Gothic Revival: Trang sức đen, gai và ám ảnh lãng mạn

Trước khi trở thành phong cách thời trang, Gothic là hệ thẩm mỹ bắt nguồn từ thời Trung cổ. Xuất hiện ở Pháp vào thế kỷ 12, kiến trúc Gothic lan rộng khắp châu Âu trong suốt thế kỷ 12–16, nổi bật với mái vòm nhọn, trần vòm sườn (ribbed vault), cửa sổ ốp kính màu và các công trình tôn giáo đồ sộ như nhà thờ Đức Bà Paris. Sang cuối thế kỷ 18, Gothic Revival - phong trào phục hưng phong cách kiến trúc Gothic khởi phát tại Anh như một phần của chủ nghĩa Lãng mạn, phản ứng với tính duy lý của thời kỳ Khai sáng. Từ kiến trúc, tinh thần Gothic lan dần sang nghệ thuật thị giác, văn chương, sân khấu và thời trang.

Đọc thêm: Bộ ảnh thời trang: Off the beaten Path - Lạc bước giữa miền hoang

Thời kỳ Nữ hoàng Victoria (1837-1901), đặc biệt sau khi Hoàng thân Albert qua đời vào năm 1861, thẩm mỹ Gothic thấm đẫm vào văn hóa tang lễ. Chẳng hạn như Mourning jewelry biểu tượng, loại trang sức để tang thường làm từ tóc người đã khuất hoặc đá đen. 

Đến thập niên 1970–1980, từ tro tàn của punk, tiểu văn hoá Goth ra đời tại Anh, chịu ảnh hưởng bởi âm nhạc hậu punk (post-punk) và gothic rock với các ban nhạc như Siouxsie and the Banshees, Bauhaus, The Cure. Goth trở thành tiểu văn hóa với gu thẩm mỹ đặc trưng: váy ren đen, tất lưới, áo corset, son môi sẫm, trang sức bạc, phụ kiện gai góc, thánh giá, dây xích… Những bộ cánh thường được  cắt may thủ công vừa tiết kiệm, vừa khẳng định cá tính và sự phản kháng với văn hóa tiêu dùng đại chúng.

Bước sang thập niên 2020, thẩm mỹ Gothic trở lại trên nền tảng mạng xã hội như TikTok với các biến thể như #softgoth, #coquettegoth, #sadgirlcore. Trên sàn diễn, thẩm mỹ lãng mạn kiểu Gothic được tái hiện qua ren đen, voan mỏng, phom dáng  cổ điển và trang sức mang yếu tố siêu hình. Những nhà thiết kế như Simone Rocha, Rick Owens, Ann Demeulemeester và đặc biệt là Alexander McQueen - người đã khéo léo dệt chất Gothic vào những màn trình diễn vừa ám ảnh vừa lãng mạn, đưa thẩm mỹ này lên địa hạt thời trang cao cấp.

Ngày nay, Gothic Revival không đơn thuần là sự phục dựng quá khứ, mà là sự sống dậy của cảm thức thẩm mỹ đầy đối kháng và ám ảnh trong đời sống đương đại, từ chuỗi hạt đen, biểu tượng phù thủy, trang sức bạc cho đến chi tiết thuộc trường phái baroque - tất cả gói gọn trong tinh thần lãng mạn u tối, vừa mê hoặc, vừa khiến người ta rùng mình.

Điều làm nên chiều sâu của trang sức Gothic không nằm ở vật liệu, mà ở hệ giá trị mà nó chứa đựng. Một mảnh bạc cũ, một viên đá đen vô danh vẫn có thể trở nên nổi bật. Trang sức Gothic không rực rỡ như kim cương, chẳng bóng bẩy như vàng trắng, nhưng là mảnh ghép không thể thiếu để hoàn thiện một bản phối Gothic.

Những chi tiết filigree mảnh và xoắn như dây leo thường thấy trong trang sức Gothic gợi nhắc đến các cửa sổ kính màu  của nhà thờ Gothic ở châu Âu từ thế kỷ 12–14. Những chiếc thánh giá ngược  như lời phản kháng mọi giáo điều cứng nhắc.

Onyx đen là loại đá có vân mờ đặc trưng được dùng nhiều không chỉ vì màu sắc u ám mà còn bởi tính dễ khắc, rất phổ biến trong các dòng trang sức thời Victoria. Trên nền của những bộ váy ren đen, áo khoác da, corset nịt eo hay quần ống loe thô ráp, trang sức chính là cách để nhấn mạnh sự kịch tính.

Gothic không chọn trang sức ngẫu nhiên. Bạc, da, dây xích, kim loại công nghiệp, đá onyx hay garnet là những chất liệu mà họ có thể tìm thấy ở tiệm đồ cũ. Bạc dễ bị oxy hóa, dễ xỉn màu, tạo nên cảm giác cũ kỹ. Nhiều tín đồ chuộng phong cách Gothic tự tay chế tác trang sức như vòng tay, choker, nhẫn từ những móc khóa cũ, xích xe đạp, hay đầu đạn rỗng. Cách DIY này không chỉ thể hiện cá tính mà còn là sự phản kháng nhằm chống lại thời trang nhanh và tư duy tiêu dùng đại trà.

Ánh bạc lạnh cũng hợp với lớp trang điểm Gothic: nền da trắng nhợt (thường dùng phấn tông trắng hoặc xanh nhạt để tạo cảm giác thiếu sinh khí), mắt kẻ đậm, môi trầm. Đó là sự đối lập với vẻ ngoài sáng sủa, tươi tắn vốn được xem là chuẩn mực. Gothic tôn vinh giao diện mà người khác quay lưng: tàn úa,  tăm tối và dị biệt. Đặc biệt, trang sức Gothic không phân biệt giới tính. Nam hay nữ đều có thể đeo khuyên tai, vòng cổ choker, nhẫn mảnh hay to bản.

Bạc được ưa chuộng không có nghĩa chúng ta phủ nhận vàng. Vàng thường gắn liền với sự giàu sang, vốn là biểu tượng đối lập với những gì cộng đồng Gothic hướng đến. Bởi vậy, bạn hiếm khi thấy Gothic gắn liền với  vàng trong bản phối truyền thống vì nó đại diện cho hệ giá trị mà Gothic muốn phủ định: chủ nghĩa tiêu dùng mù quáng, phân biệt chủng tộc, kỳ thị giới, sự phục tùng quyền lực.

Tuy vậy, vàng không hoàn toàn bị loại bỏ. Cái đẹp trong thế giới Gothic không bao giờ đơn giản là trang trí. Nó là phản ứng với xã hội, định kiến, những chuẩn mực bị áp đặt. Không ai có thể định nghĩa Gothic chỉ qua màu sắc hay chất liệu. 

Gothic không mặc đồ đen chỉ vì sở thích. Họ chọn bóng tối để đối diện với “bóng tối” của xã hội. Họ chọn trang sức như cách để tuyên bố: chúng tôi không tìm kiếm cái đẹp dễ dãi, mà tôn vinh vẻ đẹp có đủ sức chạm vào sự thật - dù gai góc hay gây bất an.

ĐỌC NGAY

Giữa biến động thời cuộc, Hermès vẫn giữ vị thế thống trị nửa đầu 2025 nhờ mô hình ‘trọng thủ công’

Thu nhỏ Paris vào khung hình nhuốm màu hoài niệm trong chiến dịch quảng bá BST CHANEL Thu Đông 2025/26

Prada Thu Đông 2025/26: Bản tuyên ngôn của thị giác và sự sống