CEO mới của Apple: Một kỹ sư thực thụ

Vì thế, những câu chuyện đáng nhớ nhất về John Ternus thường bắt đầu bằng một thứ rất nhỏ đang không hoạt động như mong muốn: lớp vỏ nhựa bị sai độ cong, phần mềm chưa tận dụng hết màn hình, hay những con vít nằm khuất ở sau máy tính.

Khi kể lại một chuyện như thế với sinh viên kỹ thuật của Đại học Pennsylvania, Ternus vẫn nhớ rõ thứ khiến mình mắc lại ở nhà máy đến quá nửa đêm. Cinema Display là một trong những sản phẩm đầu tiên ông làm sau khi vào Apple năm 2001; ở mặt sau của chiếc màn hình có những con vít thép mà bản vẽ quy định phải có 25 rãnh. Lô hàng của nhà cung cấp lại có 35. Ternus cầm kính lúp đếm từng rãnh, rồi tranh luận với nhà máy về việc làm lại một chi tiết mà gần như chẳng khách hàng nào sẽ nhìn thấy. Có lúc chính ông cũng tự hỏi việc ấy có hơi kỳ quặc không. Nhưng những con vít cuối cùng vẫn phải đúng với thiết kế. Nhiều năm sau, mỗi lần nhìn thấy một chiếc Cinema Display trên bàn ai đó, ông biết nhóm mình đã xem xét kỹ cả những phần tận cùng của sản phẩm, mà có thể chẳng ai quan tâm tới.

Thói quen kéo một ý tưởng xuống tới vật liệu và sai số này có trước Apple. Sau khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật cơ khí năm 1997, Ternus làm việc tại công ty thực tế ảo. Một đồng nghiệp cũ nhớ rằng đôi khi sau buổi sáng tán gẫu về một ý tưởng sản phẩm, Ternus sẽ dành khoảng một giờ dựng lại thiết kế trên máy tính, sau đó đi xuống xưởng cơ khí, tự đứng máy phay hoặc máy tiện để làm chi tiết; tới chiều, thứ vài tiếng trước mới tồn tại trong lời nói đã trở thành nguyên mẫu có thể đem thử.

Ở Apple, quy mô của “xưởng” cứ thế lớn dần. Ternus tham gia iMac 2007, thế hệ đầu tiên mang thân nhôm; rồi đến iPad, AirPods, những chiếc iPhone đầu tiên hỗ trợ 5G và quá trình chuyển Mac từ bộ xử lý Intel sang chip do Apple tự thiết kế. Những người từng làm cùng kể rằng trong các cuộc họp, ông có thể gọi ra ngay thông số vật liệu nhựa, trọng lượng của một thiết bị hay các phép tính liên quan đến bài thử rơi mà không cần lục lại tài liệu.

iPhone Duo cũng đi một quãng đường dài trước khi tới tay Ternus ở giai đoạn quyết định. Những nhóm công nghệ phần cứng của Apple đã nghiên cứu màn hình gập và linh kiện liên quan từ trước khi Samsung đưa Galaxy Fold ra thị trường năm 2019. Dan Riccio, người tiền nhiệm của Ternus ở bộ phận phần cứng, phụ trách phần lớn công việc ban đầu. Khoảng năm 2020, Tim Cook trở về từ những chuyến đi châu Á sau khi nhìn thấy ngày càng nhiều người sử dụng điện thoại gập của Samsung, Huawei và các hãng khác, rồi thúc Apple tăng tốc. Có lúc công ty cân nhắc một chiếc iPad gập trước khi chuyển trọng tâm sang iPhone.

Ternus về sau trở thành một trong những người đẩy mạnh dự án. Một người biết quá trình phát triển nói với Bloomberg rằng ông đã dùng quyền hạn của mình để thúc đẩy cho chiếc điện thoại gập đẩy này “cán đích”. Từ những năm đầu làm iPhone, Ternus cũng đã khám phá ra một bí kíp thúc đẩy những bước đột phá về công nghệ.

Đọc thêm: Di sản 15 năm để lại của Tim Cook

Trong những năm đầu làm iPhone, kỹ sư thiết kế Adam Mittleman có thời gian làm tới 70 giờ mỗi tuần và ngủ ngay gầm bàn. Khi ấy, John Ternus thường ngồi cùng các kỹ sư thay vì tách mình trong một văn phòng riêng. Có lần ông bảo Mittleman nên xuống căng tin nghỉ một lúc và dành thời gian làm quen với nhân viên xung quanh.

Kết quả rất cụ thể sau lời khuyên ấy tới rất nhanh.

Khi nhóm của Mittleman phát triển iPhone thế hệ hai, họ mắc kẹt với các sai lệch trên lớp vỏ nhựa cong. Bề mặt tưởng đơn giản ấy lại rất khó kiểm soát trong sản xuất, và nhóm iPhone chưa tìm ra cách đo đủ chính xác để xử lý vấn đề. Ternus đưa họ sang nói chuyện với những kỹ sư làm iMac. Nhóm này đã phát triển một kỹ thuật dùng ánh sáng có cấu trúc để đọc độ cong bề mặt và phát hiện sai số. Phương pháp vốn được dùng cho một dòng máy tính nhờ thế chuyển sang chiếc điện thoại, giúp nhóm của Mittleman nhìn thấy lỗi theo một cách khác và tìm được cách đưa lớp vỏ về đúng yêu cầu.

Nhiều năm sau, công việc nối những bộ phận vốn nói các “ngôn ngữ” kỹ thuật khác nhau trở thành một phần hệ trọng trong vai trò của Ternus. Phần cứng và phần mềm Apple từng có lịch sử căng thẳng, nhưng dưới thời ông phụ trách phần cứng, những người trong công ty mô tả quan hệ giữa hai phía là phối hợp hơn. Ternus làm việc sát với Craig Federighi, người đứng đầu kỹ thuật phần mềm; sự cộng tác ấy đóng vai trò quan trọng khi Apple chuyển Mac từ Intel sang bộ xử lý riêng.

Với iPad, vấn đề nằm ngay trong cách phần mềm sử dụng phần cứng. Ternus cho rằng máy tính bảng có màn hình lớn hơn và bộ xử lý mạnh hơn iPhone, nhưng nền tảng phần mềm khi ấy chưa tận dụng hết những gì thiết bị có thể làm. Ông thúc đẩy ý tưởng về một hệ điều hành riêng cho iPad và thuyết phục Federighi xây dựng nó, mở đường cho các chức năng đa nhiệm gần với cách làm việc trên máy tính cùng những phụ kiện như bút, bàn phím và cơ chế sạc, ghép nối bằng nam châm.

Chiếc điện thoại gập đẩy kiểu phối hợp ấy lên thêm một tầng. Màn hình thay đổi hình dạng kéo theo cách phần mềm hiển thị phải thay đổi; hai nửa thân máy phải chia lại chỗ cho pin, camera và các linh kiện; bản lề thêm vào những chi tiết chuyển động mà iPhone dạng thanh chưa từng có. Những quyết định về vật liệu, công nghiệp, phần mềm và trải nghiệm người dùng vì thế đan vào nhau ngay từ lúc sản phẩm còn trên bàn thử.

Duo cuối cùng dùng màn hình ngoài 5,5 inch để máy vẫn dễ cầm khi gập, còn khi mở ra tạo không gian lớn hơn cho video và đa nhiệm. Cấu trúc ấy cũng có cái giá riêng: thiết bị có thể kém bền hơn iPhone thông thường, camera yếu hơn và thời lượng pin ngắn hơn.

Những quyết định kiểu ấy không phải lúc nào cũng đúng ngay từ đầu.

Touch Bar từng được Apple đặt vào MacBook Pro để thay hàng phím chức năng vật lý bằng một dải màn hình cảm ứng có thể đổi nội dung theo phần mềm đang mở. Ternus là một trong những người thúc đẩy ý tưởng này. Một người biết quá trình phát triển kể rằng ông cho rằng Touch Bar tạo ra một điểm khác biệt đáng kể cho sản phẩm và có giá trị khi giới thiệu ra thị trường.

Người dùng không mấy mặn mà. Sau vài thế hệ MacBook Pro, Touch Bar biến mất; người từng thúc nó vào máy cũng là người cho dừng nó.

Những nhân viên cũ được Bloomberg phỏng vấn cho rằng khi phạm vi của Ternus lớn dần, danh mục phần cứng cũng dịch chuyển về phía những cải tiến dễ cảm nhận hơn trong sử dụng hằng ngày: chất lượng, thời lượng pin, hiệu năng và khả năng kết nối.

Có những dự án Ternus đứng về phía thận trọng ngay từ đầu. Dù say mê oto, ông dè dặt với kế hoạch làm ô tô của Apple vì lo nó kéo kỹ sư và nguồn lực khỏi các sản phẩm cốt lõi. Với Vision Pro, sự thận trọng còn gắn với kinh nghiệm cũ: trước khi vào Apple, ông đã từng làm một thiết bị thực tế ảo đeo đầu và biết khá rõ những khó khăn kỹ thuật của loại sản phẩm ấy. Apple sau này dừng dự án xe hơi, còn Vision Pro chưa trở thành một sản phẩm đại chúng.

Ở mảng thiết bị gia đình, kết quả lại khác.

Khoảng một thập niên trước, khi Amazon Echo và Google Home bắt đầu mở rộng thị trường loa thông minh, Ternus không muốn Apple đầu tư quá sâu vì nghi ngờ khả năng sinh lời của lĩnh vực này. Ông cũng phản đối việc thêm camera và các cảm biến phức tạp vào HomePod đời đầu do lo chi phí phát triển tăng cao. HomePod sau đó không chiếm được vị trí đáng kể trên thị trường; theo Bloomberg, về sau Ternus nhận một phần trách nhiệm về việc Apple bị tụt lại trong lĩnh vực thiết bị gia đình.

Hiện nay, một số dự án nằm dưới quyền ông lại quay về chính không gian ấy. Apple đang phát triển một thiết bị robot để bàn, một trung tâm điều khiển gia đình dùng trí tuệ nhân tạo và nhận diện khuôn mặt, cùng một cảm biến an ninh. Danh mục rộng hơn còn có kính thông minh và AirPods trang bị camera.

Những dự án này xuất hiện đúng lúc Apple phải tìm cách đưa trí tuệ nhân tạo vào những thiết bị đã có mặt trong đời sống của hơn hai tỷ người dùng. Trong khi nhiều công ty công nghệ đổ những khoản vốn khổng lồ vào trung tâm dữ liệu và các mô hình trí tuệ nhân tạo cỡ lớn, Apple giữ một hướng đi khác, dựa nhiều hơn vào phần cứng, hệ sinh thái thiết bị và việc đưa các khả năng mới đến trực tiếp với người dùng. Ternus từng nói với Tom’s Guide rằng tại Apple, câu hỏi không bắt đầu từ việc có một công nghệ mới để tung ra thị trường, mà từ việc công nghệ ấy có thể tạo ra sản phẩm, tính năng hay trải nghiệm gì.

Năm 2024, khi đứng trước những sinh viên kỹ thuật đồng môn, Ternus kết thúc câu chuyện về Cinema Display bằng một điều ông hiếm khi nói công khai. Hiến quá nhiều bản thân cho một sản phẩm, ông nói, quá căng thẳng và đòi hỏi hy sinh. Nhưng với ông, nó đáng làm vì “thời gian của chúng ta là hữu hạn”.

Khi ấy Ternus vẫn là người đứng đầu phần cứng của Apple. Hai năm sau, ông có trong tay thứ mà thời ông còn tự xuống xưởng tiện nguyên mẫu chắc khó hình dung ra được: quyền quyết định Apple sẽ dành thời gian của hàng chục nghìn kỹ sư vào những sản phẩm nào.

iPhone Duo đã được chọn. Những thứ tiếp theo thì chưa.

ĐỌC NGAY

Donatella Versace trở lại ngành công nghiệp thời trang cùng thương hiệu mới

Wellness Weekend - State of Balance: Trở về nhịp sống thanh bình

Tatler Gen.T Hall 2026 – Giao điểm kết nối những người trẻ tiên phong định hình tương lai Việt Nam