GPHG 2025: Nhiều ấn tượng, lắm lo âu

Những cái tên có phần “quen thuộc” với giải thưởng như Chopard, Zenith, MB&F hay Voutilainen vẫn tiếp tục “làm mưa làm gió” khi khẳng định vị thế của mình trong ngành với các hạng mục thế mạnh - thậm chí Chopard còn “về đích” với cú “đúp” khi có tới hai chiếc đồng hồ được vinh danh: Imperiale Four Seasons (hạng mục đồng hồ có tính năng phức tạp dành cho nữ giới) và Alpine Eagle 41 SL Cadence 8HF (hạng mục đồng hồ thể thao).

Song song với đó, những ngạc nhiên vốn là một phần đặc sản của giải thưởng này cũng không hề kém cạnh khi vinh danh những tên tuổi mới như Fam Al Hut được trao giải Thiết kế táo bạo với chiếc Möbius - một chiếc đồng hồ sở hữu tourbillon hai trục siêu nhỏ với kích thước và hình dạng gợi nhắc đến những chiếc smartband, hay Anton Suhanov nhận giải Thương hiệu trẻ đột phá với chiếc “St.Petersburg Easter Egg Tourbillon clock” - một mẫu đồng hồ để bàn vừa mang tính nghệ thuật khi khắc hoạ vẻ đẹp thời gian trên trứng Phục sinh, vừa mang đầy tâm hồn thủ công.

Cá nhân tôi khá ấn tượng với chiếc M.A.D. Editions M.A.D.2 Green - chiếc đồng hồ đoạt giải “Petite Aiguille” với cơ chế giờ nhảy hai chiều độc đáo, bởi đây là một trong những thứ người ta mong chờ nhất ở giải thưởng này: khi các hãng đồng hồ trẻ mang đến những cơ chế đầy thú vị - giống như cách Beaubleu mang chiếc Seconde Française đến với kỳ GPHG 2024 chẳng hạn. Thành thật mà nói thì việc đoán giải thưởng ở các hạng mục lớn vài năm trở lại đây đã biến thành sân chơi riêng của các ông lớn đến độ khá dễ đoán, thay vào đó người ta mong chờ được nhìn thấy những thứ mới mẻ ở các hạng mục “phụ” hơn, dù rằng càng ngày điều đó cũng càng trở nên hiếm hoi.

Sự chiếm lĩnh giải thưởng của các thương hiệu lớn - một trong những lý do khiến GPHG dần trở nên dễ đoán - không hẳn chỉ đến từ bề dày lịch sử và kiến thức mà các hãng đang nắm giữ; đó còn được cho là hệ quả của một chính sách của GPHG đối với việc nộp đơn tham dự giải và các chi phí liên quan. Theo nhiều nguồn tin, chỉ riêng việc đăng ký tham gia đã tốn 800 CHF, và nếu con số này vẫn còn là quá nhỏ với đa phần công chúng, thì bạn sẽ cần đóng thêm “8.000 CHF nếu mẫu đồng hồ được vào danh sách bình duyệt, và nếu có tên trong danh sách chiến thắng, bạn sẽ phải mua bàn tại gala với giá 15.000 CHF”. Chi phí này có thể là không đáng kể với các hãng lớn hay các nghệ nhân được săn đón như Chaykin, nhưng với đa phần nhà chế tác độc lập và các hãng mới, đây không hẳn là một yếu tố có thể bỏ qua. Những chi phí này phần nào góp phần dấy lên câu hỏi: liệu các thương hiệu lớn, ngân sách mạnh sẽ chiếm ưu thế, và liệu có cách nào để hỗ trợ cho những cái tên mới với nguồn lực hạn chế nhưng đầy tiềm năng để tiếp cận sân khấu huy hoàng của ngành nghệ thuật thời gian?

Bên cạnh đó, chiến thắng của Breguet - một mẫu đơn giản và tôn vinh lịch sử, dù có bộ máy thực sự thú vị ẩn sau bề mặt tinh khiết của mình - cũng đem đến hoài nghi về việc liệu đây có phải là lựa chọn có phần “an toàn” của Ban giám khảo trong bối cảnh sự phát triển vũ bão của công nghệ vẫn tiếp tục gia tăng sức ép lên những ngành chế tác mang nặng tính truyền thống, mà Thuỵ Sỹ là một trong những thành trì hiếm hoi ngày nay. Ban Tổ chức GPHG 2025 nhấn mạnh sự quan trọng của di sản, với trọng tâm mạnh mẽ vào các giá trị truyền thống, nhưng liệu đó có phải là lựa chọn tối ưu để thu hút thế hệ trẻ quan tâm đến những gía trị di sản và kỹ thuật?

Đọc thêm:  “Swiss Made”: Bí mật chế tác đằng sau uy tín bất diệt của đồng hồ Thụy Sĩ

Không ít lần Ban Giám khảo GPHG gặp phải những hoài nghi tương tự liên quan đến các lựa chọn của mình: đơn cử như vào năm 2023 khi Dior chiến thắng giải thưởng dành cho “Đồng hồ dành cho nữ có cơ chế phức tạp” với chiếc Grand Soir Automate Étoile de Monsieur Dior. Một chiếc đồng hồ tuyệt đẹp, nhưng được vận hành bởi một bộ máy Quartz. Năm 2025 điều tương tự cũng lặp lại với hạng mục giải thưởng “Challenge” - khi Dennison được vinh danh với chiếc đồng hồ thép mạ vàng với mặt số bằng đá mắt hổ, và lại một lần nữa có trái tim là… một bộ máy Quartz. Liệu đó có phải là một lựa chọn đúng đắn, hay các tiêu chí của Ban Giám khảo GPHG đang dần trở nên quá khó hiểu với cả những người vẫn thường xuyên dõi theo mùa giải thường niên đầy hào hứng, như chờ mong cánh cửa mở ra một chân trời mới?

Kỳ Grand Prix d’Horlogerie de Genève năm 2025 đã viết tiếp một chương đầy kỷ niệm cho giải thưởng danh giá nhất của thế giới đồng hồ đương đại: kỷ niệm 25 năm của giải thưởng, tôn vinh những tạo tác thời gian đầy tinh tế, những kỹ năng chế tác phi thường và những tên tuổi độc lập mới mẻ. Vẫn còn đâu đó nhiều nỗi lo đằng sau ánh đèn sân khấu, như băn khoăn về chi phí, tính công bằng, trách nhiệm xã hội hay cách duy trì giá trị di sản trong một thế giới liên tục đổi thay - nhưng chính bằng những câu hỏi này nhắc ta nhớ đến giá trị chân thực của GPHG. Đó không chỉ là sân khấu trình diễn lung linh của màn trình diễn tạo tác thời gian xa xỉ, mà là tấm gương phản chiếu bức tranh toàn cảnh của ngành: liệu những cái tên được xướng lên hôm nay sẽ tiếp tục sống mãi như các biểu tượng, hay sẽ chỉ là một sản phẩm thoáng qua trong dòng sông xa xỉ cứ thay mới hàng năm? Liệu những nhà chế tác nhận về tượng vàng mang dáng hình bàn tay điệu nghệ có trở thành động lực để bồi đắp nghệ thuật sống bền vững, từ đó góp phần kéo dài sức sống cho một ngành chế tác vốn đã mong manh trước làn sóng thời đại?

Ở ngay thời điểm này, các đại diện của ngành đồng hồ Thuỵ Sỹ đã đạt được những thoả thuận bước đầu về thuế quan với chính phủ Mỹ - một trong những yếu tố làm ảnh hưởng đến toàn ngành từ đầu năm 2025 đến nay. Thế nhưng những đe doạ vẫn còn vẹn nguyên: từ sự bất ổn của giá nguyên liệu đầu vào trên toàn thế giới, những đứt gãy về logistic toàn cầu hay sự dịch chuyển về nhu cầu của công chúng, đặc biệt là người trẻ - những điều càng làm cho hàng trăm năm lịch sử một lần nữa đứng trong trạng thái mất cân bằng. Kỳ GPHG 2025 có thể là bước chuyển mình mở ra cơ hội mới, nhưng cũng có thể là một dấu hiệu đáng lo lắng đòi hỏi nhiều sự quan tâm hơn: có lẽ công chúng lại một lần nữa sẽ cần chờ thêm một năm để biết liệu tương lai có đổi thay như ta nghĩ? Đó cũng là một khía cạnh đẹp đẽ nữa của thời gian: khi ta không chỉ quan sát, mà còn được suy xét, đánh giá và góp thêm một tiếng nói để tạo nên di sản.

ĐỌC NGAY

RM 35-03 Automatic Nadal: “Cánh bướm” đột phá trên cổ tay người điều khiển kiệt tác

Ceramic: “Vũ khí bí mật” tái định nghĩa tương lai của nghệ thuật chế tác đồng hồ

Audemars Piguet và câu chuyện hậu trường tại sân khấu Montreux Jazz huyền thoại