Cover Yukiya Arashiro là người châu Á thành công nhất tại Tour de France. (Ảnh: Instagram / @yukiyaarashiro)
Yukiya Arashiro là người châu Á thành công nhất tại Tour de France. (Ảnh: Instagram / @yukiyaarashiro)
1 / 1
Sự hiện diện của châu Á tại Tour de France không còn là điều hiếm hoi, mà là tín hiệu rõ ràng cho một tham vọng đang lớn dần và khả năng phục hồi bền bỉ của những tay đua đến từ phương Đông
Đua xe đạp đường trường đang trên đà phát triển khắp châu Á, nhưng Tour de France - đấu trường khốc liệt và danh giá bậc nhất vẫn mang đậm dấu ấn châu Âu. Dù các quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc đã xây dựng được hệ thống đua xe trong nước mạnh mẽ, nơi bộ môn này gắn liền với uy tín quốc gia, thì vẫn còn rất ít quốc gia châu Á đủ tiềm lực để chạm tay tới hành trình gian khổ bậc nhất này. Sự thống trị của châu Âu được nuôi dưỡng qua nhiều thập kỷ tài trợ, hỗ trợ đội nhóm, và một nền văn hóa đua xe bền vững đã khiến Tour de France từ lâu giống như một vòng lặp khép kín, khó ai chen chân.
Nhưng bối cảnh đang dịch chuyển.
Năm 2024, Biniam Girmay đến từ Eritrea đã đi vào lịch sử với tư cách là tay đua người châu Phi đầu tiên giành chiến thắng chặng tại Tour de France, một cú chấn động thực sự với môn thể thao mà từ lâu vẫn được xem là đặc quyền của phương Tây. Dù châu Á chưa có người thắng chặng, nhưng các tay đua đến từ lục địa này không còn là những “kẻ mới đến” khiêm tốn.
Từ lần thử sức táo bạo của Kisso Kawamuro gần một thế kỷ trước, đến những cột mốc bền bỉ của Yukiya Arashiro - người đã hoàn thành nhiều chặng Tour hơn bất kỳ tay đua châu Á nào khác, các vận động viên từ phương Đông đang âm thầm nhưng kiên cường đánh dấu sự hiện diện của mình. Họ không chỉ tham gia mà còn đang tiến gần hơn tới việc chinh phục.
Đọc thêm: Nhà làm phim Hollywood nên làm gì với thành công của tay đua Brad Pitt trong ‘F1 The Movie’?
Các tay đua Châu Á tại Tour de France
1. Kisso Kawamuro (Nhật Bản)
Lâu trước thời kỳ truyền hình trực tiếp và những bộ khung carbon siêu nhẹ, Kisso Kawamuro đã đứng trên vạch xuất phát của Tour de France vào các năm 1926 và 1927, với tư cách là một touriste-routier, tức vận động viên cá nhân không có sự hậu thuẫn từ đội tuyển. Ông không thể hoàn thành cả hai lần thi đấu, nhưng chỉ riêng việc xuất hiện trên đường đua danh giá này đã đủ để ghi dấu mốc: Kisso Kawamuro là tay đua Nhật Bản đầu tiên góp mặt tại Tour de France.
Ở thời điểm ấy, sự hiện diện của ông có thể trôi qua trong im lặng, nhưng theo thời gian, nó trở thành bước đi mở lối cho những thế hệ tay đua Nhật Bản sau này. Dù trong những thập kỷ tiếp theo, nền đua xe đạp của Nhật Bản chuyển trọng tâm sang các bộ môn keirin và đua lòng chảo (track cycling), tinh thần tiên phong của Kawamuro vẫn là một cột mốc mang tính biểu tượng – rằng một tay đua châu Á, độc lập và không có hỗ trợ, vẫn từng có mặt trong cuộc chơi khắc nghiệt bậc nhất của làng đua xe thế giới.
2. Daisuke Imanaka (Nhật Bản)
Daisuke Imanaka không về đích ở Tour de France 1996, nhưng ông đã đi xa hơn bất kỳ tay đua Nhật Bản nào từng mơ tới vào thời điểm đó. Gia nhập đội đua chuyên nghiệp Polti (Ý), Imanaka là người Nhật đầu tiên không chỉ góp mặt, mà còn là một phần chính thức trong một đội Tour thực thụ chứ không phải tay đua độc lập hay khách mời như trước kia.
Trước Tour, ông đã tích lũy kinh nghiệm ở cả Giro d’Italia lẫn Vuelta a España - điều hiếm có với bất kỳ tay đua châu Á nào vào thập niên 90. Và dù kết quả còn khiêm tốn, sự hiện diện của Imanaka đã đặt nền móng cho một điều quan trọng: Nhật Bản – và rộng hơn là châu Á, có thể bước vào sân chơi lớn nhất của đua xe đường trường.
Imanaka không thắng một chặng nào. Nhưng ông đã giành được một điều xứng đáng khác: sự thừa nhận.
3. Fumiyuki Beppu (Nhật Bản)
Hơn một thập kỷ sau Imanaka, Fumiyuki Beppu không chỉ tiếp bước mà còn bứt phá. Năm 2009, trong màu áo đội Skil-Shimano, Beppu trở thành một trong hai tay đua Nhật Bản đầu tiên hoàn thành toàn bộ 21 chặng đua tại Tour de France. Không chỉ sống sót qua từng chặng, anh còn được trao giải “Combativity Award” (tay đua chiến đấu nhất) trong ngày cuối cùng tại Paris - một sự ghi nhận giàu tính biểu tượng dành cho phong cách thi đấu không lùi bước và sức bền đáng nể của anh.
Beppu không dừng lại ở một khoảnh khắc. Trong suốt sự nghiệp, anh tiếp tục góp mặt ở cả ba Grand Tour, khoác áo những đội đua hàng đầu thế giới như Orica-GreenEDGE (nay là Jayco-AlUla) và Trek Factory Racing (nay là Lidl-Trek). Được biết đến với chiến thuật sắc bén và khả năng thích nghi linh hoạt, Beppu không chỉ là niềm tự hào của Nhật Bản, mà còn là hình mẫu cho một tay đua châu Á có thể tồn tại và cạnh tranh đều đặn tại cấp độ cao nhất. Beppu không đơn thuần là người "làm nên lịch sử" - anh là bằng chứng sống rằng tay đua Nhật Bản có thể không chỉ bắt đầu mà còn duy trì phong độ trong những cuộc đua khắc nghiệt nhất thế giới.
4. Yukiya Arashiro (Nhật Bản)
Ra mắt Tour de France năm 2009 cùng Fumiyuki Beppu, Yukiya Arashiro kể từ đó đã trở thành tay đua châu Á nổi bật nhất trong lịch sử giải đấu. Tính đến năm 2023, anh đã hoàn thành Tour bảy lần - nhiều hơn bất kỳ tay đua châu Á nào khác. Thành tích cao nhất của anh là vị trí thứ 84 chung cuộc vào năm 2012, nhưng đóng góp của Arashiro luôn vượt xa bảng xếp hạng: anh là người không ngừng dẫn dắt, hy sinh, và đột phá vì cả đội.
Bên cạnh Tour de France, Arashiro cũng từng thi đấu tại Giro d’Italia và Vuelta a España, giành danh hiệu vô địch quốc gia nội dung đường trường, khoác áo các đội đua hàng đầu như Bahrain-Merida (nay là Bahrain Victorious), và trở thành người truyền lửa cho thế hệ trẻ Nhật Bản.
Vẫn tiếp tục thi đấu ở tuổi 40, Arashiro đã ký hợp đồng với đội Solution Tech–Vini Fantini cho mùa giải 2025. Trong một môn thể thao đề cao sự nhất quán và tinh thần hy sinh, anh lặng lẽ trở thành hình mẫu bền bỉ cho sức mạnh của các tay đua châu Á trên đường đua khắc nghiệt nhất thế giới.
5. Kỷ Thành (Trung Quốc)
Trung Quốc lần đầu tiên ghi dấu tại Tour de France vào năm 2014 với Ji Cheng (Kỷ Thành) - tay đua khoác áo đội Skil–Shimano. Một chấn thương khiến anh về đích cuối cùng và giành danh hiệu Lanterne Rouge, thuật ngữ truyền thống để chỉ tay đua xếp cuối bảng. Nhưng thành tích này hoàn toàn không mang tính thụ động: Ji được đồng đội đặt biệt danh “sát thủ đột phá” nhờ vai trò liên tục theo kèm các đợt tấn công và kiểm soát tốc độ - công việc thầm lặng nhưng then chốt, thường dành cho những tay đua hỗ trợ trung thành và bền bỉ nhất.
Việc hoàn tất Tour giúp Ji trở thành tay đua Trung Quốc đầu tiên trong lịch sử hoàn thành giải đua khốc liệt này. Màn ra mắt của anh đã thắp lên làn sóng quan tâm mới đối với bộ môn đua xe đạp đường trường tại Trung Quốc, dù hệ sinh thái nhân tài của quốc gia này vẫn đang trong giai đoạn hình thành. Trước đó, Ji cũng từng tham gia hai Grand Tour khác: Giro d’Italia và Vuelta a España, cho thấy độ dày kinh nghiệm hiếm có của một tay đua châu Á vào thời điểm ấy.
6. Jambaljamts Sainbayar (Mông Cổ)
Năm 2023, tay đua người Mông Cổ Jambaljamts Sainbayar đã ký hợp đồng với Burgos-BH - một đội ProTeam có tham vọng góp mặt tại các giải Grand Tour. Dù chưa chính thức ra mắt tại Tour de France, Sainbayar đã thể hiện tiềm năng rõ rệt qua các chặng đua tại châu Á và châu Âu: từ chiến thắng tại Tour of Thailand đến những vị trí top 10 trong các cuộc đua UCI 2.1.
Anh là gương mặt tiêu biểu của một thế hệ tay đua châu Á mới - những người đang ngày càng thích nghi và làm chủ nhịp điệu thi đấu kiểu châu Âu. Dù cánh cửa Tour vẫn còn xa, hành trình của Sainbayar cho thấy khoảng cách ấy đang dần được rút ngắn – không bằng may mắn, mà bằng tích lũy và sự chuẩn bị chuyên nghiệp.
Tại sao không có nhiều người châu Á tham gia Tour de France?
Lý do đằng sau sự hiện diện khiêm tốn của châu Á tại Tour de France không nằm ở thiếu tài năng, mà ở khoảng cách trong khả năng tiếp cận. Đua xe đạp đường trường ở cấp độ Grand Tour đòi hỏi nhiều hơn kỹ năng hay thể lực xuất sắc. Nó yêu cầu sự tiếp xúc thường xuyên với hệ sinh thái đua xe châu Âu, sự hiện diện tại các giải đấu then chốt, lời mời từ các đội WorldTour và một mức độ nhạy bén chiến thuật chỉ có thể tích lũy qua trải nghiệm thực chiến ở đẳng cấp cao nhất.
Phần lớn tay đua châu Á vẫn xuất thân từ các chương trình đào tạo quốc gia tập trung vào đua lòng chảo (track) hoặc các tour khu vực, vốn không luôn là bệ phóng lý tưởng để tiếp cận Tour de France - một đấu trường thiên về tích lũy hệ thống, sự va chạm chiến thuật và mối quan hệ chặt chẽ giữa các đội đua chuyên nghiệp. Các hệ thống nội địa như JCL Team UKYO (Nhật Bản) hay Hengxiang Cycling Team (Trung Quốc) đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Các cuộc đua như Tour de Langkawi, Tour of Korea hay Tour of Japan cũng góp phần tạo dựng nền móng. Tuy nhiên, nếu thiếu liên kết bền vững với hệ thống WorldTour và cơ hội tham dự các giải lớn qua suất wildcard, thì con đường đến với Tour de France của các tay đua châu Á vẫn còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố ngoại vi – hơn là một lộ trình phát triển chủ động và chiến lược.
