Đằng sau hiện tượng mang tên Labubu - từ món đồ chơi gây sốt đến biểu tượng thời trang - là một tâm hồn đầy sáng tạo: Nghệ sĩ Hong Kong (Trung Quốc) Kasing Lung
Chúng tôi gặp Kasing Lung tại nơi gắn bó mật thiết với hành trình sáng tạo của anh: How2work - xưởng thiết kế nằm ở khu công nghiệp Kwun Tong, Hong Kong (Trung Quốc). Không gian xung quanh như một vũ trụ thu nhỏ của Labubu, ngập tràn những tủ kính chứa đầy mô hình sinh vật tai thỏ răng nhọn: Có con diện đồ Batman, con phủ lông mềm, mẫu thì đầy những nét vẽ tay đầy ngẫu hứng. Giữa thế giới ấy, Lung mở một ca khúc của ban nhạc rock Oasis rồi thong thả lần giở ký ức, kể lại hành trình đưa những nhân vật trong trí tưởng tượng bước ra đời thực.
Dù cái tên Kasing Lung có thể chưa quen thuộc với bạn, nhưng nhân vật yêu tinh tai nhọn đến từ Bắc Âu Labubu thì gần như không ai không biết. Với hơn 300 phiên bản khác nhau và vẫn tiếp tục phát triển, Labubu đã vượt ra khỏi định nghĩa “đồ chơi” để trở thành biểu tượng thời trang thời thương "must-have" của mùa. Nếu hiếm hoi bạn chưa biết tên cô ấy, có lẽ bạn từng thấy hình ảnh cô trong những bộ sưu tập hot nhất, hoặc nghe qua chuyện người hâm mộ tranh nhau đến mức xô xát để sở hữu một mẫu mới tại Pop Mart - nhà phân phối chính thức của Labubu.

Above Kasing Lung tại studio How2work
Những con số thống kê đã phần nào cho thấy sức hút không tưởng của Labubu. Trong năm 2024, Pop Mart đạt mốc doanh thu 1,8 tỷ USD, với hơn 20% đến từ các mặt hàng liên quan đến nhân vật Labubu này. Mức tăng trưởng hơn 700% chỉ trong vòng một năm cho thấy cơn sốt Labubu không chỉ là nhất thời. Thậm chí, nhân vật này còn được Cục Du lịch Thái Lan chọn làm đại sứ đặc biệt cho chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc - một minh chứng cho tầm ảnh hưởng vượt khỏi khuôn khổ văn hóa đại chúng của món đồ chơi này.
Cơn sốt mang tên Labubu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi một phiên bản tượng cao 1,3 mét của nhân vật này đã được đấu giá thành công tại Nhà đấu giá Quốc tế Yongle ở Bắc Kinh với mức giá lên đến 1,08 triệu nhân dân tệ (khoảng 150.000 USD). Dù thị trường cổ phiếu gần đây có phần biến động, cổ phiếu Pop Mart vẫn tăng hơn 160% tính đến thời điểm hiện tại trong năm. Danh sách người hâm mộ nổi tiếng của “quái vật tai nhọn” cũng ngày càng dài thêm với những cái tên đình đám như Rihanna, Rosé, Dua Lipa hay Brad Pitt. Đặc biệt, vào đầu năm 2024, chỉ vài hình ảnh đơn giản trong loạt story Instagram của Lisa (Blackpink) khoe móc khóa Labubu và một phiên bản búp bê đã đủ để châm ngòi cho một cơn cuồng nhiệt khắp toàn cầu.
Dù vậy, “người khổng lồ sáng tạo” hiện đang sống tại Bỉ lại không mấy để tâm đến cơn địa chấn mạng xã hội mà các tác phẩm của anh tạo ra. Là người trầm lặng và kín tiếng trong lần gặp đầu tiên, Lung chia sẻ rằng anh thường chỉ biết đến tầm ảnh hưởng của Labubu qua lời kể của những người xung quanh. “Thường thì người thân, bạn bè ở nhiều nơi trên thế giới gửi ảnh cho tôi, kể về độ phổ biến của Labubu tại nơi họ sống. Có lần, ba mẹ tôi (dù đã lớn tuổi) lại nhờ tôi kiếm một con Labubu cho bằng được. Lúc đó, tôi mới thật sự cảm nhận được sự lan tỏa của “cô bé” ấy.”

Above Lung và biểu tượng Labubu, Zimomo
Bên cạnh vẻ ngoài “xấu lạ” duyên dáng của Labubu, nhân vật này còn thu hút nhờ hình thức phát hành độc đáo: "hộp mù" (blind box) tại Pop Mart. Tương tự như máy bán đồ chơi vận may của Nhật Bản, người mua hoàn toàn không biết mình sẽ nhận được phiên bản nào cho đến khi xé lớp bao bì đơn giản bên ngoài. Cảm giác hồi hộp, bất ngờ ấy còn được đẩy lên cao khi mỗi hộp đều có xác suất cực hiếm: Tỉ lệ 1/72 chứa một phiên bản “bí mật” của Labubu mà các nhà sưu tầm khao khát săn lùng.
Labubu không phải là sáng tạo duy nhất và cũng không phải là nhân vật đầu tiên của Lung. Trước khi nổi tiếng, anh là họa sĩ minh họa sách thiếu nhi. Năm 2011, anh cùng How2work cho ra mắt loạt sách tranh và tượng nhỏ dành cho trẻ em. Cuốn sách tranh đầu tay của anh ra mắt năm 2013 - My Little Planet- kể về một cậu bé luôn tò mò thế giới quanh mình. Một năm sau, Lizzy Wil Dansen, câu chuyện về một chú thỏ cải trang thành mèo để học múa ba lê, được xuất bản tại Bỉ, hợp tác cùng nữ nhà văn thiếu nhi nổi tiếng Brigitte Minne. Dù đã tạo được dấu ấn trong lĩnh vực minh họa sách trẻ em và trở thành nghệ sĩ gốc Hoa đầu tiên nhận Giải thưởng Minh họa danh giá của Bỉ nhưng bước ngoặt thực sự đến vào năm 2015, khi anh xuất bản The Story of Puca, cuốn đầu tiên trong bộ ba The Monsters Trilogy, đánh dấu sự ra đời của vũ trụ quái vật đặc trưng mà Labubu là gương mặt tiên phong.

Above Hoạ sĩ Lung và thành quả sáng tạo của mình
Labubu là một linh hồn tốt bụng nhưng thường vô tình gây rắc rối. Từ hình ảnh cô bé tai thỏ răng nhọn ấy, Lung đã phát triển thêm một nhóm bạn đồng hành kỳ lạ không kém: Zimono, thủ lĩnh của tộc yêu tinh; Tycoco, quái vật ăn chay với hình hài như bộ xương; Spooky, người tuyết hay xuất hiện dưới ánh trăng; Pato, một sinh vật mang nét giống chuột. Sau đó, anh tiếp tục ra mắt Pato and the Girl (2016), Miro’s Requiem (2017), hoàn thiện bộ ba sách tranh The Monsters Trilogy. “Lúc ấy, tôi thực sự khao khát tạo ra một thế giới riêng,” Lung chia sẻ. “Tôi thổi vào các nhân vật những đặc điểm mà mình yêu thích: Sự tinh nghịch, phá cách. Tôi muốn chúng mang một tinh thần sống động, tràn đầy năng lượng.”
Để xây dựng nên thế giới The Monsters, Kasing Lung đã tìm về ký ức tuổi thơ của mình tại Hà Lan khi anh bảy tuổi. Trong ngôi làng nhỏ nơi cha mẹ bận rộn trông coi nhà hàng, Lung miệt mài đọc những câu chuyện dân gian Bắc Âu và tự tay phác họa nên những nhân vật do chính trí tưởng tượng của mình tạo ra. Anh đặc biệt bị cuốn hút bởi các truyền thuyết về những con quỷ lù khù sống trong rừng hoặc ẩn mình dưới lòng đất, đến tận bây giờ, anh vẫn yêu thích The Three Billy Goats Gruff - câu chuyện ba chú dê khôn ngoan vượt qua con quỷ canh cầu. “Đó là một truyện dân gian điển hình, với cấu trúc ba hồi lặp lại quen thuộc, nhưng nội dung lại rất gợi mở. Chính điều đó đã thôi thúc tôi kể những câu chuyện của riêng mình”. Bên cạnh đó, anh cũng thừa nhận rằng bộ truyện tranh huyền thoại The Smurfs của Bỉ chính là nguồn cảm hứng khiến The Monsters trở thành một vũ trụ rộng lớn, phong phú với vô vàn cá tính khác nhau.

Above Lung tạo dáng với một trong những bức tượng Labubu đầu tiên
Các cái tên trong thế giới nhân vật của Lung, như Zimono, mang theo những câu chuyện nhỏ đầy tình cảm. Chúng được con gái anh - Yaya - nghĩ ra. Thậm chí, một nhân vật mới với cặp sừng nhỏ cũng chia sẻ biệt danh ấy. “Việc để con gái đặt tên cho các nhân vật ban đầu chỉ là tình cờ. Nhưng kết quả lại khiến tôi khá bất ngờ vì mọi thứ rất hợp nhau.”
Dù tạo nên cả một vũ trụ, Lung thừa nhận Labubu vẫn luôn là nhân vật anh yêu thích nhất. “Con người thường sống theo khuôn mẫu, theo thói quen,” anh chia sẻ. “Chính vì vậy, tôi thích Labubu vì cô ấy dám làm những điều mà chúng ta thường không dám. Đôi khi, chúng ta cần táo bạo hơn một chút. Và đó là lý do vì sao cô ấy luôn là nhân vật tôi thích nhất.”
Kể từ khi hoàn thành The Monsters Trilogy, Lung tạm gác lại hành trình với văn học thiếu nhi, phần vì vũ trụ nhân vật do anh sáng tạo đã bùng nổ thành hiện tượng toàn cầu, kéo theo hàng loạt cơ hội không ngờ. “Tôi từng nghĩ sẽ nghỉ ngơi một thời gian rồi quay lại với Labubu. Nhưng lời mời từ các triển lãm đồ chơi ngày một nhiều, buộc tôi phải dồn sức vào thiết kế và sản xuất. Chưa kể, các phòng tranh khắp thế giới cũng liên tục mời tổ chức triển lãm cá nhân, nên các dự định cứ thế bị dời mãi.”
Bất chấp lịch trình dày đặc, Lung vẫn dành thời gian cho một hình thức sáng tạo khác: hội họa. Những bức tranh của anh với nét cọ phóng khoáng, dòng chữ mạnh mẽ gợi nhắc tên ca khúc và những quái vật thân thuộc là những tác phẩm giàu tính cá nhân nhất. “Vẽ là trải nghiệm rất khác so với thiết kế đồ chơi hay minh họa sách tranh. Tôi có thể đặt trọn cảm xúc vào đó.” Cũng như các mô hình sưu tầm, tranh của Lung nhanh chóng được săn đón, điển hình như Excited Plastic (2021) từng được bán tại Christie’s Hong Kong với giá 100.400 USD, tăng 50% so với kỷ lục trước đó.

Above Lung và nhân vật Labubu được yêu thích

Above Lung nhìn lại những bức phác họa cũ

Above Những bản phác thảo cũ của các nhân vật trong The Monsters
Những dấu ấn châu Á trong nghệ thuật của Lung không đến từ các biểu tượng sáo mòn như rồng phượng, mà từ cách anh ôm trọn nhịp sống sôi động của Hong Kong. Nét tinh nghịch của Labubu hay nhịp điệu hỗn loạn trong các bức tranh đương đại của anh là ví dụ rõ nét. “Nghe có vẻ trừu tượng, nhưng trong quá trình sáng tác, tôi luôn đặt nhịp điệu vào tác phẩm,” Lung chia sẻ. “Dù vậy, đây lại là yếu tố ít người nhận ra nhất.”
Năm nay đánh dấu kỷ niệm 10 năm vũ trụ The Monsters. Để chào mừng, Lung đã hé lộ trên Instagram cuốn sách tranh mới với Labubu trong vai chính. Dù chưa công bố ngày phát hành chính thức, anh tiết lộ với Tatler: “Chủ đề lần này là thời gian và tình bạn. Nếu mọi người yêu mến Labubu, tôi tin họ cũng sẽ yêu tác phẩm này.”
Trong hành trình sáng tạo của chính mình, Lung tin rằng Labubu đã trưởng thành rõ rệt trong suốt thập kỷ qua. Mối gắn bó giữa nghệ sĩ và nhân vật được thể hiện sâu sắc qua bìa đặc biệt anh vẽ riêng cho Tatler, mang tên Growing Up. Với kỹ thuật color blocking, tác phẩm là sự phản chiếu những đổi thay, thử thách và trưởng thành mà Labubu đã trải qua. “Tôi muốn nó thể hiện chặng đường từ năm đầu tiên đến năm thứ mười: Khi Labubu đã lớn, và cách tôi hiểu cô ấy cũng đã khác xưa,” Lung chia sẻ.
Trước khi chia tay, Lung cho chúng tôi xem lại những bản phác thảo cũ vẽ bằng bút bi - những nét vẽ mộc mạc nhưng sống động không kém các tác phẩm hoàn chỉnh đang bày tại studio How2work. Niềm tin vững chắc vào tầm nhìn của mình, điều hiếm thấy trong một thế giới đầy ràng buộc, cũng được thể hiện rõ qua lời nhắn gửi anh dành cho các nghệ sĩ châu Á: “Hãy làm điều chưa ai làm, bứt phá khỏi khuôn mẫu có sẵn. Nếu trung thành với sáng tạo, trước hết hãy trung thực với chính mình.”




