Phù sa văn hóa trong thư viện đương đại của Chanel

Nhu cầu sáng tạo ở Thượng Hải hiện lên rõ nét trong mắt Peel. “Thượng Hải tựa như thỏi nam châm” với những ai đam mê nghệ thuật, bà chia sẻ. “Nơi đây tràn đầy sức trẻ, sức sống và niềm hưng phấn. Giờ đây, với Espace Gabrielle Chanel, thành phố sẽ có thêm nguồn lực [tri thức]”.

Đọc thêm: CHANEL và lời thỏ thẻ đến nước Ý

Thư viện mở cửa với mười nghìn đầu sách phục vụ độc giả, dự kiến mở rộng lên 50 nghìn cuốn. Bộ sưu tập gồm những ấn phẩm và tài liệu nghe nhìn xoay quanh nghệ thuật, thiết kế, kiến trúc, văn hóa và các ngành khoa học xã hội. Tầng hai của thư viện là Archive of Chinese Contemporary Art, không gian dành riêng cho việc hệ thống, nghiên cứu và diễn giải nghệ thuật đương đại Trung Hoa thông qua hợp tác với giới nghệ sĩ, giám tuyển và học giả quốc tế. 

Gong Yan, Giám đốc của PSA, xem thư viện này là nguồn lực thiết yếu mà Thượng Hải nên có từ lâu – chí ít, cô kỳ vọng rằng nơi đây sẽ giúp công chúng nhận diện bối cảnh đằng sau những gì đang ảnh hưởng và truyền cảm hứng đến họ. “Nghệ sĩ thường dùng các trích dẫn mà họ thấy lôi cuốn nhưng lại không đọc hết toàn bộ trước tác khởi nguồn nên chúng, điều đó có thể khiến ý nghĩa nguyên lai bị bóp méo”, cô cho hay. “Thư viện đem đến kho tàng triết học, nhân văn học, xã hội học và nhân chủng học, giúp các nghệ sĩ trẻ củng cố kiến văn vốn là cơ sở cho công việc sáng tác của họ”. 

Việc tập hợp hàng chục ngàn cuốn sách tưởng chừng là bất khả, nhưng Gong lại có cái nhìn khác. PSA là một trong số ít các tổ chức nghệ thuật Trung Quốc có nhánh xuất bản nội bộ, cho ra đời tầm mười đầu sách mỗi năm. “Trong quá trình làm sách, đội ngũ biên tập luôn nảy sinh ham muốn được biết nhiều hơn – chúng tôi muốn đem đến cho độc giả một trải nghiệm toàn vẹn”, Gong lý giải. “Ẩn sau mỗi câu chuyện là hằng hà sa số mối liên kết – ví như vựng tập mà chúng tôi thực hiện cho nghệ sĩ Trung Hoa Liang Shaoji, sáng tác của ông tập trung vào con tằm. Điểm nhìn trần thuật ấy cố nhiên khiến chúng tôi tìm về người thầy Bulgaria của ông, Maryn Varbanov, nghệ sĩ tiên phong cho ‘điêu khắc mềm’ làm từ vải ở Trung Quốc trong thập niên 1980. Khi nghiên cứu các tác phẩm bằng lụa của Liang, chúng tôi bị cuốn vào việc tìm hiểu quá trình nhả tơ của tằm, các khía cạnh sinh học của nó, nghề dệt lụa, và vai trò của nó với Con đường Tơ lụa – đi từ tầng nghĩa này sang lớp nghĩa khác”. Hành trình lần theo từng “manh mối” để phát hiện các trước tác liên quan cứ thế tạo nên một mạng lưới kiến thức ngày càng mở rộng. “Trước khi chúng tôi kịp nhận ra, nền tảng cho thư viện đã thành hình”, Gong nói.

Peel cho biết hỗ trợ thư viện là điều hoàn toàn tự nhiên với thương hiệu. “Không gian này lấy cảm hứng từ tình yêu sách của Gabrielle Chanel – bà vốn là người ham đọc. Thế giới của bà luôn đầy ắp những bộ óc sáng tạo như [thi sĩ Pháp] Pierre Reverdy, [văn sĩ Pháp] Jean Cocteau và [nhà phê bình nghệ thuật và ông bầu ballet người Nga] Sergei Diaghilev – mới hôm qua, tôi tìm thấy một cuốn sách về ông ngay tại thư viện”.    

Chanel và Diaghilev có mối liên hệ sâu sắc. Ông bầu huyền thoại người Nga đã làm mới ballet khi tích hợp nghệ thuật và thiết kế vào âm nhạc trong các vở diễn của mình. Vũ đoàn Ballets Russes của ông đã cải biến bộ môn này thông qua những sắc màu táo bạo và vũ đạo cấp tiến trên sân khấu. Một trong những cộng sự của ông là Chanel, người có chung quan điểm nghệ thuật với ông và đã tạo nên sợi chỉ bền chặt giữa thương hiệu và vũ kịch. “Với Diaghilev, mọi thứ đều gắn kết – ông không bao giờ tách biệt văn học, khiêu vũ và âm nhạc”, Peel nói. 

Espace Gabrielle Chanel phát huy tinh thần ấy với tác phẩm sân khấu mới lạ từ mùa ba của Next Cultural Producer – All Possible Bodies AP91 của bộ đôi nghệ sĩ Trung Quốc Xiao Ke và Zi Han. Vở diễn thân mật này quy tụ dàn diễn viên trẻ từ các dân tộc thiểu số ở Trung Quốc, mỗi người đều tự soạn cho mình bản tự sự dài mười phút. Thông qua sự kết hợp giữa các màn độc thoại, vũ đạo và các cuộc đối thoại mô phỏng với AI, họ đã khai phá cội nguồn văn hóa lẫn câu hỏi làm sao để danh tính sắc tộc của họ có chỗ đứng trong thế giới hiện đại.

Một tiết mục khác trong sự kiện được dành ra để tôn vinh nhà soạn nhạc avant-garde người Hungary gốc Do Thái György Ligeti, tái hiện tác phẩm Poème Symphonique do ông sáng tác năm 1962 và được xem là đi trước thời đại. Gong bước lên sân khấu để gảy chiếc máy đếm nhịp đầu tiên, sau đó các nghệ sĩ đẩy xe kéo chất hàng tá chiếc máy khác đang phát ra tiếng lắc theo các nhịp độ khác nhau, hợp thành bản giao hưởng của muôn vàn điệu nhạc biến chuyển liên hồi. “Tác phẩm phản chiếu tinh thần của Gabrielle Chanel, người mang trong mình chí khí khác thường, tâm thế bộc trực, dám nghĩ dám làm”, Gong nói.

Đọc thêm: Chanel mang triết lý dưỡng da “Sublimage” chạm đến đôi môi

Có mặt tại buổi lễ còn là Kazunari Sakamoto, kiến trúc sư 82 tuổi người Nhật đã thiết kế nên thư viện. Trong một buổi tọa đàm, ông chia sẻ tầm nhìn của mình cho không gian rộng gần 1700 m2 này, được định hình bởi bố cục mở và các khu chức năng liên thông. Tủ sách chạy dọc các bức tường vây quanh một đường dốc thoai thoải, làm thành lối đi thong dong hoan nghênh hành trình khám phá từ dưới lên. “Bạn có thể từ tốn lên từng đoạn dốc, hoặc đi đường tắt bằng cầu thang”, Gong nói. “Tuy không gian mang thiết kế mở, bạn vẫn có thể tìm thấy tại đây nhiều góc đọc sách yên bình sau những ô cửa kính”. 

Sakamoto bắt đầu làm việc với PSA từ hơn mười năm trước để phát triển phương án thiết kế cho thư viện, vốn dĩ luôn hiện diện trong tầm nhìn dài hạn của bảo tàng. Dẫu đối mặt với nhiều thách thức khi hiện thực hóa ý tưởng, Peel xem thư viện là khoản đầu tư để đời đáng giá. “Hình ảnh vun trồng những hàng cây mà bạn sẽ không bao giờ có dịp ngồi dưới bóng mát của chúng quả thực là thi vị”, bà chia sẻ. “Tôi xem đó là sự tự do của quá trình ‘thành người’ – mang lại thời gian và không gian cho những người thực hành nghệ thuật mà không đòi hỏi lợi ích thương mại. Đây quả là một diễm phúc hiếm có”.

ĐỌC NGAY

Louis Vuitton PreFall 2026: Pharrell Williams mang tinh thần New York vào tủ đồ quý ông hiện đại

Orm Kornnaphat tái sinh biểu tượng huyền thoại Serpenti Viper cùng Bvlgari

Nguyễn Minh Đức, Nhà sáng lập và Giám đốc sáng tạo Duc Studio: Người kể chuyện bằng dị