Cover Là vợ chồng và cũng là cộng sự trong nhiều dự án, Lương Minh Thắng và Wendy Uyên Nguyễn tiếp cận AI từ hai điểm xuất phát khác nhau, nhưng cùng hướng cuộc thảo luận về khía cạnh quan trọng nhất: con người
Là vợ chồng và cũng là cộng sự trong nhiều dự án, Lương Minh Thắng và Wendy Uyên Nguyễn tiếp cận AI từ hai điểm xuất phát khác nhau, nhưng cùng hướng cuộc thảo luận về khía cạnh quan trọng nhất: con người
1 / 1
Một người làm việc ở tuyến đầu tạo ra năng lực AI mới. Một người bắc cầu để công nghệ đi vào các lĩnh vực thực tế. Là vợ chồng và cũng là cộng sự trong nhiều dự án, Lương Minh Thắng và Wendy Uyên Nguyễn tiếp cận AI từ hai điểm xuất phát khác nhau, nhưng cùng hướng cuộc thảo luận về khía cạnh quan trọng nhất: con người
Hai ngôn ngữ của tương lai
Tại GSTAR Summit 2026, anh chị và cộng sự đã cùng kết nối những người đang đứng ở nhiều điểm khác nhau của cuộc cách mạng AI: từ nghiên cứu, doanh nghiệp, y tế đến chính sách. Nhìn từ bên ngoài, AI đang phát triển với tốc độ chưa từng có với các mô hình ngày càng mạnh hơn. Nhưng anh chị có nghĩ, một công nghệ mạnh hơn không đồng nghĩa với việc nó tự động tạo ra nhiều giá trị hơn cho xã hội? Với tư cách người làm việc ở tuyến đầu tạo ra năng lực AI mới và người bắc cầu để công nghệ đi vào các lĩnh vực thực tế, theo anh chị, đâu là “điểm nghẽn” khiến nhiều đột phá công nghệ vẫn chưa chuyển hóa thành tác động xã hội?
Wendy Uyên Nguyễn (W): Tôi không nghĩ công nghệ mạnh hơn thì mặc nhiên sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn cho xã hội. Tôi nhớ trong một bộ phim tài liệu, Demis Hassabis, nhà đồng sáng lập và CEO Google DeepMind, chia sẻ rằng động lực ban đầu của ông khi phát triển AI là giúp con người giải quyết những bài toán lớn như tìm ra thuốc chữa bệnh. Theo tôi, đó mới là thước đo quan trọng. Một mô hình AI mạnh hơn chưa chắc tạo ra nhiều giá trị hơn; điều quyết định là nó giúp con người giải quyết được những vấn đề nào.
Trong y tế, điều đó thể hiện rất rõ. AI có thể hỗ trợ bác sĩ xử lý lượng thông tin khổng lồ, giảm sai sót và nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân. Nhưng để những năng lực đó thực sự tạo ra tác động, chúng còn phải đi qua cả một hệ thống gồm bệnh viện, cơ quan quản lý, khung pháp lý và quy trình triển khai. Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khoảng cách giữa công nghệ và hệ thống xã hội. AI phát triển rất nhanh, nhưng chính sách, pháp lý, giáo dục và cả cách con người tiếp cận công nghệ đều thay đổi chậm hơn nhiều. Một mô hình AI mạnh hơn chỉ tạo ra giá trị khi hệ sinh thái đủ sẵn sàng để đưa nó vào đúng bài toán và đúng con người.
TS. Lương Minh Thắng (T): Tôi hoàn toàn đồng ý với Wendy. Nếu Wendy nhìn từ góc độ hệ thống để đưa công nghệ vào thực tế, thì từ góc độ nghiên cứu AI, tôi muốn nói rõ hơn điểm nghẽn ở năng lực hấp thụ công nghệ của xã hội. Hiện nay AI đã lan tỏa rất nhanh trong nhóm lao động tri thức. Nhưng nếu muốn AI tạo ra tác động ở quy mô toàn xã hội thì câu hỏi sẽ là: Ai sẽ mang AI đến với những người bình thường? Một bác nông dân có thể chụp ảnh cây lúa để hỏi AI về sâu bệnh, hay một tiểu thương có thể dùng AI để hỗ trợ kinh doanh… Khi AI giải quyết được những nhu cầu rất đời thường như vậy thì nó mới thực sự tạo ra giá trị. Đó cũng là lý do chúng tôi thành lập New Turing Institute, với hai mục tiêu song song: đào tạo đội ngũ chuyên gia AI trình độ quốc tế và phổ cập AI đến cộng đồng. Theo tôi, trọng tâm của giai đoạn này đã chuyển từ việc xây dựng những mô hình mạnh hơn sang việc đưa AI đến với nhiều người hơn và giúp họ giải quyết những bài toán của chính mình.
1 / 1
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu AI, điều gì về trí tuệ con người khiến anh thấy khó mô phỏng nhất?
T: Tôi nghĩ đó là trực giác. AI được huấn luyện trên gần như toàn bộ tri thức đã được ghi lại của nhân loại, nên rất giỏi tổng hợp và suy luận từ những gì đã biết. Nhưng những bước đột phá lớn của con người lại thường đến từ những ý tưởng có xác suất rất thấp: một lời giải toán đẹp, một phát minh hay một cách nhìn hoàn toàn mới mà trước đó chưa ai nghĩ tới. Trong toán học, AI đã rất giỏi kết nối những ý tưởng từ nhiều lĩnh vực khác nhau, và ngay trong nhóm nghiên cứu của tôi, AI cũng giúp chúng tôi nhìn ra nhiều hướng tiếp cận mới. Nhưng từ việc kết nối những điều đã biết đến việc tạo ra một khái niệm mới hay một cách tư duy mới vẫn là một khoảng cách rất lớn. Đó vẫn là lợi thế của con người.
Đọc thêm: Future Newsrooms Study 2026: Tòa soạn sau thời đại của độ phủ
1 / 1
Từ góc nhìn y tế và xã hội, điều gì khiến một hệ thống công nghệ trở nên thực sự nhân văn?
W: Trong y tế, điều đó thể hiện ở hai điểm. Thứ nhất, công nghệ phải bảo vệ tuyệt đối quyền riêng tư và dữ liệu sức khỏe của người dùng. AI càng hiểu nhiều về mỗi người, đặc biệt là dữ liệu sức khỏe, thì trách nhiệm bảo vệ những dữ liệu ấy càng phải được đặt lên hàng đầu. Thứ hai, AI phải trao nhiều quyền chủ động hơn cho chính người bệnh. Tôi sống ở Mỹ và nhận ra một nghịch lý: hệ thống y tế rất tiên tiến nhưng nhiều người lại không thực sự nắm giữ hồ sơ sức khỏe của chính mình. Mỗi lần chuyển bệnh viện, việc chuyển dữ liệu vẫn rất phức tạp. Theo tôi, AI nên đảo ngược điều đó: giúp mỗi người hiểu cơ thể mình hơn, theo dõi sức khỏe tốt hơn và chủ động hơn trong việc chăm sóc bản thân. Một hệ thống công nghệ chỉ thực sự nhân văn khi quyền kiểm soát cuối cùng vẫn thuộc về con người.
1 / 1
Một trong những lời hứa hẹn hấp dẫn nhất về AI là khả năng tối ưu hóa gần như mọi thứ. Nhưng theo anh, có những điều không nên tối ưu hóa bằng AI không?
T: Tôi là người có xu hướng tối ưu mọi thứ. Làm việc gì cũng nghĩ xem có cách nào hiệu quả hơn không: một tiếng có thể làm được bao nhiêu việc, đi đường nào ngắn nhất, sắp xếp thời gian thế nào để đạt hiệu suất cao nhất. Còn Wendy thì gần như ngược lại. Wendy luôn coi trọng trải nghiệm. Điều đó khiến tôi nhận ra rằng có một thứ không nên tối ưu hóa đến mức cực đoan, đó là trải nghiệm của con người.
Trong quá trình đưa công nghệ vào y tế, đâu là những giới hạn mà theo chị AI không nên vượt qua?
W: Theo tôi, AI không nên vượt qua những cơ chế được thiết kế để bảo vệ con người. Một ví dụ là AI trong khám phá thuốc. AI có thể rút ngắn đáng kể quá trình tìm ra những hợp chất tiềm năng, nhưng để một loại thuốc đến được với bệnh nhân vẫn phải trải qua thử nghiệm tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng, quy trình phê duyệt của FDA và nhiều bước đánh giá khác. Toàn bộ quá trình vẫn có thể kéo dài 10 – 20 năm. AI có thể tăng tốc nghiên cứu, nhưng không thể và cũng không nên rút ngắn những quy trình được thiết kế để bảo đảm an toàn cho người bệnh.
Trải nghiệm triển khai dự án tại một bệnh viện ở California cũng cho tôi thấy điều đó. Trong y tế, mỗi thay đổi đều phải được kiểm chứng rất kỹ trước khi đưa vào thực tế, vì vậy quá trình chuyển đổi luôn diễn ra thận trọng. Một giải pháp tốt về mặt kỹ thuật chỉ tạo ra tác động khi đi được trọn vẹn chặng đường từ nghiên cứu, thử nghiệm đến triển khai. Các dự án tôi đang theo đuổi cũng đang nỗ lực rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và bệnh viện để những công nghệ đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả có thể đến với người bệnh nhanh hơn.
Đọc thêm: Tatler Longevity Curated: Đối thoại về chất lượng sống
1 / 1
Đồng hành giữa những câu hỏi lớn
Hai anh chị đều làm những công việc liên quan đến việc xây dựng tương lai, nhưng từ hai hướng rất khác nhau. Khi trở về đời sống riêng, có khi nào anh chị vẫn tiếp tục những cuộc trò chuyện đó?
W: Có chứ, gần như mỗi ngày. Thật ra vợ chồng tôi đến với nhau cũng từ công việc và cùng chia sẻ một lý tưởng, nên những cuộc trò chuyện về công nghệ, giáo dục hay xã hội gần như là một phần tự nhiên của cuộc sống. Chúng tôi rất khác nhau: anh Thắng thiên về logic và tối ưu hóa, còn tôi coi trọng trải nghiệm và sự sáng tạo. Chính sự khác biệt đó khiến cả công việc lẫn cuộc sống của hai người đều cân bằng hơn.
T: Tôi nghĩ hai vợ chồng giống như hai mảnh ghép bổ sung cho nhau. Wendy thường là người dám mơ những điều rất lớn, còn tôi có xu hướng tìm cách biến chúng thành hiện thực. Nhiều ý tưởng của New Turing Institute cũng bắt đầu từ những cuộc trò chuyện rất đời thường giữa hai người, rồi dần được phát triển thành những dự án thực sự.
1 / 1
Anh chị có phải là người đầu tiên phản biện ý tưởng mới của nhau không?
W: Gần như lúc nào cũng vậy. Anh Thắng là người khó thuyết phục nhất vì luôn đặt câu hỏi về tính logic và khả thi của mọi ý tưởng. Nhiều lúc tôi thấy “đuối”, nhưng chính những cuộc phản biện đó buộc tôi phải đào sâu hơn và làm cho ý tưởng chặt chẽ hơn. Đến khi anh ấy nói: “Ừ, thử làm đi”, tôi biết mình đã có một nền tảng đủ vững.
T: Trước đây tôi phản biện rất nhiều vì luôn nhìn vào rủi ro. Nhưng sau này tôi học được rằng đôi khi điều quan trọng không phải là bác bỏ ý tưởng, mà là giúp nó có cơ hội phát triển. Tôi cố gắng lắng nghe nhiều hơn và tìm cách biến những điều tưởng như không thể thành có thể.
1 / 1
Khoảnh khắc nào trong sự nghiệp khiến anh chị nhận ra mình đang đi đúng hướng?
W: Khi mỗi sáng thức dậy tôi vẫn háo hức với công việc, dù phía trước còn rất nhiều khó khăn. Nếu vẫn muốn tiếp tục chỉ vì mình yêu điều đó, chứ không phải vì tiền bạc, thì tôi biết mình đã đi đúng hướng.
T: Có hai khoảnh khắc. Một là khi cùng đội ngũ ra mắt Bard chỉ trong 100 ngày để đáp lại ChatGPT. Hai là khi AI đưa tôi trở lại với toán học sau 20 năm, gặp lại thầy Lê Bá Khánh Trình và mở ra một hành trình khám phá khoa học mới.
Điều gì khiến anh chị vẫn tò mò sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực của mình?
T: Trước đây tôi chỉ nghĩ về AI. Bây giờ điều khiến tôi tò mò hơn là làm sao AI có thể giúp con người phát huy được nhiều tiềm năng hơn.
W: Tôi luôn tự hỏi: mình còn có thể tạo ra tác động lớn hơn cho bao nhiêu người nữa, và liệu mình đã thực sự đi đến giới hạn của bản thân hay chưa.
1 / 1
Ba điều anh chị học được từ nửa kia?
T: Từ Wendy là coi trọng trải nghiệm, luôn sống hết mình và dám mơ những điều rất lớn.
W: Từ anh Thắng là chỉ tập trung vào ý tưởng chứ không phán xét con người, giữ bình tĩnh trước áp lực và luôn đặt gia đình lên hàng đầu.
Một cuốn sách từng thay đổi cách anh chị nhìn thế giới?
W: The Five Dysfunctions of a Team. Cuốn sách giúp tôi hiểu sâu hơn về hành vi con người và vì sao cách chúng ta làm việc cùng nhau quyết định rất lớn đến thành công của một tập thể.
T: Zero to One. Nó khiến tôi luôn tự hỏi: mình có thể tạo ra điều gì mà trước đây chưa từng tồn tại?
Nếu có một ngày không có email, không có lịch họp, không có AI, anh chị sẽ làm gì?
W: Dành trọn thời gian cho gia đình, bạn bè và những cuộc trò chuyện thật sự.
T: Ở bên gia đình, không thiết bị điện tử, chỉ cùng nhau đi chơi, đọc sách hoặc chơi board game.
TS Lương Minh Thắng là nhà khoa học chính kiêm Giám đốc Nghiên cứu tại Google DeepMind, đồng thời là nhà đồng sáng lập tổ chức phi lợi nhuận về phát triển AI New Turing Institute (NTI), tiền thân là VietAI. Wendy Uyên Nguyễn là thành viên sáng lập Viện Nghiên cứu Vi sinh & Chống dịch Stanford (ĐH Stanford), nhà đổi mới y tế, đào tạo nhân tài và chiến lược, được công nhận toàn cầu với hơn hai thập kỷ kết nối hệ sinh thái AI quốc tế với Việt Nam, và đồng thời là CEO của NTI.
GStar Summit 2026 là sự tiếp nối loạt sự kiện AI thường niên được NTI tổ chức từ năm 2018 với mục tiêu kết nối cộng đồng AI Việt với chuyên gia toàn cầu.
Tatler Vietnam chính thức ra mắt ấn phẩm Tatler Longevity Issue, mở ra góc nhìn toàn diện hơn về trường thọ, về cách chúng ta ăn, ngủ, vận động, làm việc, nghỉ ngơi và đầu tư vào sức khỏe như một loại tài sản bền vững . Cùng những câu chuyện trên trang in, hành trình này sẽ tiếp tục được lan tỏa qua Tatler Longevity Curated - hệ sinh thái nội dung của Tatler Vietnam gồm Vodcast, Talkshow, Weekend Wellness, Tatler Limitless và Tatler Longevity Summit - quy tụ những tiếng nói từ y học, khoa học, công nghệ, hospitality, kinh doanh, văn hóa và nghệ thuật sống, đặt ra những câu hỏi về cách chúng ta sống khỏe, sống chủ động và nâng cao chất lượng cho từng năm tháng cuộc đời.
CREDITS
Photography: RABHUU
ĐỌC NGAY
Khi “phòng thí nghiệm mở” dẫn lối cho hệ sinh thái công nghệ chiến lược
Khi robot bước vào phòng mổ: Khát vọng đổi mới từ kỳ lân y tế Cornerstone Robotics
