Khi Elsa Peretti đặt bước chân đầu tiên vào Tiffany vào năm 1974, bà đã làm thay đổi hoàn toàn chuẩn mực của nghệ thuật chế tác trang sức đương thời
Năm 2021, bộ phim truyền hình tiểu sử “Halston” được chuyển thể từ cuốn sách “Simply Halston” của tác giả Steven Gaines, ghi lại cuộc đời đầy rẫy đau thương của nhà thiết kế Mỹ Roy Halston Frowick, từ lúc hai bàn tay trắng dựng nên công ty, chạm đến đỉnh cao danh vọng của ngành thời trang và sau đó là sự sụp đổ bởi chính sự nổi tiếng. Cuộc đời của nhà thiết kế định hình địa hạt thời trang thập niên 70 không thể trọn vẹn nếu thiếu bóng dáng Elsa Peretti.
Được giáo dục tại Rome và Thụy Sĩ, Elsa Peretti khởi đầu sự nghiệp không phải với thời trang hay trang sức, mà là giảng dạy tiếng Ý và huấn luyện trượt tuyết. Năm 1963, cô chuyển đến để học thiết kế nội thất và bắt đầu làm việc cho một kiến trúc sư. Năm sau, Elsa Peretti bắt đầu làm người mẫu tại Barcelona (Tây Ban Nha). Sau đó, Peretti tiếp tục đến New York và gia nhập Wilhelmina Modeling Agency, công ty đào tạo người mẫu cho nhiều nhà thiết kế tên tuổi trong giới thời trang cao cấp của thành phố. Cùng với Anjelica Huston, Karen Bjornson và một số người mẫu hàng đầu khác, cô trở thành một phần của nhóm người đẹp gắn bó mật thiết với nhà thiết kế Halston. Nhóm người mẫu được giới mộ điệu lúc đó yêu mến gọi bằng một cái tên: “Halstonettes”.
Sự nghiệp của Elsa Peretti bắt đầu thăng hạng khi bắt đầu dấn thân vào ngành thiết kế trang sức, để lại dấu ấn hằn sâu trong trang sử của nhà kim hoàn Tiffany & Co. suốt hơn nửa thế kỷ sau.
Kẻ ngoại đạo làm nên chuyện
Năm 1969, Elsa Peretti bắt đầu thử nghiệm với trang sức, tạo ra những thiết kế đầu tiên cho các nhà thiết kế thời trang tại Manhattan (Mỹ). Khởi đầu của cô là dây chuyền bằng da có mặt hình lọ hoa bằng bạc nhỏ, lấy cảm hứng từ một món đồ mà cô tìm thấy tại chợ trời. Mẫu gốc là chiếc vòng cổ mang theo lọ thuỷ tinh, từng được các thiếu nữ Ý dùng để đựng hoa gardenia nhằm giữ cho cánh hoa không héo khi cầm trong tay. Sợi dây chuyền hình lọ hoa của Peretti sở hữu phom dáng tối giản và đường nét gọn gàng nhanh chóng tạo tiếng vang. Đến năm 1971, cô vừa thiết kế trang sức cho Halston, vừa là người mẫu trong các chiến dịch của ông.

Above Cuộc đời của nhà thiết kế Roy Halston Frowick không thể trọn vẹn nếu thiếu bóng dáng Elsa Peretti. Ảnh: Atsushi Nishijima/Netflix
Halston sau đó đề nghị Peretti thiết kế chai nước hoa cho dòng hương mới mang chính tên ông. Chiếc chai với đường cong uốn lượn do Peretti tạo nên trở thành biểu tượng cho mùi hương này. Sản phẩm sau đó trở thành loại nước hoa bán chạy thứ hai trong lịch sử, chỉ xếp sau CHANEL No.5.
Song song với đó, sự nghiệp thiết kế trang sức của cô không ngừng mở rộng. Năm 1972, Bloomingdale’s khai trương một gian hàng riêng dành cho các thiết kế của Peretti. Hai năm sau, cô ký hợp đồng với Tiffany & Co., bắt đầu sáng tạo một loạt mẫu trang sức bạc dành cho tệp khách hàng trẻ. Bộ sưu tập mang ngôn ngữ riêng của Peretti, từ những vòng cổ hình trái tim như đang lơ lửng giữa không trung, đến các vòng tay bản lớn với cấu trúc đương đại. Các thiết kế này nhanh chóng thu hút một lượng người hâm mộ trung thành.

Above Elsa Peretti và Halston cùng tham dự bữa tối của Fragrance Foundation tại Khách sạn Plaza năm 1976. Ảnh: Flynn Karlin/Fairchild Archive/Penske Media
Từ giữa đến cuối thập niên 70, Elsa Peretti xuất hiện ngày càng thường xuyên trong đời sống tiệc tùng của New York. Cô và Halston là những gương mặt quen thuộc tại Studio 54 cho đến khi mối quan hệ giữa họ rạn nứt. Nơi Peretti tìm về sau những huyên náo là một ngôi làng nhỏ Sant Martí Vell, thuộc xứ Catalonia (Tây Ban Nha). Cô mua lại một ngôi nhà cổ, tự mình tu sửa và sinh sống tại đó. Từ những năm 1980, phần lớn thời gian của cô gắn liền với ngôi làng này.
Không dừng lại ở việc khôi phục nơi ở riêng, Peretti còn tham gia trùng tu nhiều công trình lịch sử trong làng, nơi có dấu tích định cư từ thời La Mã thế kỷ thứ hai và một ngôi đền từ thế kỷ thứ mười hai. Cô cũng dành nguồn lực để bảo tồn các kho tư liệu lịch sử và nhiếp ảnh tại đây như một cách lặng lẽ tiếp nối mạch sống của vùng đất mà cô đã chọn làm nơi dừng chân.

Above Đúng với phong cách thẩm mỹ của nhà thiết kế, bộ sưu tập Elsa Peretti® Open Heart tôn vinh tình yêu. Ảnh: Tiffany & Co.
Elsa Peretti đã sáng tạo hơn 30 bộ sưu tập trang sức cho Tiffany & Co., với những dấu ấn như Bean, Open Heart, Mesh, Bone, và Zodiac. Chất liệu trong các thiết kế của cô trải dài từ bạc sterling, vàng 18K, đá turquoise, đến sơn mài và mây tre. Hành trình qua Nhật Bản, Trung Quốc và châu Âu đã để lại ảnh hưởng rõ nét lên ngôn ngữ thiết kế của cô. Mô-típ hình khối trở thành ngôn từ, và cảm quan điêu khắc trở thành nền tảng cho mọi sáng tạo của Peretti.
Dù mang tinh thần hiện đại, các thiết kế của Elsa Peretti vẫn giữ mạch nối với kỹ nghệ chế tác trang sức truyền thống. Cô tiếp cận thế giới tự nhiên bằng góc nhìn của một nhà nghiên cứu và người nghệ sĩ thuần túy. Với Peretti, mọi hình ảnh đều là một ẩn dụ sâu xa: trái tim đại diện cho cảm xúc; sao biển là chuyển động; giọt lệ không u buồm mà được gửi gắm niềm vui được chưng cất.
Xem thêm: Tiffany Ginza - Biểu tượng xa xỉ mới của châu Á giữa lòng Tokyo
Biểu tượng bất biến
Trong số những sáng tạo được ngợi ca, bộ sưu tập Diamonds by the Yard nổi bật với những sợi dây chuyền điểm xuyết đá quý gắn theo kiểu nạm bao viền (bezel-set). Tuy nhiên, bộ sưu tập Bone Cuff mới thực sự tạo nên bước ngoặt với các đường cong mềm mại và chất liệu có khả năng hòa quyện cùng cơ thể người đeo.
Thiết kế Bone Cuff ra mắt lần đầu vào năm 1970, giữ vững sức sống qua nhiều thập kỷ. Qua đó, Peretti như kể lại câu chuyện cuộc đời mình, về một hành trình chịu ảnh hưởng từ những năm tháng ở Rome. Khi còn nhỏ, cô từng đặt chân tới hầm mộ Capuchin thế kỷ XVII, và từ Barcelona, nơi công trình của kiến trúc sư Antoni Gaudí, đặc biệt là Casa Milà, đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong ký ức của nhà chế tác.

Above Elsa Peretti làm việc trong studio tại nhà ở Manhattan, năm 1974. Ảnh: Duane Michals
Năm 2024 đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác giữa Elsa Peretti và Tiffany & Co. Trong dịp đặc biệt xứng đáng được tôn vinh này, Tiffany làm mới bộ sưu tập trang sức điêu khắc kinh điển Bone Cuff, trong đó có cả các mẫu nhẫn Bone và Split được tạo ra để tôn vinh vẻ đẹp tự nhiên. Gốc rễ châu Âu và những năm tháng lớn lên tại Ý, cùng hành trình học tập tại Rome, đã khắc họa những hình khối mềm mại làm nên nét duyên trong từng thiết kế của cô. Tất cả đều là sự phản chiếu của những cảnh quan, kiến trúc và nghệ thuật mà cô đã gặp gỡ trong cuộc sống.
Bone Cuff thể hiện sự hòa quyện giữa cảm xúc và kỹ thuật, phản chiếu hình ảnh người phụ nữ hiện đại với tinh thần độc lập. Khi tạo ra tác phẩm này, Elsa Peretti hướng đến cảm giác thoải mái và tự tin. Chiếc nhẫn nhẹ nhàng ôm sát từng ngón tay, chiếc vòng tay như hòa vào cấu trúc xương của cơ thể. Elsa Peretti từng nói: “Tôi luôn đặt trọng tâm vào cơ chế vận hành và cảm nhận mà sản phẩm mang lại. Mỗi món trang sức cần vừa đẹp để thu hút, vừa dễ chịu khi đeo”.

Above Vòng tay Bone Cuff thể hiện sự hòa quyện giữa cảm xúc và kỹ thuật, phản chiếu hình ảnh người phụ nữ hiện đại với tinh thần độc lập. Ảnh: Tiffany & Co.
Các thiết kế nhẫn Split và Bone mở rộng tinh thần trong từng tác phẩm của Peretti. Được chế tác bằng hai chất liệu vàng 18K và bạc sterling, các mẫu tạo nên tuyên ngôn mạnh mẽ nhưng vẫn giữ được sự tinh tế. Trong khi đó, Split và Bone Cuff có thêm phiên bản vàng hồng, vàng trắng và đen phủ trên nền đồng, duy trì sự nhẹ nhàng cũng như tính thoải mái vốn là dấu ấn riêng của Elsa.
Việc kết hợp các loại đá quý với những cá tính riêng càng làm tăng thêm tính cá nhân hóa và linh hoạt. Đá mắt hổ với các vân nâu vàng tự nhiên gợi nên sự gần gũi với đất trời, phù hợp với những người trân trọng vẻ đẹp tự nhiên. Trong khi đó, ngọc turquoise với sắc xanh rực rỡ mang đến điểm nhấn tươi mới, bảo vệ người đeo khỏi năng lượng tiêu cực.

Above Các thiết kế nhẫn Split và Bone mở rộng tinh thần trong từng tác phẩm của Peretti. Ảnh: Tiffany & Co.
Đá hổ sắt với sự kết hợp giữa đỏ, vàng và đen mang đến lựa chọn táo bạo cho những ai muốn tạo dấu ấn mạnh mẽ. Đá obsidian bông tuyết với nền đen điểm xuyết các vệt trắng, gợi cảm giác trầm lắng và chiều sâu. Trong khi đó, ngọc phỉ thúy với các biến thể đen, xanh và trắng đáp ứng nhiều sở thích khác nhau, từ vẻ cổ điển trong ngọc đen, sự cân bằng nhẹ nhàng của ngọc xanh, đến cảm giác thuần khiết mà ngọc trắng mang lại.
Việc lựa chọn đá quý đa dạng trong bộ sưu tập này mở ra khả năng cá nhân hóa cao, biến mỗi chiếc Bone Cuff thành một phần riêng biệt trong tủ trang sức của từng người phụ nữ. Dù nghiêng về sức mạnh biểu đạt của đá hổ sắt hay chiều sâu tĩnh lặng của ngọc phỉ thúy xanh, Bone Cuff của Elsa Peretti vẫn giữ vững cốt lõi thẩm mỹ: tối giản, táo bạo và tôn vinh cá tính người đeo.




