Tết-Ta: Đối ẩm về rượu Tết và văn hóa cổ truyền cùng các chuyên gia

Nhắc đến rượu Việt, không thể không kể đến rượu nếp cái hoa vàng, một đặc sản ra đời từ báu vật của vùng đồng bằng Bắc Bộ, được mệnh danh là “nữ hoàng” của các loại nếp. Phấn hoa có màu vàng tươi khi lúa trổ bông, tạo nên tên gọi đặc trưng của loại rượu này, trong khi chất rượu vàng óng ánh mang theo hương vị thanh mát, đậm đà và dễ chịu. Đi dọc miền Trung, rượu Bàu Đá của Bình Định lại nổi tiếng nhờ nguồn nước ngầm trong vắt chảy ra từ những mạch đá quanh vùng Tây Sơn đã làm nên chất vị đặc biệt không nơi nào sánh được. Cách thưởng rượu Bàu Đá cũng lắm cầu kỳ, từ việc chọn ly đến cách nâng bình. 

Xa hơn về phía Tây Nguyên, rượu cần lại là biểu tượng không thể thiếu trong những nghi lễ cộng đồng của đồng bào dân tộc. Trong các ngày hội, người ta quây quần bên ché rượu cần, lần lượt chia nhau hút lấy thứ rượu lạ miệng, làm cơ thể ấm lên với hương vị ngọt ngào xen lẫn cay nồng và thơm lâu. Xuống đến đồng bằng, xứ dừa Bến Tre lại mời gọi người khách ghé lại để thưởng thức rượu dừa nổi tiếng được làm từ nước cốt dừa tươi có vị ngọt thanh và mùi thơm ngan ngát lan tỏa trong vòm họng.

Như vậy, dễ thấy vì sao ở Việt Nam, thưởng rượu không chỉ là một thú vui mà còn là cách để lưu giữ và truyền tải bản sắc văn hóa.

Khám phá thêm: Khi hương trà Omakase thì thầm những câu chuyện văn hóa và triết lý sống

Trong thời đại 4.0, rượu không chỉ là thức uống gắn liền với truyền thống hay y học dân gian, mà đã bước vào một lãnh địa mới, nơi trải nghiệm và câu chuyện trở thành tâm điểm. Với sự lên ngôi của xu hướng cá nhân hóa, những người trẻ đang định hình lại câu chuyện về rượu, biến thức uống này thành một phần của phong cách sống hiện đại và tinh tế.

Tatler đã trò chuyện cùng các chuyên gia đến từ 3 nhà hàng, quán bar khác nhau: Dương Tùng Bách, Head Bartender tại 3pias Clubhouse - một quán bar vừa cổ điển, vừa hiện đại với những ly cocktail mang đậm màu sắc Việt Nam ở Hà Nội; Tân Nguyễn, Đồng sáng lập và Head Bartender tại Ủ Bar - một không gian của các loại cocktail đặc biệt được “ủ” từ ký ức quê nhà tại TP. HCM và Châu Nguyễn, Đồng sáng lập Nam Mê Kitchen & Bar - nơi khai thác những món ăn và nước uống hiện đại, lấy cảm hứng từ dòng sông Mê Kông trù phú, hiền hòa.

Tân Nguyễn chia sẻ niềm đam mê: “Rượu Việt mình có cái vị riêng lắm, nhất là rượu nếp truyền thống. Mỗi vùng, mỗi nhà lại có cách chọn gạo, ủ men khác nhau, nên mùi vị cũng phong phú vô cùng”. Quả thực, Việt Nam sở hữu vô số các dòng rượu khác nhau trên khắp các vùng miền, từ rượu nếp cái hoa vàng đậm đà đến rượu Bàu Đá với vị mạnh đặc trưng, hay rượu mơ ngọt ngào từ cao nguyên Đà Lạt.

Tại Nam Mê, sự phong phú này được tái hiện qua những ly cocktail độc đáo như Từ Đồng Tới Tháp, sử dụng rượu Hồng Sen Tửu nổi tiếng từ Đồng Tháp kết hợp cùng hạt sen sấy và gin thủ công, hay Tàu Hủ Bến Tre, món cocktail độc đáo kết hợp vị ngọt của long nhãn và nước cốt dừa béo ngậy, không chỉ mang lại cảm giác hấp dẫn khi uống, mà còn cuốn hút nhờ những câu chuyện về văn hóa.

Có thể bạn chưa biết: Di sản rượu vang dưới hình hài các công trình kiến trúc

Tuy nhiên, rượu truyền thống tại Việt Nam đang gặp phải những rào cản nhất định khi nói đến sự phát triển. “Mạnh về số lượng nhưng chưa đảm bảo chất lượng”, đó là ý kiến của Dương Tùng Bách về lý do vì sao rượu Việt Nam chưa thể trở thành thương hiệu có độ nhận diện sâu rộng. Trong khi đó, Tân Nguyễn cho hay: “Rượu Việt chưa được truyền thông bài bản, thiếu những nhà nhập rượu lớn và hệ thống phân phối chuyên nghiệp. Điều này giới hạn cơ hội tiếp cận của rượu Việt với thị trường trong và ngoài nước”. 

Để thay đổi, các quán bar và nhà hàng như 3Pias, Ủ Bar hay Nam Mê đều đã chủ động sử dụng những dòng rượu đến từ Việt Nam, khai thác các nguyên liệu Việt Nam hoặc hợp tác với những nghệ nhân làm rượu lâu đời để đảm bảo những sản phẩm chất lượng nhất. Tân Nguyễn thể hiện tâm huyết: “Qua cách pha chế nhẹ nhàng và giữ lại hương men gạo, chúng tôi mong thực khách sẽ có những cảm nhận sâu hơn về giá trị ẩn chứa trong những ly rượu Việt Nam.”

Người trẻ ngày nay không uống để say, mà uống để cảm nhận và khám phá. Cả bốn chuyên gia đều chia sẻ nhận định chung này. Cụ thể, Châu Nguyễn cho biết: “Người trẻ hiện đại đang định hình lại văn hóa uống rượu theo hướng tinh tế hơn, uống ít nhưng chú trọng chất lượng, trải nghiệm và giá trị cảm xúc. Họ tìm kiếm những thức uống không chỉ ngon mà còn kể được câu chuyện, tôn vinh bản sắc dân tộc”. Điều này đã mở đường cho những sáng tạo như cocktail mang cảm hứng vùng miền kết hợp nguyên liệu bản địa như lá dứa, trà, dừa, hay hạt sen tại Nam Mê.

Đọc thêm: Thưởng rượu cùng chuyên gia - Đâu là ly rượu hoàn hảo cho mùa lễ hội?

Cùng Tatler trò chuyện chi tiết hơn với từng chuyên gia để khám phá cách họ đang gìn giữ bản sắc dân tộc, đồng thời làm mới chúng qua các sáng tạo cocktail hiện đại như thế nào.

Dương Tùng Bách - Head Bartender tại 3Pias Clubhouse

Nguồn cảm hứng nào đã định hình các loại cocktail của bạn, đặc biệt là những sáng tạo mang dấu ấn Việt Nam? 

Tại 3Pias, mình dùng nguyên liệu và văn hóa bản địa làm nền tảng để sáng tạo nên các ly rượu. Những chất liệu thuần Việt luôn là nguồn cảm hứng dồi dào để chúng mình khai thác và mang văn hóa Việt Nam giới thiệu đến cho thực khách.

Đối với mình, rượu Việt đa dạng không chỉ trong chủng loại mà còn trong hương vị từ Bắc vào Nam. Ở mỗi nơi đặt chân đến, mình luôn cố gắng lưu giữ trọn vẹn nhất các cung bậc của mùi hương để điều chế lại, ứng dụng vào các ly cocktail sáng tạo ở 3Pias.

Trong số các loại cocktail tại 3Pias, đâu là thức uống được yêu thích nhất? Bạn thường giới thiệu chúng như thế nào đến khách hàng?

Mình vừa thực hiện một menu dành cho mùa Đông tại 3Pias với chủ đề “Đồ ăn đường phố Việt Nam”. Trong đó, bọn mình có một ly cocktail được lấy cảm hứng từ món sủi dìn Hải Phòng. Ly cocktail này được khách hàng khá yêu thích nhờ hương vị quen thuộc nhưng mang đến cảm giác mới lạ. 

Là một chuyên gia pha chế, Tết cổ truyền đem lại cho bạn những cảm nhận như thế nào về rượu so với ngày thường?

Đối với mình, rượu luôn là một thức uống thiêng liêng vì xuất hiện trong những nghi lễ của người xưa đến nay. Bên cạnh đó, rượu còn có khả năng gắn kết tâm hồn thông qua hương vị. Khi mọi người thưởng thức rượu và cùng nhau chia sẻ những vui buồn trong một năm vừa qua, đó có lẽ đã là một khóa trị liệu tuyệt nhất cho tâm hồn rồi.

Tân Nguyễn - Head Bartender tại Ủ Bar

Là một người gắn bó với nghệ thuật pha chế, anh có cảm nhận gì khác biệt về ý nghĩa của rượu trong dịp Tết cổ truyền?

Với tôi, Tết là khoảng thời gian mà tất cả những náo nhiệt ngoài kia như chậm lại để nhường chỗ cho niềm vui đoàn tụ gia đình. Cứ gần đến Tết, tôi lại nhớ hình ảnh mẹ tỉ mỉ gói bánh chưng, hương lá dong và gạo nếp thơm lừng ngập tràn góc sân. Bố thì lo dọn dẹp nhà cửa, còn anh em chúng tôi lăng xăng giúp chuẩn bị mâm cỗ. Tất cả hòa lại thành một kỉ niệm ấm áp mà cứ mỗi năm Tết đến lại khiến tôi bồi hồi. 

Tết còn là lúc các thành viên trong gia đình dù bận rộn thế nào cũng cố gắng thu xếp để về bên cạnh nhau trong mâm cơm ngày Tết và uống chén rượu đầu năm. Chính chất “gắn kết” ấy đã truyền cảm hứng cho tôi sáng tạo nên những món cocktail dành riêng cho dịp lễ hội này. Tôi muốn mỗi ly đồ uống ở Ủ đều mang theo một chút hồn Tết: nồng đượm men gạo, thoang thoảng hương nếp, ấm áp và chan chứa yêu thương. Tôi tin rằng mỗi ly rượu không chỉ là một đồ uống, mà còn là biểu tượng của sự sum vầy và tình thân mà người Việt vốn trân quý. Khi thực khách nhấp một ngụm rượu, tôi mong họ sẽ cảm nhận được niềm vui đoàn viên và một góc hoài niệm về ngày Tết quê nhà. 

Đâu là nguồn cảm hứng góp phần định hình nên thực đơn và các loại cocktail đậm chất Việt tại Ủ Bar?

Ủ Bar được khởi xướng từ tình yêu với cha mẹ, ông bà. Từ câu chuyện cổ tích mẹ kể, đến món ăn bà làm,... tất cả đều trở thành nguồn cảm hứng cho chúng tôi định hình nên Ủ. Sự đa dạng trong nguyên vật liệu hay sự giàu có từ kho tàng văn hóa dân gian vẫn luôn là vốn quý mà Ủ muốn giữ gìn để mang đến cho khách hàng gần xa.

Trong các loại cocktail tại Ủ, đâu là thức uống được yêu thích nhất? Anh thường giới thiệu về chúng như thế nào?

Bên cạnh “Ủ - Mê - Shu” – một món cocktail có sự kết hợp từ rượu nếp, quất và sả thì dịp Tết này, chúng tôi rất hào hứng giới thiệu ly nước “Bánh Chưng Bánh Giày”. Món nước này mang theo hương vị độc đáo của rượu ngọt làm từ gạo Séng Cù, hòa quyện với vodka Hà Nội kết hợp với bánh đậu xanh, thêm vào một mẻ rượu mơ được ủ trong vòng hai năm và hương vị rượu nếp cái hoa vàng để tạo nên một cảm giác “Tết” không thể lẫn vào đâu khác.

Châu Nguyễn - Đồng sáng lập và chủ sở hữu Nam Mê Kitchen & Bar

Theo chị, rượu Việt Nam có đặc điểm gì khác biệt so với các loại rượu quốc tế? Làm thế nào để Nam Mê tôn vinh được những giá trị ấy?

Mỗi loại rượu quốc tế đều mang bản sắc được định hình nhờ nghệ thuật chưng cất nguyên liệu địa phương, sử dụng quy trình thủ công và chịu ảnh hưởng của văn hóa vùng miền. Tại Việt Nam, rượu sử dụng các nguyên liệu bản địa như rượu nếp, rượu cần, rượu mơ, rượu sen,...  các thành phần độc đáo và căn bản khiến rượu tạo ra có sự khác biệt so với rượu quốc tế, không chỉ trong hương vị mà còn ở câu chuyện đằng sau quá trình sản xuất.

Tại Nam Mê Bar, đâu là loại cocktail Việt Nam được khách yêu thích nhất? Chị sẽ giới thiệu về món này như thế nào?

Tàu Hủ Bến Tre là ly cocktail biểu tượng của quán. Đây là sự hòa quyện những hương vị quen thuộc như tàu hủ nước cốt dừa và lá dứa, kết hợp với rượu Rum Việt Nam và nước cốt gừng. Nam Mê sẽ giới thiệu với khách về cách chế biến để dẫn dắt họ vào ly cocktail. Từ bước tạo foam được bartender nấu từ tổ hợp tàu hủ non, nước cốt dừa và lá dứa, đến bước làm lạnh để cho ra kết cấu mềm mịn và thơm béo đặc trưng. Kế đến là phần cocktail được kết hợp giữa rượu rum, cân bằng vị chua ngọt với cordial gừng và nước dừa để tạo nên tổng thể thanh mát và cảm giác uống cực kỳ tinh tế, mượt mà.

Nếu có một ly cocktail đáng thử nhất vào dịp năm mới tại Nam Mê, chị sẽ giới thiệu ly nước nào?

Dạ Cổ Hoài Lang là ly cocktail không thể bỏ qua dịp Tết ở Nam Mê Kitchen & Bar. Ly highball này tôn vinh hương vị của long nhãn Bạc Liêu, hòa quyện cùng vị whisky đậm đà và chút mặn ngọt thanh mát của syrup long nhãn. Ly nước này không chỉ để thưởng thức đơn thuần, mà còn mang theo cả câu chuyện mùa xuân ở miền Tây - căng tràn đầy sức sống và mang hương vị của quê hương hiện đại.

ĐỌC THÊM:

Tết-Ta: “Mở bát” Tết Ất Tỵ với những gợi ý thời trang và trang sức phiên bản giới hạn (Phần 2)

Tết-Ta: Tết an nhiên với 7 gợi ý tận hưởng thời khắc chuyển giao năm mới

Câu chuyện đằng sau 16 kỷ lục Guiness của nhà sưu tầm rượu quý hiếm Nguyễn Đình Tuấn Việt