Nhà thiết kế Cường Đàm: “Giới hạn là do chính con người đặt ra”

Một nhà thiết kế hoàn toàn có thể sử dụng một xu hướng đang được thị trường yêu thích, nhưng xử lý nó bằng hệ ngôn ngữ, kỹ thuật, phom dáng hoặc tư duy thẩm mỹ của riêng mình. Khi đó, xu hướng trở thành một chất liệu để sáng tạo chứ không phải một công thức để sao chép. Thậm chí, tôi nghĩ việc phải đáp ứng một thị hiếu nhất định đôi khi còn tạo ra một bài toán thú vị hơn cho nhà thiết kế: làm thế nào để sản phẩm đủ gần với thị trường nhưng vẫn có dấu ấn cá nhân? - Đó là một “giới hạn mở” trong sáng tạo. 

Tôi không quá tin vào sự độc bản tuyệt đối. Trong thời trang, rất khó để nói một ý tưởng hoàn toàn chưa từng xuất hiện. Chúng ta đều đang kế thừa từ lịch sử, từ văn hóa, từ những nhà thiết kế đi trước và từ chính những gì đang diễn ra xung quanh mình. Cái tạo nên sự khác biệt nằm ở cách mỗi người kết hợp, diễn giải và biến những thứ đã tồn tại thành một điều có ý nghĩa với mình.

Anh vừa chia sẻ một “giới hạn mở” trong sáng tạo, còn với giới hạn của việc vận hành thương hiệu do chính mình sáng lập thì sao, khi anh không chỉ đảm nhận việc thiết kế mà còn tham gia xây dựng chiến lược, vận hành, và truyền thông cho thương hiệu? Theo anh, khi một người bước ra khỏi vùng chuyên môn của mình để đảm nhiệm nhiều vai trò, đâu là giới hạn lớn nhất? 

Tôi may mắn có được sự đồng hành của CEO Bùi Minh Hương - người đảm nhận vai trò quản lý khối vận hành, trong đó có mảng kinh doanh. Vai trò của tôi là xây dựng chiến lược và phối hợp vận hành thương hiệu, song song với hoạt động làm sáng tạo. Nhưng để làm được điều đó, tôi buộc phải bước ra khỏi giới hạn của một người chỉ làm thiết kế.

Một người làm thiết kế thường nhìn rất sâu vào sản phẩm, nhưng không phải lúc nào cũng nhìn được toàn bộ đường đi của nó: từ thị trường, đầu vào, sản xuất, cung ứng cho đến cách sản phẩm đến với thị trường và tạo ra giá trị. Muốn nhìn được toàn cảnh, trước hết mình phải có hiểu biết đa lĩnh vực, thay vì chỉ giỏi một chuyên môn. Nhưng hiểu thôi chưa đủ, tôi nghĩ mình phải thực hành nhiều hơn.

Khi trực tiếp xây dựng chiến lược, lên các kế hoạch phát triển thương hiệu, trực tiếp tham gia truyền thông và đối diện với những vấn đề vận hành, tôi bắt đầu hiểu vì sao một quyết định sáng tạo lại có thể tác động đến rất nhiều phần khác của thương hiệu. Ngược lại, những giới hạn của kinh doanh hay thị trường cũng khiến tôi nhìn lại cách mình thiết kế và sáng tạo.

Vì thế, việc đóng nhiều vai trò trong một thương hiệu với tôi vừa là một thử thách, vừa là một cách học. Mỗi lĩnh vực có một hệ quy chiếu riêng, và khi mình bước qua lại giữa những hệ quy chiếu đó, mình bắt đầu nhìn thấy những mối liên hệ mà trước đây có thể đã bị che khuất.

Tôi không nghĩ về việc phải trở thành người giỏi nhất ở tất cả mọi thứ. Điều quan trọng hơn là khả năng bao quát những mảng công việc khác nhau, và tìm cách kết nối chúng thật nhuần nhuyễn. Cũng giống như một bộ trang phục, từng đường cắt, từng chất liệu, từng cấu trúc có chức năng riêng, nhưng chỉ khi chúng cùng tồn tại trong một tổng thể thì tác phẩm mới thực sự hoàn chỉnh. Với tôi, xây dựng một thương hiệu chính là một quá trình như vậy.

Từ những trải nghiệm ấy, anh đã đưa ý niệm về giới hạn vào thực hành sáng tạo như thế nào? Và “giới hạn mở” trong AETHER khác gì với việc đơn thuần phá bỏ hay vượt qua một giới hạn thông thường trong cuộc sống?

Điều tôi nhận ra trong công việc là nhiều khi, giới hạn nằm trong cách chúng ta nhìn nhận một sự vật. Khi thay đổi góc nhìn, giới hạn có thể không còn là một đường biên đóng, mà trở thành một vùng chuyển tiếp.

Trong thiết kế, tôi luôn quan tâm đến sự gặp gỡ giữa cấu trúc và cơ thể, giữa tính kỷ luật và cảm xúc, giữa hình khối dứt khoát và đường cong mềm mại. Tôi cũng không nghĩ nhiều về việc phải lựa chọn một phía giữa lý tính và cảm tính, sức mạnh và sự linh hoạt, bản năng và lý trí. Những trạng thái ấy có thể cùng tồn tại, bổ sung và làm thay đổi lẫn nhau. Chính sự va chạm đó tạo ra những khả thể mà một cực tính đơn lẻ không thể có.

Vì thế, AETHER không nói về việc phá bỏ giới hạn để đi đến một nơi hoàn toàn không có rào cản. Tôi quan tâm hơn đến khoảnh khắc giới hạn thay đổi bản chất của chính nó - vẫn tồn tại, nhưng không còn đóng kín. Cấu trúc có thể trở nên linh hoạt, vật chất có thể mở ra một tầng ý niệm, sáng và tối có thể cùng hiện diện trong một không gian.

Từ đó, tôi hình dung giới hạn như một đường biên sống - khi mình tiến lại gần, nó có thể dịch chuyển; khi mình thay đổi góc nhìn, hình dạng của nó cũng thay đổi. Tự do đôi khi không nằm ở việc bước qua một đường biên, mà ở khả năng mở rộng đường biên ấy đủ để những điều tưởng như đối lập có thể cùng tồn tại.

Đó cũng là điều tôi muốn tìm kiếm trong AETHER: không phải một câu trả lời về cách vượt qua giới hạn, mà là một trải nghiệm khiến người ta tự hỏi liệu giới hạn có thực sự cố định như chúng ta từng nghĩ hay không.

AETHER không chỉ có thời trang và điêu khắc, mà còn mở rộng sang các trải nghiệm âm thanh, ánh sáng và không gian. Với anh, những ranh giới giữa các loại hình nghệ thuật có thực sự tồn tại? Và liệu một tác phẩm có thể trở nên tự do hơn khi không còn bị gọi tên bởi một chất liệu hay hình thức duy nhất?

Thực ra, với tất cả những hình thức nghệ thuật tôi từng trải nghiệm, kể cả viết lách, tôi luôn cảm thấy chúng có sự liên đới với nhau. Một bài viết cần có một đường dây logic từ đầu đến cuối để tạo thành một tổng thể thống nhất. Với tôi, một bộ sưu tập thời trang, một bộ hình, hay một cuộc triển lãm cũng vậy. Chúng có thể khác nhau về chất liệu, nhưng đều cần một cấu trúc đủ chặt chẽ để cảm xúc có thể được tự do.

Vì thế, tôi không nhìn thấy quá nhiều sự khác biệt giữa các loại hình nghệ thuật. Tôi quan tâm đến cách chúng cùng tạo nên một ngôn ngữ. Qua AETHER, tôi muốn thử mở rộng ngôn ngữ đó hơn nữa, để thời trang có thể đi vào điêu khắc, điêu khắc có thể gặp âm thanh, ánh sáng có thể trở thành một phần của không gian, và tất cả cùng tồn tại trong một trải nghiệm thống nhất.

Ngay cả kinh doanh, tôi cũng xem đó là một dạng nghệ thuật. Làm thế nào để một ý tưởng có thể tồn tại, phát triển và mang lại hiệu quả tốt nhất cũng đòi hỏi sự sáng tạo. Nhiều người nghĩ thị trường, xu hướng hay tâm lý người mua là những giới hạn khiến nhà thiết kế không thể tự do làm nghệ thuật, nhưng tôi không nghĩ vậy. Nếu biết cách dùng kinh doanh để nuôi nghệ thuật, thị trường có thể trở thành một nguồn lực, chứ không phải giới hạn. Còn nếu giới hạn nằm ở chính năng lực của mình, thì đó là lúc chúng ta cần rèn luyện và phát triển để đi xa hơn những gì thị trường đang đòi hỏi.

Cảm ơn anh vì những chia sẻ thú vị này! 

ĐỌC NGAY

[Tatler Most Stylish 2026] Nghệ sĩ Hồ Ngọc Hà: Độc bản giữa vạn người

[Tatler Most Stylish 2026] Ca sĩ Tùng Dương: Không ngừng thử nghiệm

Saint Laurent SS27: Một thập kỷ trong sắc vàng