Phạm Minh Hiếu. Dù hữu hình hay vô hình, dòng chảy của nước gợi nên trong anh những suy tư, suy tưởng giàu cảm hứng cho công việc sáng tác – lúc thì tĩnh lặng như mặt hồ yên ả, lúc thì róc rách như con suối trong rừng, lúc thì cuộn trào như biển cả dậy sóng. “Tinh thần thiết kế, sáng tạo và sáng tác ở Việt Nam cũng uyển chuyển như nước”, anh nói. “Thế hệ nghệ sĩ trẻ như tôi vừa tiếp thu dòng chảy bất tận của văn hóa thế giới, vừa không ngừng chắt chiu những giá trị văn hóa Việt để tạo nên ngôn ngữ và góc nhìn riêng của thế hệ mình. Và cũng như nước, hành trình ấy không có công thức chung, không có hình hài cố định, và vẫn đang chảy về phía trước”. 

ĐỌC NGAY

Nhà thiết kế Steffany Trần: Dáng hình của hồi ức

Art Talk by Masterise Group: Đối thoại cùng nghệ thuật, kiến tạo cảm hứng

Komorebi at Dusk: Đêm tiệc nghệ thuật trong ánh hoàng hôn