Cover Một chú cá ngựa đang bám chặt vào một cọng cỏ biển dưới đáy đại dương, giữa vùng nước nông của Quần đảo Kep. Loài cá bé nhỏ này được đặt tên theo hình dáng đầu đặc trưng, thường được tìm thấy ở những vùng nước nông, kín gió.

Với sự hợp tác và hỗ trợ tài chính từ Rolex Perpetual Planet Initiative và tổ chức Mission Blue, nhóm Marine Conservation Cambodia (MCC) đang nỗ lực phục hồi hệ sinh thái biển tại quần đảo Kep, nhằm đưa đàn bò biển (dugong) quay trở lại sinh sống trong khu vực này

Ra đời năm 2019, sáng kiến Perpetual Planet của Rolex hướng đến việc hỗ trợ các nhà khoa học và tổ chức nghiên cứu nhằm tìm ra giải pháp ứng phó với những thách thức môi trường toàn cầu. Đây là bước phát triển quan trọng trong hành trình dài Rolex đồng hành cùng tinh thần khám phá, chuyển hướng từ việc chinh phục thiên nhiên sang bảo vệ và duy trì sự sống trên hành tinh.

Thông qua việc hợp tác cùng các đối tác chiến lược như Mission Blue và National Geographic Society, Rolex tập trung vào các chương trình bảo tồn có tác động thực tiễn. Trong đó, Mission Blue – tổ chức phi lợi nhuận do nhà hải dương học Sylvia Earle sáng lập – giữ vai trò tiên phong trong nỗ lực bảo vệ những vùng biển trọng yếu trên thế giới. Dưới sự phối hợp của Perpetual Planet Initiative, hai bên đã xác định và bảo vệ các Hope Spots – những khu vực đóng vai trò sống còn đối với sức khỏe của đại dương.

Trong trường hợp bạn bỏ lỡ: Nhà nghiên cứu linh trưởng và Người đoạt giải thưởng Rolex cho Doanh nghiệp Inza Koné đang bảo vệ sự đa dạng sinh học của Bờ Biển Ngà như thế nào

Tatler Asia
Above Tổ chức Marine Conservation Cambodia (MCC) đã được Chính phủ Campuchia mời đến để thành lập một cơ sở hoạt động thường trực trên đảo Koh Ach Seh. Tại đây, họ làm việc không ngừng nghỉ để nghiên cứu và bảo vệ hệ sinh thái biển xung quanh. Nhờ những nỗ lực này, vào năm 2018, khu vực quanh đảo đã chính thức được Chính phủ công nhận và bảo vệ dưới hình thức Khu vực Quản lý Ngư nghiệp Biển (Marine Fisheries Management Area).

Một trong những Hope Spot tiêu biểu là quần đảo Kep của Campuchia – nơi Mission Blue và Rolex đang tạo nên những thay đổi bền vững. Không chỉ khôi phục tự nhiên, dự án còn trao quyền cho cộng đồng địa phương, giúp họ xây dựng sinh kế bền vững gắn liền với việc bảo tồn tài nguyên.

Với sự hỗ trợ từ Perpetual Planet Initiative, tổ chức Marine Conservation Cambodia (MCC) đang nỗ lực khôi phục hệ sinh thái biển của quần đảo Kep và đưa loài bò biển trở lại vùng nước này.

Từng là vùng biển trù phú, Kep đã chịu tổn hại nặng nề sau nhiều năm khai thác công nghiệp và đánh bắt tận diệt, khiến các thảm cỏ biển và rạn san hô bị tàn phá. Năm 2006, Paul Ferber – một cựu cảnh sát người Anh sang Campuchia dạy lặn nhận thấy sự xuống cấp đáng báo động của môi trường biển. Hai năm sau, ông sáng lập MCC với mong muốn khôi phục lại vẻ đẹp nguyên sơ của vùng nước nơi đây.

Đọc thêm: Những tuyệt tác Rolex gắn liền tên tuổi Roger Federer

Tatler Asia
Above Tanguy Freneat hiện là quản lý của tổ chức Bảo tồn Biển Campuchia (Marine Conservation Cambodia - MCC). Freneat cùng đội ngũ MCC thường xuyên đón tiếp các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và chuyên gia bảo tồn từ khắp nơi trên thế giới. Mục đích là nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về những vấn đề mà Quần đảo Kep đang phải đối mặt, cũng như giới thiệu những phương pháp mà tổ chức đang áp dụng để giải quyết các thách thức này.

Đến năm 2013, MCC được chính phủ Campuchia mời thiết lập căn cứ thường trực trên đảo Koh Ach Seh thuộc quần đảo Kep. Tại đây, một sinh viên trẻ tên Rachana Thap tham gia chương trình thực tập sáu tháng, nghiên cứu về rạn san hô nhân tạo cho luận văn tốt nghiệp. Nhận thấy sự tâm huyết và năng lực của cô, Ferber đã giao cho Thap phụ trách dự án xây dựng hệ thống rạn san hô nhân tạo trong khu vực.

Những khối bê tông nặng hai tấn do MCC triển khai vừa giúp ngăn chặn tàu thuyền kéo lưới đáy, vừa tạo môi trường sinh sống cho sinh vật biển. Chỉ sau thời gian ngắn, các loài cá heo Irrawaddy, rùa xanh và nhiều sinh vật khác dần quay trở lại. Sự hồi sinh của biển Kep nhanh chóng lan tỏa sang các vùng lân cận. Nhận thấy tiềm năng của cô, ngư dân tỉnh Kampot cũng mong muốn MCC mở rộng mô hình ra khu vực của họ.

“Người dân nói rằng cá heo xuất hiện nhiều hơn hẳn sau khi rạn san hô được lắp đặt”, Thap chia sẻ. Thành công này khiến Ferber quyết định giao cô đảm nhiệm vị trí giám đốc điều hành của MCC.

Năm 2016, trước hiệu quả của MCC, chính phủ Campuchia đã thành lập Khu quản lý nghề cá biển thứ hai của quốc gia, rộng 11.600 hecta bao quanh quần đảo Kep, bao gồm 12 đảo. Khu vực này được quy hoạch cho hoạt động đánh bắt bền vững và cải thiện sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Tatler Asia
Above Tanguy Freneat - Quản lý đảo của tổ chức Bảo tồn Biển Campuchia (Marine Conservation Cambodia), đang sử dụng khung khảo sát (quadrat) để nghiên cứu đáy khu vực đồng cỏ biển tại Quần đảo Kep.

Khi các rạn san hô nhân tạo dần hồi sinh hệ sinh thái, Thap bắt đầu nuôi hy vọng đưa bò biển trở lại vùng biển này. Cô liên hệ với Mission Blue để mở rộng quy mô dự án và kêu gọi thêm nguồn lực quốc tế.

Năm 2019, Mission Blue chính thức công nhận quần đảo Kep là một Hope Spot, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực bảo tồn. “Khoảnh khắc đó thật sự ý nghĩa”, Thap nhớ lại. “Chúng tôi cảm thấy được tiếp thêm sức mạnh khi biết rằng mình không đơn độc”.

Nhờ sự hỗ trợ này, MCC đã triển khai hơn 300 rạn san hô nhân tạo, phục hồi hơn 1.000 hecta thảm cỏ biển chỉ trong vài năm. Thành quả đến vào năm 2022, khi Thap và các cộng sự phát hiện một bò biển mẹ cùng con bơi lượn cách đảo Koh Ach Seh chỉ 300m. “Chúng tôi đã dõi theo chúng suốt nhiều giờ. Tôi gần như bật khóc, đó là giây phút chứng minh mọi nỗ lực đều được đền đáp”, cô kể lại. Từ đó, bò biển đã nhiều lần xuất hiện trở lại trong vùng cỏ biển phục hồi quanh Kep.

Tatler Asia
Above Năm 2013, tổ chức Bảo tồn Biển Campuchia (Marine Conservation Cambodia) đã được chính phủ Campuchia mời thành lập một căn cứ hoạt động thường trực trên đảo. Họ làm việc không ngừng nghỉ để nghiên cứu và bảo vệ sự đa dạng phong phú của hệ sinh thái biển trong khu vực.

Thành công của dự án không chỉ đến từ yếu tố khoa học, mà còn nhờ cách MCC kết nối chặt chẽ với người dân. “Chúng tôi làm việc cùng cộng đồng vì đây là nơi họ sinh sống, là tương lai của họ”, Thap nói.

Nhờ sự phục hồi của hệ sinh thái, sản lượng đánh bắt ở các khu vực được bảo vệ cũng tăng lên rõ rệt. Người dân địa phương bày tỏ mong muốn MCC tiếp tục mở rộng hệ thống rạn san hô.

Đáp lại, MCC vừa được chính phủ Campuchia giao thực hiện dự án lắp đặt thêm 5.000 rạn san hô nhân tạo dọc bờ biển trong hơn 5 năm tới. “Dự án này sẽ thay đổi diện mạo toàn bộ vùng duyên hải Campuchia”, Thap khẳng định. “Tiềm năng phục hồi và tái tạo sự sống ở đây là vô hạn”.

Tatler Asia
Above Rachana Thap hiện là Giám đốc điều hành của tổ chức Bảo tồn Biển Campuchia (Marine Conservation Cambodia - MCC) và là Đại sứ Tiên phong (Hope Spot Champion) của tổ chức Mission Blue.

Sau hơn bảy năm gắn bó với MCC, Thap xem công việc của mình như một hành trình dài hơi. “Đây không phải là dự án kéo dài vài năm, mà là cam kết trọn đời”, cô chia sẻ.

Với sự đồng hành và lan tỏa từ Rolex cùng Mission Blue, nỗ lực của cô không chỉ góp phần bảo tồn một quần đảo, hay một quốc gia, mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ cho thế giới: “Đây không chỉ là dự án của Campuchia, mà là của toàn cầu”.

Credits

Images: Rolex

Topics