“Lần nữa, mãi mãi”: Bảy cách nhìn về thời gian, ký ức và sự tồn tại

Nghệ sĩ Phạm Minh Hiếu, một trong bảy nghệ sĩ tham gia triển lãm, chia sẻ cùng Tatler Vietnam về triển lãm này.

Việc tổ chức triển lãm cùng các nghệ sĩ năm nay 30 tuổi thể hiện điều gì?

Nhân cột mốc đặc biệt của tuổi 30, chúng tôi suy nghĩ về thời gian và con người. Mỗi tác phẩm là một chân dung về từng nghệ sĩ và con đường nghệ thuật của họ. 

Triển lãm được tổ chức bởi những người bạn, diễn ra trong một khuôn khổ tương đối thân mật, với tình bằng hữu và sự sẻ chia, ở một gallery trong lòng Hà Nội. Nó không đặt nặng việc phải tạo ra những tác phẩm lớn, hay những tuyên bố quan trọng. Cùng với nhau, chúng tôi coi triển lãm "Lần nữa, mãi mãi" là cơ hội để có một khoảng dừng, để soi chiếu, tiếp sức và cộng hưởng lẫn nhau trong thực hành nghệ thuật.

Đọc thêm: Vườn Monet, nơi nghệ thuật và thiên nhiên tan hòa

Xin anh giới thiệu về concept tác phẩm tham gia triển lãm lần này của mình.

Trong triển lãm “Lần nữa, mãi mãi”, tôi sử dụng một thao tác sáng tạo (a creative act) – kỹ thuật đặc biệt  trong thực hành của các nghệ sĩ trưởng thành từ conceptual art (nghệ thuật ý niệm, vị niệm và khái niệm). Tôi lựa chọn một vật có sẵn: một “cú gạt chân” (tạm gọi như vậy, vì tác giả chưa bao giờ giải thích, nó có thể là một vệt gió, hay là lưu ảnh của chuyển động) trong danh tác Nu descendant un escalier (No. 2) được Marcel Duchamp, người mở đường cho conceptual art, vẽ năm 1912. Tôi biến đổi vật có sẵn này bằng thao tác sáng tạo, cùng với suy tư của người xem tạo ra một tác phẩm mới. Tác phẩm lấy tên NU [...] UN ESCALIER, nằm bên chiếc cầu thang Pháp cổ dẫn lên gallery và đâu đó trong không-thời gian – những nơi dường như không phải khu vực trưng bày chính của triển lãm. 

Ở đây tôi suy nghĩ về thời gian và tìm cách biểu diễn vận động của nó. Đầu tiên, là dòng thời gian tuyến tính, chảy từ quá khứ tới tương lai. Đây chính là chiều thời gian quen thuộc trong đời sống của chúng ta. Dòng chảy này được trình bày bằng cách in “cú gạt chân” từ trái qua phải trên khung lưới có sẵn, mô tả một chuyển động đi xuống cầu thang.

Sau đó là một nỗ lực để thoát ra ngoài dòng chảy mãnh liệt này. Có cách nào để đi về ngày hôm qua không? Chiếc ly đã vỡ lại lành, chiếc lá đã rụng lại mọc trên cành cây khô… Bông hoa úa tàn có thể tỏa hương và căng tràn sức sống? Tiếp tục đi xuống cầu thang, tại bậc thang cuối cùng, “cú gạt chân” được in từ phải qua trái, vẫn trên khung lưới có sẵn mà không lật lại.

Sự việc này diễn ra lặp đi lặp lại cho đến khi triển lãm kết thúc, “lần nữa, mãi mãi”. Tác phẩm có cả sự vật và sự việc, cũng chính là sự chiêm nghiệm của tôi về khả năng của nghệ thuật bây giờ.

Các tác phẩm trong triển lãm

Đặng Thùy Anh – Ảm Đạm Ngọt Ngào

Trong series Ảm đạm ngọt ngào, Đặng Thùy Anh giới thiệu 31 ký họa màu nước và chì trên giấy cùng những ghi chép tự sự cá nhân. Từ những sự vật và khung cảnh lặp đi lặp lại, nghệ sĩ hình tượng hóa cảm giác đơn lẻ và những trạng thái khó gọi tên. Hình ảnh trong tác phẩm không hướng đến một câu chuyện hoàn chỉnh mà giống những mảnh ký ức được lưu giữ lại bằng cả hình và ngôn ngữ. 

Thùy Anh, sinh năm 1996 tại Hà Nội, tốt nghiệp chuyên ngành Đồ họa tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, thực hành qua trình diễn, sắp đặt, hình ảnh động và những phương pháp mang tính vi niệm. 

Chiêu Dương – Đại Lộ Mộng Tàn

Đại lộ mộng tàn của Chiêu Dương đặt những cánh bướm trong một cấu trúc sắp đặt mang tính kịch, nơi bạo lực và sự mong manh cùng hiện lên. Tác phẩm thuộc chuỗi thử nghiệm kết hợp giữa sơn ta và giấy dó. Sự kết hợp giữa hai chất liệu này tạo nên một nghịch lý vật chất khá thú vị: một vật liệu mong manh được đặt vào một quy trình khắc nghiệt để trở nên bền vững. 

Chiêu Dương thực hành điêu khắc và sắp đặt, quan tâm đến giao điểm giữa công nghệ, sinh học và tâm linh. Cô chủ yếu làm việc với sơn mài truyền thống, qua đó đặt câu hỏi về sự sống, tự nhiên và quá trình con người tái tạo chính mình.

Phạm Minh Hiếu – NU [...] UN ESCALIER

Phạm Minh Hiếu mang đến triển lãm NU [...] UN ESCALIER, một thực hành ý niệm được xây dựng từ chính quá trình sáng tác hàng ngày của nghệ sĩ. Thay vì coi tác phẩm như một vật thể độc lập, Hiếu chú ý đến thao tác sáng tạo và cách một nghệ sĩ duy trì nhịp làm việc của mình. 

Phạm Minh Hiếu là nghệ sĩ đương đại, từng tốt nghiệp Đại học Stanford với bằng Cử nhân Nghệ thuật loại Honors năm 2021. Anh trở về Việt Nam và hoạt động nghệ thuật từ đó đến nay.

Vũ Diệu Hương – Bi Hài Kịch

Vũ Diệu Hương sử dụng hình thức điêu khắc đa phương tiện để hồi tưởng về một ký ức cá nhân. Lấy cảm hứng từ bài hát “Ba Ngọn Nến Lung Linh” với hình ảnh cha, mẹ và con, nghệ sĩ tạo ra sự đối lập giữa biểu tượng gia đình hạnh phúc và hình ảnh gia đình thu nhỏ trong trạng thái bất ổn. Tác phẩm tạo ra sự nghịch lý giữa vui - buồn, chở che - trống rỗng, ấm áp và tổn thương mang đến sự ám ảnh cho người xem. 

Vũ Diệu Hương tốt nghiệp Thạc sĩ nghệ thuật tại Goldsmiths, University of London năm 2024. Thực hành của cô khám phá sự giao thoa giữa tính mong manh, bạo lực, thế giới tuổi thơ và sự nữ tính, thường kết hợp điêu khắc với trình diễn và công nghệ.

Trịnh Cẩm Nhi – Thư Buồn Đóng Băng

Với Thư buồn đóng băng là một cuộc khám phá ranh giới giữa cái được nói ra và những điều thầm lặng. Với series tác phẩm, Trịnh Cẩm Nhi tiếp tục thực hành với sơn dầu trên toan, sử dụng những mảnh ngôn ngữ được lưu trữ từ phim ảnh, sách và internet làm điểm xuất phát. Các từ và câu được đưa lên bề mặt tranh, sau đó trải qua những thao tác vẽ, xóa, che giấu và hiển lộ. Theo như nghệ sĩ, các tác phẩm mô phỏng sự riêng tư thầm kín của những điều chưa thể nói thành lời.

Trịnh Cẩm Nhi tốt nghiệp Cử nhân Mỹ thuật tại Accademia di Belle Arti di Roma năm 2019 và hiện sống, làm việc tại Hà Nội. Cô chủ yếu sử dụng sơn dầu để khám phá các hình thái thực vật như biểu hiện của những trạng thái tinh thần.

Lê Hoàng Nam Phương –  Đây, Đó

Trong Đây, đó, Lê Hoàng Nam Phương xuất phát từ một địa điểm rất gần gũi: hai nghĩa trang nằm cách nhà cô chưa đầy một phút đi bộ. Những ngôi mộ, con ngõ nhỏ, các câu chuyện truyền miệng và những mảnh lịch sử rời rạc trở thành chất liệu để nghệ sĩ quan sát, ghi nhớ và tái cấu trúc. Đây đó gồm 14 tác phẩm chất liệu bột màu trên giấy, sơn dầu trên toan. 

Nam Phương tốt nghiệp Cử nhân Mỹ thuật chuyên ngành Hội họa tại Đại học Wesleyan, Connecticut, năm 2019. Thực hành của cô khai thác lịch sử, văn học, ký ức cá nhân và quan sát đời thường.

Thảo Bùi – Mô Tả II 

Mô tả II của Thảo Bùi là một video ghi lại quá trình đối thoại giữa cha và con trai. Từ đó, nghệ sĩ đặt câu hỏi về khả năng nhìn một người khác mà không bị chi phối bởi ký ức, kỳ vọng và cảm xúc. Trong bản vẽ Chân dung (Cha/Con), giọng nói được tách khỏi cuộc đối thoại và chuyển thành đường nét trên giấy; nhịp điệu, khoảng ngừng và hơi thở trở thành cấu trúc tạo hình.

Thảo Bùi là nghệ sĩ thị giác, thực hành với trình diễn, video và nhiếp ảnh. Các tác phẩm của anh tập trung vào những điều thuộc về thể chất và cảm xúc mà con người thực hiện để duy trì kết nối và sự hiện diện trong những điều kiện bất ổn.

ĐỌC NGAY

Triển lãm Arte Fare chính thức khai mạc cùng sự xuất hiện của các nghệ sĩ nhóm đầu tiên

Phiên đấu giá mùa Thu Christie’s 2026: Ngắm nhìn những bức họa kiệt tác

Tatler Best Cover Story: Mellow Six - Mỹ cảm tương giao