Những giá trị định hình lớp học tương lai qua lăng kính của ba nhà sư phạm Việt

Hãy cùng lắng nghe những góc nhìn sâu sắc, đa chiều của họ về lớp học tương lai – nơi truyền thống và đổi mới hòa quyện để vun đắp những thế hệ công dân toàn cầu.

Đọc thêm: Vũ Khánh Tùng, Giám đốc Bát Tràng Museum: “Bố để lại cho tôi một di sản còn dang dở”

Trong một thế giới nơi công nghệ và giá trị con người đang không ngừng tái định nghĩa lẫn nhau, quý vị hình dung lớp học tương lai là một không gian như thế nào? Điều gì, theo quý vị, là cốt lõi để biến tầm nhìn đó thành hiện thực?

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ hình dung một “lớp học mở với nhiều góc, nhiều trạm học tập, cá nhân hóa, tích hợp công nghệ thông minh và hệ thống.” Với bà, đây là không gian linh hoạt, nơi học sinh tự do khám phá theo nhịp độ riêng, với sự hỗ trợ của công nghệ.

TS. Trịnh Thu Tuyết, với những trải nghiệm hơn 40 năm giảng dạy Ngữ Văn, đề xuất kết hợp “lớp học truyền thống với các phòng chức năng và thiết bị công nghệ cơ bản như bài giảng slide, video, bảng điện tử, bút cảm ứng, phần mềm tương tác...” Bà nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của tương tác trực tiếp đối với cảm thụ văn học, nhưng cũng khẳng định sức mạnh của công nghệ trong việc tăng cường hiệu ứng tích cực cho hình thức cảm thụ truyền thống.

Anh Đàm Quang Minh đưa ra góc nhìn táo bạo: “Lớp học không bị giới hạn bởi khuôn khổ vật lý, với tương tác đa chiều. Học sinh và giáo viên được đồng hành bởi các thiết bị công nghệ thông minh như những trợ lý.” Tầm nhìn này hướng tới một môi trường học tập phá vỡ rào cản không gian, lấy công nghệ làm bạn đồng hành.

Những hình dung khác nhau này mở ra thảo luận sâu sắc về các yếu tố cốt lõi của lớp học tương lai.

Không gian học tập không chỉ là nơi diễn ra bài giảng, mà còn là chất xúc tác khơi dậy cảm hứng và sáng tạo. Quý vị hình dung không gian vật lý của lớp học tương lai sẽ được thiết kế như thế nào để nuôi dưỡng trí tuệ và tâm hồn học sinh?

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ nhấn mạnh: “Cơ sở vật chất và thiết kế ảnh hưởng lớn đến hiệu quả học tập, quyết định sự tập trung, hứng thú, sức khỏe và sự tham gia của học sinh.” Bà chỉ ra các yếu tố như bảng hiển thị thông tin, bàn ghế di động, ánh sáng, và âm thanh đều có tác động tích cực đến trải nghiệm học tập.

TS. Trịnh Thu Tuyết, từ góc độ giảng dạy Ngữ Văn, cho rằng: “Văn học là nghệ thuật ngôn từ, đòi hỏi sự giao cảm giữa người dạy, người học và tác phẩm. Các yếu tố như bảng đen phấn trắng – dù có thể nâng cấp thành bảng và bút cảm ứng – vẫn giữ vai trò quan trọng.” Quan điểm này thể hiện sự trân trọng truyền thống nhưng cởi mở với công nghệ.

Anh Đàm Quang Minh chia sẻ về những thử nghiệm tại True Colors: “Trong 2-3 năm đầu, hầu hết thời gian trong lớp chưa cần sử dụng tới bàn học, tạo môi trường mở để học sinh sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ giao tiếp tự nhiên, kết hợp với học liệu trình chiếu trên màn hình và máy tính bảng cho giáo viên.” Ở giai đoạn cao hơn, khi học sinh cần kỹ năng Đọc-Viết, không gian được điều chỉnh để có bàn ghế, hỗ trợ thuyết trình và dự án. Điều này cho thấy sự linh hoạt và thích ứng của không gian học tập là yếu tố then chốt.

Những chia sẻ trên vẽ nên bức tranh về một không gian lớp học tương lai linh hoạt, tích hợp công nghệ, và được thiết kế phù hợp với từng môn học cũng như giai đoạn phát triển của học sinh.

Khi công nghệ đang định hình lại cách chúng ta sống và làm việc, làm thế nào để nó trở thành người bạn đồng hành, thay vì kẻ thay thế, trong hành trình giáo dục? Quý vị tin rằng công nghệ sẽ tái định nghĩa phương pháp giảng dạy và đánh giá như thế nào?

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ nhận định rằng công nghệ sẽ thay đổi cách đánh giá học sinh: “Đánh giá hiện nay quá tập trung vào năng lực nhận thức. Tương lai thuộc về học tập thích ứng, cá nhân hóa, và đánh giá liên tục. Bài kiểm tra truyền thống vẫn tồn tại nhưng với mục đích hiểu và hỗ trợ người học, thay vì so sánh hay phân loại.” Công nghệ sẽ hỗ trợ đánh giá năng lực nhận thức, từ đó thiết kế chương trình học phù hợp, đồng thời thúc đẩy tương tác giữa giáo viên, học sinh, và bạn học để phát triển các kỹ năng phi nhận thức như giao tiếp, hợp tác, và tư duy bậc cao.

TS. Trịnh Thu Tuyết nhìn nhận vai trò của AI trong giảng dạy văn học một cách cân bằng: “AI có thể hỗ trợ tra cứu tài liệu, phân tích cấu trúc ngôn ngữ, ngữ pháp, hay kiến thức thể loại. Nhưng văn học là sự liên kết xúc cảm giữa con người, đòi hỏi trí tuệ cảm xúc (EQ), trí tưởng tượng và trải nghiệm – những điều AI chưa thể thay thế.” Bà nhấn mạnh sự khơi mở và lan tỏa những giá trị nhân văn thông qua tương tác – giao cảm trực tiếp của con người là yếu tố không thể thiếu trong giảng dạy văn học.

Anh Đàm Quang Minh chia sẻ về phương pháp “thụ đắc” ngôn ngữ tại True Colors: “Chúng tôi tăng tần suất học tập lên 50-70% so với truyền thống, kết hợp đánh giá quá trình (Formative Assessment) xuyên suốt. Từ năm 2020-2021, chúng tôi đưa chương trình trực tiếp lên trực tuyến, giúp nhiều học sinh tiếp cận học ngoại ngữ hiệu quả.” Anh Minh cũng ấp ủ xây dựng cộng đồng học ngoại ngữ với công nghệ hỗ trợ lặp lại kiến thức và cá nhân hóa theo mục tiêu học tập.

Những góc nhìn này cho thấy công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là chất xúc tác tạo ra các mô hình giáo dục mới.

Đọc thêm: Legacy 80: Musique de Salon 17, Đức Trí và hành trình giữ nhịp ký ức Việt

Trong một thế giới nơi tri thức không còn là độc quyền của giáo viên, mối quan hệ giữa người dạy và người học sẽ được tái định hình như thế nào? Quý vị hình dung vai trò của giáo viên và học sinh tương lai sẽ mang sắc thái gì?

Anh Đàm Quang Minh hình dung giáo viên như “người hướng dẫn, thiết kế trải nghiệm học tập, thu thập và phân tích dữ liệu để cá nhân hóa, đồng thời kết nối gia đình, nhà trường và xã hội. Nếu học sinh là một dự án, giáo viên là kỹ sư trưởng.”

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ đồng tình: “Giáo viên chuyển từ người truyền thụ kiến thức sang người thiết kế trải nghiệm học tập, cố vấn truyền cảm hứng, và kết nối cộng đồng học tập. Học sinh sẽ từ người học thụ động thành người học chủ động và cộng tác.” Bà cũng chỉ ra thách thức: “Nhu cầu cá nhân hóa cao của học sinh sẽ tạo áp lực cho giáo viên nếu họ không sẵn sàng từ bỏ vai trò truyền thống để trở thành người bạn, người cố vấn.” Mối quan hệ bình đẳng hơn có thể gây tranh cãi, nhưng giá trị cốt lõi là cả giáo viên và học sinh đều phát triển thông qua giáo dục.

Về học sinh tương lai, anh Đàm Quang Minh nhấn mạnh ba đặc điểm:

• Chủ động trong học tập: Học sinh muốn tự quyết định “học gì” (What).
• Tìm kiếm ý nghĩa: Họ đặt câu hỏi “tại sao” và “vì sao” để hiểu giá trị học tập và khám phá bản thân (Why).
• Thành thạo công nghệ: Học sinh cần làm chủ công nghệ để hỗ trợ học tập (How).

Khi AI và tự động hóa đang định hình lại tương lai lao động, làm thế nào để chương trình học chuẩn bị cho học sinh không chỉ thích nghi mà còn dẫn dắt sự thay đổi? Những giá trị và kỹ năng nào sẽ là kim chỉ nam cho giáo dục tương lai?

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ nhấn mạnh: “Học sinh cần được dẫn dắt để làm những gì máy móc không thể, tập trung vào phẩm chất con người xã hội. Các kỹ năng cần ưu tiên bao gồm tư duy bậc cao (phản biện, sáng tạo, giải quyết vấn đề), phát triển bản thân (giao tiếp, hợp tác, trí tuệ cảm xúc), an toàn trên không gian số, tự học, và khả năng thích ứng.”

Anh Đàm Quang Minh chia sẻ về việc học ngoại ngữ trong bối cảnh công nghệ dịch thuật phát triển: “Học ngoại ngữ không chỉ để giao tiếp cơ bản mà là công cụ để làm chủ mục tiêu, hiểu tư duy và văn hóa, kết nối cảm xúc thật sự. Công nghệ có thể dịch lời nói, nhưng không thể truyền tải tư duy, cảm xúc, và chiều sâu văn hóa.” Anh nhấn mạnh học ngoại ngữ cần tập trung vào tư duy phản xạ, cách hành văn tự nhiên, giao tiếp linh hoạt, và cá nhân hóa nhờ AI.

TS. Trịnh Thu Tuyết cho rằng: “Văn học cần giữ giá trị nhân văn, kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Các tác phẩm đạt tới tầm cổ điển luôn có giá trị muôn đời, nhưng không chỉ cần đánh giá, nhìn nhận bằng quan điểm hiện đại mà còn cần được giảng dạy bằng các phương pháp tiếp cận hiện đại, tận dụng sức mạnh công nghệ giúp tác phẩm gần gũi và mới mẻ hơn với học sinh.”

Giáo dục là cầu nối giữa di sản quá khứ và khát vọng tương lai. Làm thế nào để chúng ta hòa quyện những giá trị trường tồn của truyền thống với tinh thần đổi mới của thời đại để tạo nên một nền giáo dục toàn diện?

Anh Đàm Quang Minh nhận định: “Truyền thống đề cao kỷ luật, nề nếp và sự tuần tự. Hiện đại nhấn mạnh sự linh hoạt, tư duy phản biện, sáng tạo và làm việc nhóm. Kết hợp cả hai sẽ tạo môi trường học tập toàn diện, giữ gốc làm kim chỉ nam và đổi mới linh hoạt.”

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ bổ sung: “Giáo dục truyền thống mang giá trị cốt lõi không thể phủ nhận, trong khi giáo dục hiện đại mở ra sự linh hoạt và khả năng tiếp cận tri thức rộng lớn. Kết hợp hiệu quả đòi hỏi sự chọn lọc thông minh và tích hợp hài hòa, không thay thế hoàn toàn.”

Mọi tầm nhìn lớn đều đối mặt với những trở ngại. Theo quý vị, đâu là những rào cản lớn nhất trong hành trình hiện thực hóa lớp học tương lai, và làm thế nào để vượt qua chúng?

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ chỉ ra: “Khoảng cách về cơ sở vật chất và nhận thức chưa đồng đều là rào cản lớn. Cần thay đổi chính sách để thúc đẩy cá nhân hóa và học tập thích ứng.”

Anh Đàm Quang Minh chia sẻ kinh nghiệm khởi nghiệp: “Thách thức bao gồm tư duy cũ, bản năng ngại thay đổi, và năng lực nhân sự chưa đáp ứng. Để thuyết phục các bên, cần gia tăng trải nghiệm đa chiều, thảo luận về bức tranh lớn, lập kế hoạch khả thi, và đo lường liên tục để gây dựng niềm tin.”

TS. Trịnh Thu Tuyết nhấn mạnh: “Việc đào tạo giáo viên cần thay đổi để không chỉ trang bị kiến thức mà còn tăng cường tư duy phản biện, kỹ năng thiết kế trải nghiệm học tập, và khả năng thích ứng với mọi sự thay đổi.”

Khi đứng ở ngã rẽ của lịch sử giáo dục, quý vị sẽ chọn thay đổi nào để định hình tương lai? Và với những ai đang chuẩn bị cho hành trình phía trước – phụ huynh, học sinh, và xã hội – quý vị muốn gửi gắm điều gì?

Khi được hỏi về một thay đổi duy nhất để chuẩn bị cho lớp học tương lai, PGS. TS. Chu Cẩm Thơ đề xuất: “Sử dụng công nghệ để chuyển đổi mô hình giáo dục sang học tập kết hợp và thích ứng.”

Về lời khuyên cho phụ huynh và học sinh, anh Đàm Quang Minh nhấn mạnh: “Tăng cường kết nối, thấu hiểu, và xây dựng tình yêu thương để thay đổi bền vững.” PGS. TS. Chu Cẩm Thơ khuyến khích: “Nhận thức về sự chủ động và học tập thích ứng.”

Về dự đoán cho lớp học năm 2035, PGS. TS. Chu Cẩm Thơ hình dung: “Lớp học không giới hạn tuổi, với thời khóa biểu linh hoạt theo lựa chọn của người học.” TS. Trịnh Thu Tuyết dự đoán: “Lớp học trực tuyến ứng dụng thực tế ảo (VR) sẽ không giới hạn các biên giới hữu hình và vô hình, vừa mang tới những trải nghiệm như lớp học truyền thống vừa mở rộng biên độ giao tiếp với các đối tượng và phương pháp hiện đại.”

Cuộc đối thoại với PGS. TS. Chu Cẩm Thơ, TS. Trịnh Thu Tuyết và anh Đàm Quang Minh vẽ nên một bức tranh đa sắc về lớp học tương lai – nơi công nghệ là chất xúc tác, giáo viên là người kiến tạo trải nghiệm, và học sinh là người học chủ động. Đây không phải là cải cách mà là sự tái cấu trúc để tạo ra những hình thức mới, kết nối truyền thống và hiện đại, chuẩn bị thế hệ trẻ không chỉ thích nghi mà còn định hình tương lai.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, giáo dục Việt Nam cần dũng cảm thử nghiệm, chấp nhận đa dạng, và tích hợp thông minh các giá trị cốt lõi với công nghệ tiên tiến. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể xây dựng một hệ sinh thái học tập sống động, nơi mỗi cá nhân đều có cơ hội phát triển toàn diện.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 08/2025

ĐỌC NGAY

Front & Female Awards 2025: Dấu ấn đáng nhớ tại đêm vinh danh các cá nhân nữ truyền cảm hứng

Front & Female Awards 2025: Lắng nghe chia sẻ từ các nữ cá nhân tiên phong được vinh danh

Front & Female Awards 2025: Gặp gỡ 7 gương mặt nữ tiên phong mở lối vì sự tiến bộ của phụ nữ