Cover Những chiếc đồng hồ phi cấu trúc trong bức họa “Sự dai dẳng của ký ức” (The Persistence of Memory) nổi tiếng của họa sĩ Salvador Dalí thực sự tồn tại ngoài đời thực. (Ảnh: MoMA)

Chiếc đồng hồ phi cấu trúc trong bức họa nổi tiếng “Sự dai dẳng của ký ức” của Salvador Dalí có thật sự tồn tại ngoài đời thực?

Bức họa “Sự dai dẳng của ký ức” là tác phẩm của danh họa Tây Ban Nha Salvador Dalí. Ông được biết đến với những tác phẩm kết hợp các yếu tố như giấc mơ, ảo giác và khái niệm siêu thực, giúp ông trở thành một trong những họa sĩ vĩ đại nhất thế kỷ 20, sánh ngang với các nghệ sĩ như Picasso và Miró.

Trong bức tranh này, Dalí đã phác họa vịnh Port Lligat lúc bình minh, với bố cục cực kỳ đơn giản: vịnh biển, cây cối, một chiếc bàn và vài chiếc đồng hồ bỏ túi trông hết sức mềm oặt, biến dạng và không theo quy tắc nào. Khung cảnh kỳ lạ và huyền ảo này mang đến cho người xem cảm giác thoát ly khỏi trật tự thực tại và đã trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu của Dalí.

Những chiếc đồng hồ biến dạng trong tranh của Dalí để lại ấn tượng sâu sắc; dù chỉ là tác phẩm hội họa, nhưng những chiếc đồng hồ đeo tay với hình dạng méo mó, biến dạng như vậy thực sự có thể được tìm thấy trong đời sống thực!

Đọc thêm: Đồng hồ Chronograph: Người bạn đồng hành lý tưởng giữa tĩnh và động

Tatler Asia
Spanish surrealist artist Salvador Dali (1904 - 1989) clutches an ornate clock at his home in Cadaques on the Costa Brava, Spain, 8th January 1955. Original Publication : Picture Post - 7465 - A Day With Salvador Dali - pub. 1955 (Photo by Charles Hewitt/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images)
Above Họa sĩ người Tây Ban Nha Dalí nổi tiếng với phong cách vượt ngoài trật tự và quy tắc thực tại trong các tác phẩm hội họa của mình. (Ảnh: Charles Hewitt/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images)
Spanish surrealist artist Salvador Dali (1904 - 1989) clutches an ornate clock at his home in Cadaques on the Costa Brava, Spain, 8th January 1955. Original Publication : Picture Post - 7465 - A Day With Salvador Dali - pub. 1955 (Photo by Charles Hewitt/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images)

Đồng hồ hình dáng bất quy tắc có tồn tại thật không?

Tatler Asia
Above Các tác phẩm thuộc dòng Bộ sưu tập Crash của Cartier nổi tiếng với vỏ ngoài bất quy tắc. (Ảnh: Sotheby's)
Tatler Asia
Above Cartier Crash là một tác phẩm kinh điển của thương hiệu, được nhiều nhà sưu tập đồng hồ chuyên nghiệp săn đón. (Ảnh: The Sotheby's)
Tatler Asia
Above Tài tử Timothée Chalamet đeo đồng hồ thuộc dòng Cartier Crash. (Ảnh: Instagram/@tchalamet)

Thương hiệu trang sức và đồng hồ trăm tuổi Cartier đã tạo ra dòng đồng hồ đeo tay kinh điển Crash trong giai đoạn 1960 - 1970. Dòng sản phẩm này nổi bật nhờ hình dáng bất quy tắc, mang đến hiệu ứng thị giác đặc biệt, đồng thời trở thành một biểu tượng kinh điển của thương hiệu, được các nhà sưu tập yêu thích cho đến tận ngày nay.

Có rất nhiều giai thoại về nguồn gốc của đồng hồ Cartier Crash. Một trong số đó kể rằng, cảm hứng ban đầu của chiếc đồng hồ này đến từ một chiếc đồng hồ Baignoire Allongée do khách hàng của họ đeo. Chiếc đồng hồ đã bị va chạm mạnh trong một vụ tai nạn xe hơi khiến toàn bộ vỏ và mặt số bị biến dạng, sau đó được gửi về cửa hàng Cartier để sửa chữa. Điều bất ngờ này đã mang đến cảm hứng cho Jean-Jacques Cartier, và ông đã mô phỏng hình dáng biến dạng của vỏ để chế tạo chiếc đồng hồ Crash đầu tiên.

Tuy nhiên, cháu gái của Jean-Jacques đã từng công khai cho biết, thiết kế của mẫu đồng hồ này thực chất được lấy cảm hứng từ phong trào “Swinging London”, nhằm đáp ứng xu hướng thiết kế tiền phong, tự do, phóng khoáng và có phần ảo giác của những năm 1960!

Tatler Asia
Above Mẫu Mirage Sienna do Berneron ra mắt gây ấn tượng mạnh với thiết kế vỏ, mặt số, và kim đồng hồ bị bóp méo. (Ảnh: Berneron)
Tatler Asia
Above Để phù hợp với hình dáng vỏ bất quy tắc, bộ máy của các tác phẩm như Mirage Sienna cũng được thiết kế lại cấu tạo và bố trí các linh kiện khác biệt. (Ảnh: Berneron)

Tuy chỉ mới thành lập thương hiệu cùng tên của mình được vài năm, tân binh trong làng đồng hồ Sylvain Berneron đã nhanh chóng thu hút sự chú ý, đặc biệt là với các tác phẩm thuộc dòng Mirage nguyên bản của anh.

Các thiết kế như Mirage Sienna thể hiện hình dáng bất quy tắc, không đối xứng. Không chỉ vỏ đồng hồ bị biến dạng, mà ngay cả các cọc số, chữ số, logo thương hiệu, mặt số phụ kim giây, và thậm chí bản thân bộ kim cũng đều bị bóp méo, biến dạng. Để đáp ứng thiết kế này, ngay cả cấu trúc của bộ máy cũng được xem xét và sắp xếp lại hoàn toàn, thu hút sự chú ý của ngành công nghiệp đồng hồ ngay từ khi ra mắt

Tác phẩm này thậm chí còn giành được giải Fearless Watch Award tại Grand Prix d'Horlogerie de Genève năm 2024, nhằm tôn vinh sự sáng tạo táo bạo và tiên phong của nghệ nhân chế tác khi thiết kế chiếc đồng hồ này, đồng thời cho thấy tiềm năng tương lai của nhà chế tác trẻ tuổi này.

Đọc thêm: Xem giờ dưới đại dương cùng những cỗ máy lặn cừ khôi 

Tatler Asia
Above Bộ sưu tập Plyhedron mới của Exaequo kế thừa phong cách đặc trưng của thương hiệu, làm nổi bật hơn nữa sự tương tác giữa ánh sáng và bóng tối bằng cách thêm 62 mặt vào vỏ máy bị biến dạng. (Ảnh: Exaequo)

Thương hiệu chế tác độc lập Exaequo cũng đã tạo ra nhiều mẫu đồng hồ đeo tay với hình dáng mềm nhũn, tan chảy, bất quy tắc, hệt như những chiếc đồng hồ bỏ túi trong tranh của Dalí. Nhờ đó, thương hiệu đã trở nên nổi bật giữa vô số thương hiệu độc lập khác, đồng thời truyền tải hiệu ứng thị giác kỳ ảo mang phong cách siêu thực, tương tự như các tác phẩm của Dalí. Năm 2025, Exaequo đã ra mắt tác phẩm mới nhất là dòng Polyhedron, với vỏ đồng hồ biến dạng được cấu thành từ 62 mặt cắt. Ánh sáng phản chiếu từ mỗi mặt cắt khiến kim loại dường như đang “thở”, mang theo sức sống và thể hiện sự biến đổi không ngừng của từng khoảnh khắc thời gian, tiếp nối ngôn ngữ thiết kế siêu thực của thương hiệu.