Raye (Rachel Keen) au Montreux Jazz Festival le 16 juillet 2024. (Photo by Lionel FLUSIN/Gamma-Rapho via Getty Images)
Cover การแสดงของ Raye ใน Montreux Jazz Festival 2024 ได้รับการบรรจุในทะเบียนการแสดงคลาสสิกร่วมสมัย เคียงข้างการแสดงระดับตำนานของศิลปินผู้ยิ่งใหญ่มากมาย อาทิ Prince, Dua Lipa, Robert Plant และ Alison Krauss, The Smile) (ภาพ: Lionel FLUSIN / Gamma-Rapho / Getty Images)
Raye (Rachel Keen) au Montreux Jazz Festival le 16 juillet 2024. (Photo by Lionel FLUSIN/Gamma-Rapho via Getty Images)

เทศกาลดนตรีแจ๊สมองเทรอซ์ (Montreux Jazz Festival) คือพื้นที่ที่ตำนานมาบรรจบกับคลื่นลูกใหม่ และภายใต้การนำของ Mathieu Jaton ขอบเขตของเทศกาลนี้ก็ดูจะมีชีวิตชีวาและทรงพลังยิ่งกว่าที่เคย

ในเดือนกรกฎาคมของทุกปี Montreux Jazz Festival จะเนรมิตชายฝั่งทะเลสาบเจนีวาให้กลายเป็นเวทีแห่งบทสนทนาที่ยาวนานสองสัปดาห์ระหว่างบรรดาตำนานและดาวรุ่งพุ่งแรง Claude Nobs ได้ก่อตั้งเทศกาลนี้ขึ้นในปี 1967 ร่วมกับ Géo Voumard และ René Langel โดยเริ่มต้นจากการรวมตัวของผู้รักดนตรีแจ๊สบริสุทธิ์ ก่อนจะวิวัฒนาการไปสู่สถาบันทางดนตรีที่ถูกคัดสรรอย่างพิถีพิถันและครอบคลุมหลากหลายแนวเพลง เทศกาลนี้ยังคงไว้ซึ่งความรู้สึกที่ใกล้ชิดเป็นกันเอง แม้จะดึงดูดผู้เข้าชมราว 250,000 คน ด้วยระบบเสียงที่เลื่องชื่อ เวทีริมน้ำที่เปิดให้ชมฟรี และทัศนียภาพอันงดงามราวภาพวาด

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา Montreux Jazz Festival ได้ได้กลายเป็น “คลังความทรงจำทางดนตรี” ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ผ่านความร่วมมือของมูลนิธิโคล้ด น็อบส์ (Claude Nobs Foundation) และสถาบันเทคโนโลยีแห่งสหพันธ์สวิส โลซาน (EPFL) เทศกาลนี้ได้จัดเก็บและอนุรักษ์บันทึกการแสดงนับพันจากศิลปินทั่วโลกไว้ในหอจดหมายเหตุ ซึ่งถูกยกย่องให้เป็นส่วนหนึ่งของ “มรดกความทรงจำแห่งโลก” (Memory of the World) ของยูเนสโก การแสดงและผลงานอันทรงคุณค่าเหล่านี้ยังคงถูกเผยแพร่ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา รับฟัง และแรงบันดาลใจจาก “เสียงแห่งมองเทรอซ์” ยังคงก้องกังวานไปไกลเกินกว่าพรมแดนของสวิตเซอร์แลนด์

อ่านเพิ่มเติม: ความงดงามของ Audemars Piguet ในการสนับสนุนเวทีแห่งตำนานดนตรี Montreux Jazz Festival

เมื่อผู้ก่อตั้ง Claude Nobs ถึงแก่กรรมในปี 2013 บังเหียนของเทศกาลได้ตกอยู่ในมือของ Mathieu Jaton อดีตเลขาธิการผู้เข้าใจหัวใจของมองเทรอซ์อย่างลึกซึ้ง เขายังคงรักษาแก่นแท้ของงานไว้ ขณะเดียวกันก็ขยายขอบเขตแนวเพลงและบ่มเพาะดนตรีรูปแบบใหม่ๆ ตั้งแต่เวทีฟรีที่มีขนาดใหญ่ขึ้น ไปจนถึงพื้นที่ทดลองดนตรีช่วงดึก (late-night labs) และโครงการศิลปินพำนัก (artist residencies) ตลอดหลายปีที่ผ่านมา แม้จะมีช่วงหยุดชะงักจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 ทั่วโลก เทศกาลดนตรีแจ๊สมองเทรอซ์ก็กลับมาอย่างสมศักดิ์ศรีพร้อมพลังใหม่ๆ และมอบการแสดงที่กลายเป็นหมุดหมายแห่งยุคสมัย

Prince — 2013, Auditorium Stravinski

Above Prince แนะนำวง 3rdeyegirl ซึ่งเป็นวงดนตรีสนับสนุนของเขาให้ผู้ชมชาวยุโรปได้รู้จักที่เมือง Montreux

Prince ปฏิบัติต่อเวทีมองเทรอซ์ราวกับเป็นห้องทดลองส่วนตัว ด้วยการแสดงสามคืนที่มาพร้อมโชว์สามรูปแบบที่แตกต่างกัน และการผสมผสานอย่างกล้าหาญระหว่างความผยองแบบหัวหน้าวง ลีลาฮีโร่กีตาร์ และฟังก์ยุคหลัง New Power Generation การแสดงชุดนี้ถือเป็นการเปิดตัวในยุโรปของยุค 3rdeyegirl โดยมีการเรียบเรียงดนตรีที่ปรับเปลี่ยนอย่างฉับพลันจากร็อกกล้ามเนื้อแข็งแกร่งไปสู่จังหวะ Minneapolis Grooves ที่ยืดหยุ่น

รายชื่อเพลงถูกคัดสรรมาอย่างหลากหลาย ทั้งเพลงฮิตอย่าง “Sign o’ the Times”, “Housequake”, “I Could Never Take the Place of Your Man” รวมถึงเพลงคัฟเวอร์ที่มีลูกเล่นและเพลงเมดเลย์ในสไตล์ NPG สิ่งเหล่านี้พิสูจน์ว่า สภาพแวดล้อมที่ใส่ใจในรายละเอียดเสียงของมองเทรอซ์นั้นเชื้อเชิญให้เกิดการวางเดิมพันทางดนตรี  ไม่ใช่การล่าถอย เสียงสะท้อนจากแฟนเพลงและนักวิจารณ์ล้วนเห็นพ้องว่านี่คือหนึ่งในการแสดงช่วงปลายชีวิตที่งดงามที่สุดของ Prince ทั้งการควบคุมวงดนตรีที่เหมือนดั่งเครื่องดนตรีชิ้นหนึ่ง และเวทีที่กลายเป็นผืนผ้าใบแห่งอิสรภาพ

อ่านเพิ่มเติม: ทศวรรษแห่งความมหัศจรรย์ Wonderfruit 2025 เผยโปรแกรมสุดยิ่งใหญ่ ฉลอง 10 ปี

Kendrick Lamar — 2013, Jazz Lab

Above Kendrick Lamar ชนะใจผู้ชมกลุ่มใหม่ด้วยการแสดงอันทรงพลังที่มองเทรอซ์ ในปี 2013

หลังอัลบั้ม good kid, m.A.A.d city ปล่อยออกมาไม่นาน Kendrick Lamar ก็ก้าวจากศิลปินสายอันเดอร์กราวนด์ขึ้นสู่พลังหลักของเทศกาลในห้องเล็กๆ ที่อบอวลด้วยพลัง เขาเสริมความหนักแน่นให้กับทุกบาร์เพลงด้วยวงดนตรีสด รายชื่อเพลงอ่านแล้วราวกับเป็นบทเพลงคลาสสิกสมัยใหม่ ทั้ง “The Art of Peer Pressure”, “m.A.A.d city”, “Money Trees”, “Bitch, Don’t Kill My Vibe” แต่สิ่งที่ทำให้มองเทรอซ์มีความพิเศษคือบทสนทนาที่เกิดขึ้นระหว่างผู้ชมใน Montreux Jazz Festival ด้วยจังหวะที่หายใจร่วมกับคนฟัง คลิปบันทึกการแสดงเพลง “Swimming Pools”, “The Recipe” และ “m.A.A.d city” ไม่เพียงสร้างแรงสั่นสะเทือน แต่ยังเป็นการประกาศว่า ฮิปฮอปมีที่ยืนอย่างสง่างามในจักรวาลของมองเทรอซ์ในฐานะส่วนขยายของจิตวิญญาณแห่งการด้นสด

Dua Lipa — 2017, Jazz Lab

Above ในปี 2017 ขณะที่ชื่อเสียงของ Dua Lipa กำลังพุ่งทะยาน เธอได้นำความเร่าร้อนมาสู่เวที Montreux Jazz Lab อย่างเต็มเปี่ยม

ก่อนที่เธอจะก้าวสู่เวทีอารีนาและคว้ารางวัลแกรมมี ดาวรุ่งอย่าง Dua Lipa เคยทำให้ห้อง Jazz Lab แน่นขนัดไปด้วยผู้ชม เสียงจากเพลง “Hotter Than Hell”, “IDGAF”, “New Rules” ถูกขับขานอย่างมั่นใจพร้อมพลังจากวงดนตรีที่เปี่ยมชีวิตชีวา การแสดงในคืนนั้นเปรียบเสมือน “ต้นแบบแห่งดาวรุ่ง” ที่แสดงให้เห็นว่า ศิลปินหญิงคนนี้ถือกำเนิดขึ้นพร้อมเสน่ห์ที่ไม่มีทางมองข้ามได้

Quincy Jones 85th Birthday Celebration — 2018

Above Quincy Jones เคยกล่าวว่า Montreux Jazz Festival คือ “บ้านหลังที่สอง” ของเขา เพื่อตอบแทนความผูกพันนี้ ในโอกาสวันคล้ายวันเกิดครบรอบ 85 ปีของนักดนตรีระดับตำนาน ทางเทศกาลจึงได้แสดงความรักกลับคืนด้วยการจัดงานเฉลิมฉลองที่รวมสุดยอดศิลปินไว้บนเวทีอย่างยิ่งใหญ่

ค่ำคืนแห่งการเฉลิมฉลองวันเกิดครบ 85 ปีของ Quincy Jones คือของขวัญที่มองเทรอซ์มอบกลับให้แก่ “นักบุญผู้ปกปักงานดนตรี” Jacob Collier, Robert Glasper, Ibrahim Maalouf และ Talib Kweli ร่วมเวทีสลับหมุนเวียนบรรเลงบทเพลงจากผลงานอันเป็นตำนาน ตั้งแต่ธีมภาพยนตร์ เพลงป๊อป ไปจนถึงรากเหง้าของแจ๊สที่เขาปลุกปั้นมา ทั้งหมดถักร้อยเป็นค่ำคืนที่เจิดจรัสหรูหราแต่ยังอบอุ่นราวคลับแจ๊สเล็กๆ สะท้อนว่าประวัติศาสตร์ของมองเทรอซ์ถูกเล่าผ่านมือของศิลปินที่มีส่วนสร้างมันขึ้นจริง

Janelle Monáe — 2019, Auditorium Stravinski

Above การแสดงของ Janelle Monáe บนเวที Auditorium Stravinski ถือเป็นที่สุดแห่งศิลปะการแสดงที่รังสรรค์อย่างวิจิตรบรรจงในทุกรายละเอียด

บนเวทีมองเทรอซ์ ศิลปินหญิงผู้เปี่ยมด้วยพลังแห่งความเท่าเทียมและอิสระ Janelle Monáe นำโปรเจ็กต์ Dirty Computer มาผสมระหว่างโรงละครอัฟโรฟิวเจอร์ริสต์กับความละเอียดของสวิตเซอร์แลนด์ บทเพลงเต้นรำ แฟชั่นล้ำสมัย และการแสดงที่เปี่ยมความหมายทางสังคม รวมเป็นประสบการณ์ที่ทั้งเร้าใจและทรงพลัง เธอกลายเป็นแรงดึงดูดของวัฒนธรรมหลังเวที และเป็นบทพิสูจน์ถึงพลังสร้างสรรค์ที่ไม่รู้จักหยุดนิ่ง

The Smile — 2022, Jazz Lab

Above การแสดงของวง The Smile ที่เวที Montreux Jazz Lab ในปี 2022 ได้รับการยกย่องให้เป็นคลาสสิกทันที และมีการผลิตเป็นอัลบั้มบันทึกการแสดงสดอย่างเป็นทางการในชื่อ Live at Montreux ด้วยเช่นกัน

เมื่อ Thom Yorke และ Jonny Greenwood แห่ง Radiohead จับมือกับมือกลอง Tom Skinner เพื่อสร้างโปรเจ็กต์ The Smile มองเทรอซ์จึงเป็นด่านทดสอบความกลมกลืนระหว่างร็อกและแจ๊ส เพลง “Pana-vision”, “The Opposite”, “You Will Never Work in Television Again” ถูกถ่ายทอดด้วยความละเอียดคมกริบ การแสดงครั้งนี้ถูกบันทึกอย่างเป็นทางการในชื่อ Live at Montreux พร้อมการสตรีมภาพยนตร์คอนเสิร์ตเฉพาะกิจ

Robert Plant and Alison Krauss — 2022, Auditorium Stravinski

Above นักร้องนำระดับตำนานแห่งวงร็อก Robert Plant และซูเปอร์สตาร์เพลงคันทรี Alison Krauss ได้กลับมารวมตัวกันอีกครั้งบนเวที Montreux Jazz Festival เพื่อแสดงผลงานร่วมกันในอัลบั้ม “Raising Sand” ที่เป็นที่ยกย่องอย่างสูง หลังจากที่ห่างหายไปถึง 15 ปี

15 ปีหลังจากอัลบั้ม Raising Sand (2007) สองศิลปินต่างขั้ว Robert Plant แห่ง Led Zeppelin และนักร้องบลูแกรสส์ Alison Krauss กลับมาพบกันอีกครั้งที่มองเทรอซ์ ด้วยการแสดงที่ละเอียดละเมียดและเปี่ยมเสน่ห์ เสียงประสานของทั้งคู่ลอยละล่องอย่างนุ่มนวลภายในห้อง Auditorium Stravinski เพลง “Rich Woman” และ “Quattro” พาอารมณ์ลื่นไหลไปจนถึงจุดไคลแมกซ์เมื่อ Plant แปลงโฉม “Rock and Roll” ให้กลายเป็นวอลซ์แสนละเมียด ซึ่งเป็นการตีความใหม่ที่ทั้งอ่อนโยนและสง่างาม

Sam Smith — 2023, Auditorium Stravinski

Above Sam Smith ถือเป็นศิลปินที่คุ้นเคยกับเวที Montreux Jazz Festival เป็นอย่างดี และการแสดงของเขาในปี 2023 ก็ได้เผยศักยภาพสูงสุดของนักร้องเพลงป๊อปผู้นี้อย่างแท้จริง

Sam Smith กลับคืนสู่มองเทรอซ์ในปี 2023 ด้วยการแสดงที่สะกดใจทุกอารมณ์ “Stay With Me”, “I’m Not the Only One”, “Dancing with a Stranger” ถูกขับขานด้วยพลังแห่งเสียงร้องและการจัดแสงเสียงที่ละเอียดดุจสตูดิโอถ่ายทอดสด ความละเอียดทางเสียงถูกออกแบบเพื่อให้เข้ากับเอกลักษณ์ของ Stravinski Hall อย่างสมบูรณ์แบบ บรรยากาศของคืนนั้นที่เริ่มจากความเงียบอันเปี่ยมอารมณ์จนถึงช่วงสุดท้ายที่ทุกคนลุกขึ้นปรบมือ คือคำตอบชัดเจนว่าทำไม Sam Smith จึงเป็นศิลปินที่ทั้งนุ่มนวลและเฉียบคม

Raye — 2024, Lake Stage และในอัลบั้มบันทึกการแสดงสดอย่างเป็นทางการ

Above การแสดงของ Raye ใน Montreux Jazz Festival 2024 ถูกจารึกไว้ในบัญชีรายชื่อการแสดงร่วมสมัยที่ยิ่งใหญ่ที่สุดบนเวทีแห่งนี้แล้ว

การเปิดตัวของ Raye บนเวทีมองเทรอซ์ในปี 2024 คือบทกวีแห่งความสมบูรณ์แบบ ทั้งในฐานะศิลปินหญิงที่เพิ่งมีปีทอง และในฐานะหลานสาวของครอบครัวสวิตเซอร์แลนด์จากเมืองอัพเพนเซลล์ การแสดงของเธอไหลลื่นจากเพลงแจ๊สมาตรฐานไปสู่ “Escapism.” อย่างเป็นธรรมชาติ อัลบั้ม Live at Montreux Jazz Festival 2024 ถูกปล่อยออกมาในเวลาไม่นานหลังจากนั้น บันทึกค่ำคืนแห่งพลังที่เธอเปล่งประกายที่สุด เพลงอย่าง “The Thrill Is Gone”, “Ice Cream Man”, “Genesis” และ “It’s a Man’s Man’s Man’s World” คือหลักฐานของศิลปินหญิงผู้หาญกล้า ร้องสดด้วยความดิบแต่แม่นยำอย่างมืออาชีพ สะท้อนปรัชญาของมองเทรอซ์ “เล่น สด จับภาพ และทำให้เป็นตำนาน” อย่างแท้จริง

Topics

Usanisa Wongmongkolrit
Assistant Editor, Power & Purpose, Tatler Thailand
Tatler Asia

อุษณิษา ว่องมงคลฤทธิ์ ผู้ดูแลเนื้อหาด้านการเงิน การลงทุน และการบริหารจัดการสินทรัพย์ พร้อมขยายพรมแดนความมั่งคั่งไปยังพื้นที่แห่งความสุข เช่น การดูหนัง ฟังเพลง หรืออ่านหนังสือ ด้วยความเชื่อว่าความรื่นรมย์อยู่ในทุกช่วงจังหวะของชีวิต และสามารถสร้างพลังงานใหม่ๆ ให้กับผู้คนได้ไม่สิ้นสุด