Cover Story: Cổ Thiên Lạc và một bản lĩnh Hong Kong giữa thời đại hợp lưu

Ngồi đối diện Cổ Thiên Lạc trong buổi chiều Sài Gòn, ở tầng cao khách sạn Hilton, tôi có cảm giác như đang trượt qua một đường hầm thời gian: một nửa cơ thể ở Sài Gòn đang rực nắng, nửa còn lại đứng trong không khí đặc quánh của Hong Kong thập niên 90. Ánh chiều tà rọi qua lớp kính, biến gương mặt ông thành dải màu quen thuộc của những khung hình tôi đã xem từ thuở nhỏ - trầm, gắt và có gì đó luôn giữ khoảng cách.

Ông ít nói, nhưng đôi mắt thì làm phần việc của ngôn ngữ: lia chậm qua mái nhà phía xa, dõi theo dòng xe trôi phía dưới, rồi dừng lại thật lâu ở những chuyển động nhỏ bé của một thành phố mà ông chỉ mới tiếp xúc được vài giờ đồng hồ. Có những khoảnh khắc yên tĩnh đến mức tôi nghe rõ tiếng đáy ly chạm mặt bàn; và chính trong lớp im lặng ấy, câu thoại “You only live once. Make it count” từ Flash Point tự bật lên trong đầu. Không phải vì ông nhắc lại, mà vì sự điềm tĩnh, tỉnh táo và tự chủ của ông khiến câu ấy vang lên như một cú phản xạ.

Trong hệ sinh thái điện ảnh Hong Kong - một vũ trụ nơi chủ nghĩa anh hùng đường phố luôn va đập với tính hiện thực đô thị phũ phàng, và ánh đèn neon loang lổ trong những cơn mưa đêm - Cổ Thiên Lạc chiếm giữ một vị thế đặc biệt: ông là một ẩn số.

Ông không định vị mình như một huyền thoại được đúc khuôn bởi một vai diễn duy nhất, cũng không trở thành biểu tượng đại chúng toàn diện theo cách của Lưu Đức Hoa hay Lương Triều Vỹ. Sự khác biệt của Cổ Thiên Lạc nằm ở chính sự phi cực đoan ấy. Ông là điểm hội tụ, là giao diện kết nối hai thế giới: một người kể chuyện thầm lặng của Hương cảng hiện đại, và đồng thời, là gương mặt định danh cho thời kỳ điện ảnh neo-noir đầy mâu thuẫn vốn được phân tách bởi thứ ánh sáng rực rỡ phát ra từ những góc khuất u tối.

Giai đoạn chuyển giao thiên niên kỷ, khi Hong Kong chao đảo giữa những cơn địa chấn kinh tế, văn hóa và những hoài nghi hiện sinh, chính là lúc hình ảnh Cổ Thiên Lạc ăn sâu vào dòng chảy đô thị. Ông hiện diện dày đặc trong những không gian mang tính biểu tượng: từ bến tàu cũ kỹ đến những đường cao tốc vô hồn, từ hành lang chung cư chật chội đến những quán bar ngầm dưới ánh đèn neon. Sự xuất hiện của ông không đơn thuần là một gương mặt diễn viên, mà đã trở thành một thứ  “gương mặt đô thị” (urban face) - một phép ẩn dụ sống động về một Hong Kong với vẻ ngoài trật tự, sắc lạnh, nhưng bên trong luôn cuồn cuộn những xung đột ngầm.

Các vai diễn của ông được điêu khắc nên từ chính những mâu thuẫn của thành phố ấy: một viên cảnh sát ngầm bị giằng xé giữa lý tưởng và hiện thực tàn khốc (Flash Point), một trùm giang hồ đứng trên lằn ranh mỏng manh giữa thiện và ác (Election), hay một người đàn ông mang theo gánh nặng quá khứ không thể gột rửa (The White Storm). Trong họ, người ta thấy ánh sáng nhân tạo từ những biển hiệu Mongkok hắt lên khuôn mặt, nghe thấy tiếng gió vô cảm từ Victoria Harbour - thứ ánh sáng và âm thanh thúc giục con người ta hành động nhanh hơn nhịp đập của cảm xúc.

Qua Cổ Thiên Lạc, Hong Kong dường như đã hoàn toàn lột xác khỏi thế giới tĩnh tại, đầy chất thơ trong những khung hình đen trắng của Fan Ho, để bước vào một kỷ nguyên đa sắc, phức tạp và đầy tính dự báo. Ở đó, ông không còn là một diễn viên, mà đã trở thành một "âm sắc" của thành phố với thứ ánh sáng trầm tư, miên man, có khả năng phản chiếu mọi góc khuất mà không bao giờ chói lóa.

Sự bền bỉ của Cổ Thiên Lạc trong làng điện ảnh Hong Kong là một hiện tượng hiếm có: một hành trình mà sự tiến hóa của người nghệ sĩ song hành với những biến thiên của thành phố. Khi thời kỳ hoàng kim dần lắng xuống, trước những thách thức từ sự suy giảm nội tại và sức ảnh hưởng ngày càng lớn từ điện ảnh đại lục, ông không chọn cách hoài niệm. Thay vào đó, ông thực hiện một bước chuyển đổi chiến lược sang vai trò nhà sản xuất, dồn nguồn lực vào những dự án táo bạo thuộc thể loại khoa học viễn tưởng và hành động, đồng thời kiến tạo những quỹ hỗ trợ nghệ sĩ - một sự đầu tư có tầm nhìn vào tương lai của chính nền công nghiệp. Phong thái của ông - lặng lẽ, kiệm lời, và phi phô trương - đã biến ông thành hiện thân của một "tinh thần Hong Kong bền bỉ": không khoa trương, chỉ kiên định lao động, sáng tạo và vươn lên từ mọi biến động.

Đối với thế hệ lớn lên cùng TVB và những thước phim Hong Kong, Cổ Thiên Lạc không đơn thuần là một ngôi sao. Ông là hình ảnh ẩn dụ cho một đô thị đang chuyển mình chóng mặt, nhưng vẫn gìn giữ những phẩm chất cốt lõi: vẻ lịch lãm của một quá khứ hào nhoáng, sự cô đơn trong dòng chảy đô thị hóa, và một ý chí tự trọng kiên cường.

Chuyến ghé thăm đến Việt Nam của ông trong khuôn khổ Gala Điện ảnh Hong Kong càng khẳng định tầm nhìn ấy. Cuộc trò chuyện của chúng tôi ít giống một buổi phỏng vấn thông thường, mà giống một cuộc thăm dò có chủ đích của một nghệ sĩ - nhà sản xuất. Ông đến không chỉ để giới thiệu, mà để “hiểu rõ hơn văn hóa, con người”, với một sự tò mò thực sự về tiềm năng hợp tác và khả năng “khởi sinh” những dự án mới từ mảnh đất này.

Khi nói đến công việc sản xuất, tôi nhìn thấy ngay cơ chế vận hành trong đầu ông: chậm, chính xác, như thể đang rà từng mảnh ghép cho một bộ phim còn ẩn trong bóng tối. Ông nhắc đến dự án khoa học viễn tưởng công ty mình ra mắt năm ngoái - một tuyên ngôn thầm lặng cho khát vọng “đẩy biên giới xa hơn”. Trong khoảnh khắc ấy, ánh mắt ông sáng lên, thứ ánh sáng lạnh và bén như neon lướt qua đêm tối trong những phân cảnh từng khắc tên ông vào ký ức khán giả.

Ông quan sát thị trường Việt Nam bằng ánh nhìn của người đã từng theo dõi Thái Lan và Indonesia trỗi dậy. “Việt Nam đang trong đà tăng tốc,” ông nói. “Tôi tin việc hợp tác, sản xuất phim ở đây - sẽ đến”. Chữ “sẽ” của ông nghe như một dấu mốc đã được khoanh trên bản đồ, dù những đường nối còn chưa vẽ xong.

Khi bàn về trí tuệ nhân tạo, ông không dành cho nó bất kỳ lớp hào quang lãng mạn nào. Với ông, AI chỉ là công cụ nhanh, tiện, và thậm chí có thể “dùng giọng Quảng Đông để nói tiếng Việt”. Nhưng những phản ứng mong manh, những rung động chỉ xuất hiện trong phút ngập ngừng giữa hai nhịp thở, những thứ không thể đo ông tin AI vẫn chưa chạm tới. Đó không phải hoài nghi, mà là đức tin của người dành cả đời cho những điều mơ hồ nhưng thật.

Khi tôi hỏi điều gì khiến ông hạnh phúc sau mỗi bộ phim, ông chỉ đáp: khả năng làm điều mới. Doanh thu hay giải thưởng đều quan trọng, nhưng “đột phá” mới là thứ giữ ông lại với nghề - một niềm vui được thể hiện bằng sự trầm lặng đặc trưng của Cổ Thiên Lạc.

Khi tôi nhắc đến thế hệ trẻ Việt Nam lớn lên cùng TVB, và hỏi liệu Hong Kong có thể tạo thêm một phép màu như thế, ông khẽ mỉm cười: “Hoàn toàn có thể. Nhưng thách thức bây giờ không phải làm phim, mà là đưa phim đến được với người xem, thời mà họ ở nhà nhiều hơn ra rạp, nhất là sau Covid.”

Đọc ngay: Từ thủ phủ văn hóa Hong Kong nhìn về: Lộ trình nào cho những thế mạnh nghệ thuật Việt 'cất cánh'?

Gần cuối buổi trò chuyện, khi được đề nghị mô tả Việt Nam bằng ba từ, ông chọn: tìm tòi – khám phá – cải biến. Ông thừa nhận thời gian trải nghiệm quá ngắn, nhưng chính sự dè dặt ấy lại hé lộ độ tò mò chân thành. 

Và lúc đó, tôi bỗng nhận ra, cũng như chính Hong Kong, ông đang ở một giai đoạn chuyển mình - im lặng, quan sát, thử nghiệm, và tin rằng đổi mới vẫn là con đường duy nhất để tồn tại.

Cổ Thiên Lạc mang một diện mạo Hong Kong hiện đại, thanh lạnh, hiện diện giữa Sài Gòn như thể Hong Kong bằng xương bằng thịt đang bước vào thành phố này. Trong khoảnh khắc ấy, ký ức của tôi về Hong Kong - tiếng còi xe, ánh neon, những khung hành động, hơi ẩm của ngõ nhỏ bỗng lẫn vào Sài Gòn: mái nhà thấp thoáng, hẻm nhỏ ướt sương, âm thanh xe máy về đêm.

Một sự tương phùng tự nhiên, không cần lời giải thích.

CREDITS:

Editor-in-Chief: Nikita Chu.

Art Director: Andy Tran.

Director of Cinematographer: Tuấn Hann.

Photographer: Hugo Fok, Chester Lam, Titus Chan, Trí Nghĩa

ĐỌC NGAY

Christie’s châu Á: Loạt kiệt tác của Mai Trung Thứ & Nguyễn Gia Trí hứa hẹn trở thành tâm điểm đấu giá

Home tour: Bước vào tổ ấm đậm chất điện ảnh của Nhà sáng lập Bar Leone nổi danh châu Á

R.I.P Hứa Thiệu Hùng: Nhìn lại di sản thầm lặng của “Benz Ca” - “Lá xanh” thầm lặng xứ Cảng Thơm