Cover Ở Mai Lâm, truyền thống không bị giữ lại như một bảo vật, mà được dẫn dắt đi cùng thời đại, bằng một ngôn ngữ mà thế giới có thể lắng nghe và thấu hiểu

Ở Mai Lâm, truyền thống không bị giữ lại như một bảo vật, mà được dẫn dắt đi cùng thời đại, bằng một ngôn ngữ mà thế giới có thể lắng nghe và thấu hiểu

Nhà thiết kế Mai Lâm không ngừng kiến tạo một nhịp cầu giữa ký ức và hiện tại, giữa những lớp lang văn hóa Việt Nam và nhịp sống đương đại. Khi những giá trị xưa cũ tưởng chừng đã bị che lấp bởi lớp bụi thời gian, Mai Lâm cẩn thận phục dựng và tái cấu trúc trên những phom dáng phi truyền thống, hoa văn lặp lại cùng đóa hoa mai – đóa hoa mang tên chị và đã gắn liền với những bước tiến táo bạo của mình. 

Đọc thêm: Asia's Most Stylish 2025: Gặp gỡ những gương mặt định hình thời trang châu Á

Nếu không liên quan đến thời trang, điều gì trong lĩnh vực sáng tạo như kiến trúc, điện ảnh hoặc công nghệ, từng thay đổi hoàn toàn cách chị thiết kế?

Mai Lâm (ML): Trước khi thực hiện một bộ sưu tập, tôi thường đi tìm lời giải cho câu hỏi chính: Concept và câu chuyện nào cần được cài cắm lần này? Đôi khi, câu chuyện được lấy cảm hứng từ những chất liệu lịch sử hàng ngàn năm trước. Từ đó, tôi khai thác kiến trúc cổ, cổ phục truyền thống, hay những loại trang sức cài tóc của các bậc tiền nhân. Tất cả đều là nguồn cảm hứng để tôi đưa vào thiết kế bằng phương thức hiện đại.

Chẳng hạn như kỹ thuật thêu “Mai tứ quý”. Khi bắt đầu với mô-típ hoa mai, tôi không chỉ tạo ra một sản phẩm nghệ thuật thuần túy, mà xây dựng một hệ thẩm mỹ bao gồm cả thời trang, nội thất và cả ẩm thực. Nói cách khác, tôi hướng đến việc tái hiện toàn bộ lối sống thông qua nghệ thuật. Thêu là một trong những yếu tố mà tôi rất muốn hồi sinh. Bởi vì hiện tại, thêu thủ công truyền thống ở Việt Nam đang dần bị quên lãng. Tôi muốn đưa nó trở lại, nhưng để làm được điều đó trên thị trường quốc tế, tôi phải làm sao cho nó hiện đại, mang tính trừu tượng và có yếu tố 3D.

Ngoài ra, tôi cũng sử dụng các phương pháp nhuộm tự nhiên như nhuộm trà hoặc cà phê. Vì đối với tôi, tất cả đều là một phần của câu chuyện thời trang. Ví dụ, nếu tôi muốn tạo cảm giác hoài niệm, tôi sẽ dùng nhuộm cà phê để tạo màu trầm, cũ. Còn nếu chỉ cần độ cổ nhẹ nhàng, tôi dùng trà để nhuộm vải. Dĩ nhiên, tùy loại vải mà mình cũng phải cân nhắc, nếu không muốn mất màu, thì trà là lựa chọn an toàn hơn.

Tatler Asia
Above Nhà thiết kế Mai Lâm

Vậy có thể hiểu những nỗ lực hiện tại của chị là đang muốn kéo nghệ thuật thủ công Việt Nam đến gần hơn với đại chúng?

ML: Tôi nhận ra nghệ thuật thủ công, đặc biệt là nghề thêu tay, dần trở nên xa rời với thực tế. Bởi vì người ta không còn làm ra sản phẩm để phục vụ thị trường nữa. Thêu tay tốn nhiều công sức và thời gian, nhưng khách hàng lại không sẵn sàng chi trả tương xứng với giá trị thật của nó. Vì thế, nhiều người đã bỏ nghề hoặc chuyển sang những hình thức sản xuất khác nhanh và rẻ hơn.

Có lẽ những trải nghiệm cá nhân là điều khiến tôi gắn bó với nghề hơn. Tôi hay mua quà tặng bạn bè ở nước ngoài. Trong những lần rong ruổi săn quà đó, tôi nhận thấy các sản phẩm thêu tay ngày càng khan hiếm. Đồ thêu tay ngày trước nhiều lắm, đi đâu cũng thấy, còn bây giờ gần như không còn. Nếu có thì đa phần là thêu bằng máy, không còn giữ được giá trị nguyên bản nữa.

Khi nói đến “tiên phong thẩm mỹ”, chị có đang chủ động phá vỡ một cấu trúc cũ, hay vô tình mở ra một con đường mới mà bản thân cũng không lường trước?

ML: Tôi không dám nhận danh xưng “tiên phong” đâu (cười). Mọi thứ đến với tôi rất tự nhiên. Tôi chỉ vô tình tìm thấy cảm hứng trong chính kỹ thuật thêu. Tôi cũng yêu thích kỹ thuật này và muốn gìn giữ sự khéo léo đặc trưng đó của người Việt Nam.

Tôi mong những nỗ lực của mình sẽ tạo được ảnh hưởng tích cực. Dù thật lòng mà nói, đến giờ tôi cũng chưa biết là mình đã tạo ra được ảnh hưởng ở mức nào (cười). Nhưng những tín hiệu tích cực đã khiến tôi rất vui. Đó là báo chí đã bắt đầu biết đến “Mai Lâm” và những thực hành của tôi, rồi cũng có những bạn trẻ tìm đến để xin lời khuyên, chia sẻ. Tôi cảm nhận được là mình đang đi đúng con đường mà mình mong muốn.

Trong ngành thời trang hiện nay, đúng là người ta đang sử dụng yếu tố văn hóa, nhưng thường chỉ thỏa mãn phần thị giác nhằm phục vụ cho việc quảng bá sản phẩm. Nghĩa là văn hóa và sản phẩm vẫn là hai thứ tách biệt. Còn với tôi, điều tôi đang làm là gắn kết văn hóa vào chính sản phẩm. Dù văn nó có được gọi tên trong quảng cáo hay không thì bản chất của nó vẫn đang hiện diện trong sản phẩm. Chính sự kết nối ấy mới là điều khiến công việc của tôi trở nên khác biệt.

Đọc thêm: Có gì đáng mong chờ trong lần đầu “đổ bộ” của Tatler Asia's Most Stylish tại Việt Nam?

Tatler Asia
Above Nhà thiết kế Mai Lâm

Thời trang hay được ví giống như một loại ngôn ngữ. Nếu phải “dịch” một cảm xúc rất phức tạp như hoài niệm, kháng cự, giải phóng... sang thiết kế, chị bắt đầu từ đâu?

ML: Tôi muốn đưa chất liệu và tinh thần truyền thống vào trong thiết kế, đó là điều rất rõ ràng. Nhưng nếu nói về việc chuyển thể một thiết kế thành cảm xúc cụ thể, thì đó hẳn là một quá trình rất riêng, và cũng rất cá nhân đối với tôi. Gia đình là một phần trong nguồn cảm hứng ấy. Đó là một ký ức rất buồn, nhưng sau khi tôi đưa những ký ức đó vào nghệ thuật, chúng lại trở thành những kỷ niệm rất đẹp.

Nói về anh trai của mình, có lần tôi tình cờ đi đến một khu chợ, nơi chuyên bán lại đồ lính cũ. Lần đó tôi mua hơn 200 món, hầu hết đều là áo lính đã qua sử dụng. Trước khi bắt tay vào làm bất cứ điều gì với chúng, tôi đem tất cả giặt sạch sẽ, mang đến chùa làm lễ, tụng kinh và xin nước phép. Khi mang về, tôi bắt đầu đưa nghệ thuật của mình vào. Những chiếc áo lính ấy trở thành nền chất liệu cho các tác phẩm thêu.

Chiếc áo đó chắc chắn dành cho người anh trai của tôi. Nhưng tôi muốn đưa thêm một lớp ký ức khác cho thấy sự gắn bó mật thiết giữa tôi và anh: cây mai. Nhưng khi thêu, tôi thay bằng cây đào bởi đó là biểu tượng gợi nhớ đến bố tôi. Qua lớp phủ ký ức tưởng chừng rất đỗi riêng tư ấy, tôi kết nối mình, anh trai và bố lại với nhau qua mô-típ cây đào.

Tìm về “cái gốc” của chính mình là nền tảng để sản phẩm không bao giờ bị lỗi thời.

- Nhà thiết kế Mai Lâm -

Sau cùng, điều gì khiến một nhà thiết kế không bao giờ bị lỗi thời, kể cả khi không còn ra mắt bộ sưu tập nào nữa?

ML: Tôi luôn muốn gửi gắm một thông điệp đến các nhà thiết kế trẻ, và không chỉ riêng thiết kế mà cả những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật nói chung: hãy tìm về “cái gốc” của chính mình. Khi ta hiểu rõ được cái gốc tức là nguồn cội, văn hóa, lịch sử, nơi mình sinh ra và lớn lên, cũng như những trải nghiệm đã hình thành nên con người mình; chính điều đó sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho sáng tạo. Nếu mình biết trân trọng và khai thác những giá trị gốc rễ ấy, đưa chúng vào trong thiết kế hay tác phẩm nghệ thuật, thì sản phẩm khó mà trộn lẫn.

Tatler Asia

Asia’s Most Stylish là chuỗi sự kiện phong cách thường niên của Tatler Asia khởi xướng, trở thành điểm hẹn của các biểu tượng văn hóa, ngôi sao hàng đầu, những nhân vật có tầm ảnh hưởng trong lĩnh vực thời trang, nghệ thuật và phong cách sống. Năm 2025, Asia’s Most Stylish lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam dưới sự dẫn dắt của Tatler Vietnam – Nhã Tập Tinh Hoa, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong việc kết nối Việt Nam với bản đồ thời trang châu Á. Đây là dịp để những gương mặt phong cách Việt được giới thiệu ra khu vực bằng chính ngôn ngữ của mình: sáng tạo, tinh tế và độc bản. Đêm tiệc Asia’s Most Stylish 2025 sẽ diễn ra vào ngày 16/10/2025, hứa hẹn trở thành một trong những sự kiện thời trang đáng mong chờ nhất của năm.


Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 09/2025

CREDITS:

Starring: Mai Lâm

Editor in Chief: Nikita Chu

Digital Managing Editor: Hong Dang

Art Director: Andy Trần

Photographer: Trần Ngọc Đăng Khoa

Stylist: Freddy Nguyễn 

Stylish Assistant: Jade Hồng Trần, Tiến Lâm

Producer: Giang Thảo 

Producer Assistant: Huỳnh Hải Đăng, Giàu Lê

Photographer Assistant: Gia Phú, Thu Ngô

Editorial board: Oli Ryn, Khánh Duyên, Châm Khanh, Gia Phúc, Hồng An

Marketing team: Ruby Nhã Trúc, Tat An Thuan, Haingoc

Graphic Designer: Chau Duong, Dinh Gia Kiet

Location: Cầu Bông Studio

Jewelry: Tiffany & Co.(BST Hardwear)

Fashion: Mai Lam Wearable Art

ĐỌC NGAY

Tiếng và hình của thời gian: Vẻ đẹp nghệ thuật trong đồng hồ cơ khí

Từ Cannes đến Rồng Xanh: Điểm danh 8 bộ trang phục định hình phong cách thời trang của Yoona

Jaden Smith trở thành giám đốc sáng tạo nam đầu tiên của Christian Louboutin