9 tác phẩm nội thất vượt thời gian của nữ kiến trúc sư Eileen Gray

Chiếc bàn Adjustable E1027 - một tác phẩm kinh điển của những kinh điển, là một trong những thiết kế nổi tiếng nhất và được sao chép nhiều nhất trên thế giới. Hình dạng đặc biệt, tỷ lệ được được cân đối khéo léo và khả năng điều chỉnh độ cao (adjustable) đã khiến chiếc bàn trở thành biểu tượng thiết kế phổ biến của thế kỷ 20. 

E1027 được đặt tên theo biệt thự E-1027 “Maison en bord de mer” mà Eileen Gray xây dựng cho chính mình và người bạn đời của bà, Jean Badovici. Cả hai biểu tượng thiết kế này được đặt theo tên viết tắt: E là Eileen, 10 là Jean (J là chữ cái thứ 10 của bảng chữ cái), 2 là B(adovici) và 7 là G(ray).

Trong danh sách những thiết kế nổi tiếng nhất của Eileen Gray không thể thiếu chiếc giường thư giãn Daybed. Hình dáng của Daybed biểu lộ mạch lạc cho ngôn ngữ thiết kế của bà, với khối hộp, đường nét hình học của tay vịn chạy liền mạch xuống viền chân đế, khả năng tiếp cận từ nhiều hướng, dễ dàng ngồi, nằm, thư giãn với đệm giường bọc da sang trọng và thoải mái. Hình khối và màu sắc vượt thời gian của chiếc giường khiến nó trở thành vật dụng lý tưởng để đặt tự do trong một căn phòng rộng rãi, hoàn thiện nét hiện đại cho mọi không gian.

Từ chỉ đồ nội thất trong tiếng Latin, “res mobiles” bắt nguồn từ “mobile” và Eileen Gray hiểu điều đó theo nghĩa đen. Bà thích đồ nội thất nhẹ, tiện dụng và linh hoạt. Vì thế, chiếc bàn Occasional được thiết kế với phần “tay cầm” tối ưu khả năng di chuyển, phù hợp “cho mọi tình huống” (occasional). Giống như Adjustable E1027, bàn Occasional có chân đế trượt dưới gầm giường hoặc ghế bành, qua đó giúp nâng cao trải nghiệm đọc sách vào buổi sáng hoặc trước khi đi ngủ một cách tiện lợi và thậm chí phong cách hơn.

Trong những năm 1920 - thời kỳ hoàng kim của bà, Eileen Gray đã gây tiếng vang với những thiết kế kết hợp nhiều loại vật liệu khác nhau như gỗ, thép, kính và đặc biệt là sơn mài để tạo nên cá tính độc bản trong mỗi tác phẩm. Ghế sofa Lota là một điển hình, Gray tạo ra Lota với chất cảm sơn mài bóng bẩy hài hoà cùng hình khối khúc chiết. 

Sự đơn giản gần như giản dị của ghế sofa Lota tượng trưng cho thẩm mỹ tinh tế nhưng cũng rất khiêm cung của Eileen Gray, chiếc ghế gần như phù hợp với tất cả không gian và kết hợp với đa dạng các món đồ nội thất khác. Đó cũng là lý do khiến ghế sofa Lota trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho các nhà thiết kế thế hệ sau.

Xem thêm: 3 nhà thiết kế tài ba biến ngôi nhà thành sân chơi nghệ thuật

Bị mê hoặc bởi vẻ đẹp tinh xảo của đồ sơn mài truyền thống, Eileen Gray đã dành nhiều năm để nghiên cứu và hoàn thiện kỹ thuật này dưới sự chỉ dạy của bậc thầy Nhật Bản. Một trong những tác phẩm bằng sơn mài nổi tiếng nhất của bà là Brick Screen - bức bình phong được ghép từ các tấm gỗ, sử dụng kỹ thuật sơn mài tinh xảo. Mỗi tấm gỗ có kích thước và lớp hoàn thiện khác nhau. Để có được sản phẩm hoàn thiện, cần trải qua quá trình vô cùng tỉ mỉ: các tấm gỗ được sơn mài thủ công từng lớp mỏng, mỗi lớp phải chờ khô hoàn toàn trước khi được chà nhám và đánh bóng đến độ bóng hoàn hảo. Các thao tác này được lặp lại nhiều lần để đạt được bề mặt hoàn thiện cuối cùng.

Đến nay, bình phong sơn mài của bà vẫn được các nhà sưu tập săn lùng, được trưng bày tại những bảo tàng danh tiếng như Museum of Modern Art ở New York, nơi mỗi tác phẩm đều được ký tên và cấp số sê-ri để đảm bảo tính xác thực.

Monte Carlo như một tác phẩm nghệ thuật độc bản của Eileen Gray, tỏa ra sức hút mãnh liệt khó ai có thể chối từ. Đường cong uyển chuyển, kết hợp với đường nét phá cách ở phần tựa lưng đã tạo nên một kiệt tác độc đáo, ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử thiết kế thế kỷ 20. Cũng giống như chính người tạo ra nó, Eileen Gray, Monte Carlo là sự kết hợp hài hòa giữa sự kín đáo và phấn khích, giữa sự yên tĩnh và năng động. Hiếm có món đồ nội thất nào lại sở hữu sự cân bằng hoàn hảo đến vậy. 

Monte Carlo như một tuyên ngôn về cái đẹp và tính ứng dụng, thách thức tầm nhìn sáng tạo của một nhà thiết kế trong lịch sử thiết kế của thế kỷ 20.

Xem thêm: Điêu khắc gia Trần Thiện Nhứt - Hơi thở mới từ những chất liệu cũ

Khi các nhà thiết kế còn đang phô diễn vẻ đẹp của đồ nội thất ở phần mặt trước như thường thấy, Eileen Gray đã thể hiện sự xuất chúng trong tư duy của bà ở mặt lưng sau chiếc ghế Roquebrune. Được buộc dây như áo corset (loại áo định hình với dây thắt sau lưng), mặt sau của Roquebrune gợi nên sự thu hút một cách kín đáo và tạo hảo cảm ở mọi góc nhìn. 

Trên sân thượng của ngôi nhà thứ hai của Gray tại Castellar, bà đã thiết kế một chiếc ghế thoải mái với phần ngồi lùi sâu. Bên cạnh phiên bản ngoài trời, bà đã tạo ra một phiên bản khác để sử dụng trong nhà. Chiếc ghế trong nhà được giữ lại đường nét nguyên bản, nhưng được hoàn thiện bằng da. Tiếp tục quan điểm đơn giản và có phần vui tươi của bà về “res mobiles”, Roquebrune có phần lưng uốn cong về sau như “tay cầm” dễ dàng di chuyển và phù hợp đặt ở bất cứ đâu. Và thế là Roquebrune, một thiết kế kinh điển khác từ những năm 30, đã ra đời.

Chắc hẳn bạn sẽ cảm thấy “chiếc ghế này trông thật quen”. Tất nhiên, vì đây cũng là một trong các thiết kế được sao chép và cải tiến nhiều nhất của Eileen Gray. Ghế Bonaparte là một trong những minh chứng hiếm hoi về sự kết hợp hoàn hảo giữa sự sang trọng êm ái của ghế bọc nệm và cảm giác mạnh mẽ, tinh tế của cấu trúc thép ống. 

Tuy ban đầu được thiết kế để làm ghế bành phòng khách, ghế Bonaparte lại trở thành người bạn đồng hành thân thiết của Eileen Gray trong nhiều thập kỷ. Bà đã sử dụng nó để ngồi làm việc tại căn hộ ở Paris, trên chính con phố đã đặt tên cho nó - Rue Bonaparte.

Với chiều cao thấp hơn so với ghế thông thường, ghế Bonaparte cũng có thể là một chiếc ghế đa năng lý tưởng. Bạn có thể thoải mái thưởng thức bữa sáng thong thả, hoặc chỉ đơn giản là ngồi thư giãn, đọc sách hay viết lách.

ĐỌC THÊM

Công nghệ đã giúp chúng ta tiến xa như thế nào trong làm đẹp?

Trải nghiệm nghệ thuật đỉnh cao tại các khách sạn Singapore

Spring Dive: Hành trình từ ý tưởng đến đỉnh cao công nghệ đồng hồ