Từ ‘Spider-Noir’ nghĩ về vàng son của dòng phim noir

Phim noir có những đặc trưng riêng biệt trong các yếu tố về phong cách hình ảnh và “cài đặt” bối cảnh. Trong đó, những khuôn hình chủ yếu về đêm, u mờ với nhiễu sáng nhưng có độ tương phản cao trong ánh sáng. Những góc quay được mượn từ trường phái biểu hiện đặt trong những bối cảnh cụ thể về những đêm mưa hoặc đầy sương mù, ánh đèn neon hay những không gian như văn phòng và quán bar đầy vẻ ám muội. Khói thuốc và rượu scotch hoà lẫn tự nhiên vào những khuôn hình, tạo nên hương vị điện ảnh độc đáo.

Dù mang những đặc điểm đặc trưng, mỗi tác phẩm và nhà làm phim thuộc thể loại noir đều có những cách thể hiện của riêng mình. Tác phẩm Double Indemnity (1944) được xem là bản phác thảo cho thể loại phim noir cổ điện. The Maltese Falcon (1941) của đạo diễn John Huston giới thiệu hình tượng thám tử tư "cứng rắn" trên màn ảnh. Out of the Past (1947) của đạo diễn Jacques Tourneur được xem là phim noir đen tối nhất (noirest). Trong khi đó, Sunset Boulevard (1950) của đạo diễn Billy Wilder luôn nằm trong danh sách phim noir hay nhất mọi thời đại. 

Đọc thêm: Chất thơ trong điện ảnh

Orson Welles được xem là một trong những nhà làm phim nổi tiếng nhất của thể loại phim noir. Các tác phẩm của ông luôn mang đến những cảm giác độc đáo và riêng biệt, mà The Third Man (1949), Touch of Evil (1958)... được xem là những tác phẩm đỉnh cao. Trong đó, chỉ tính riêng cảnh quay dài 3 phút mở đầu của Touch of Evil có thể được xem là “huyền thoại”. 

Hơn cả một thể loại độc đáo, dấu ấn, phong cách và thẩm mỹ phim noir đã xuất hiện và “ứng dụng” vào ngôn ngữ điện ảnh theo từng thời điểm cụ thể. The Cabinet of Dr. Caligari (1920), tác phẩm điện ảnh thuộc thể loại kinh dị kỳ ảo do Rebort Wiene đạo diễn được xem là tác phẩm tiêu biểu của điện ảnh theo chủ nghĩa biểu hiện Đức thời kỳ đầu. Có thể nói, bộ phim này đã góp phần giới thiệu về đặc trưng của điện ảnh noir sau này. 

Trong khi đó, tác phẩm chính kịch Citizen Kane (1941) của đạo diễn Orson Welles được xem là kiệt tác hàng đầu của điện ảnh Mỹ và thế giới. Như đã nói ở trên, Orson Welles là một trong những tác giả phim noir vĩ đại, và ông ứng dụng phong cách và thẩm mỹ của thể loại này vào các tác phẩm điện ảnh của mình. Vì thế, hai tác phẩm của Wiene và Welles đều không được liệt vào dòng phim noir nhưng lại là ví dụ về “dẫn nhập” và “đỉnh cao” của thể loại này trong lịch sử điện ảnh.

Nhiều nhà nghiên cứu và phê bình điện ảnh đồng ý rằng, dòng phim noir chính thức “chấm hết” vào khoảng năm 1955. Tuy vậy, vào những năm cuối thập niên 1970, 1980, nhiều nhà làm phim đã chấn hưng dòng phim noir cổ điển, định hình trào lưu neo-noir tiếp tục ảnh hưởng đến ngày nay.

Các tác phẩm tiêu biểu nhất của phong trào neo-noir phải kể đến như Chinatown (1974) của “quái kiệt” điện ảnh Roman Polanski. Bộ phim cố gắng thâu tóm sự diệt vong của phim noir cổ điển vào thập niên 1930 tại Hollywood với kịch bản được đánh giá là xuất sắc nhất từng được viết ra. 

Ngoài ra, người yêu điện ảnh đều phải công nhận những tác phẩm như L.A. Confidential (1977), Blade Runner (1982), Se7en (1995) hay Memento (2000) của đạo diễn Christopher Nolan. Mulholland Drive, tác phẩm đầy bí ẩn với cú twist kinh điển của đạo diễn David Lynch cũng kết nối thẩm mỹ phim noir cùng thể loại giật gân, tâm lý trong điện ảnh hiện đại.

Dù đã hoàn tất sứ mệnh, thẩm mỹ phim noir vẫn luôn kích thích, tác động và truyền cảm hứng trong kỹ thuật điện ảnh gần 100 năm qua. Ngày nay, người yêu điện ảnh có thể xem vô số bộ phim có những chi tiết gợi nhớ đến những phong cách, nhân vật và tình huống điển hình của dòng phim noir. Sự thành công của những bộ phim này sau đó đã dẫn đến sự phát triển của ngành công nghiệp phim độc lập nhiều thập kỷ sau đó.

ĐỌC NGAY

Những bản nhạc hậu chia tay trong “You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love” của Olivia Rodrigo

“Friend of the House” Hồ Ngọc Hà xuất hiện tại sự kiện cùng tuyệt tác Bvlgari

Khai mạc kỳ World Cup lớn nhất lịch sử: Bóng đá, âm nhạc và bản sắc văn hóa hòa làm một