Xu hướng “clean beauty” có thực sự sạch?

Khi gắn liền với ngành công nghiệp làm đẹp, khái niệm “sạch” trở nên đa dạng. Nó thay phần định nghĩa cho bảng thành phần tự nhiên, hữu cơ hoặc các thành phần được sản xuất không thử nghiệm trên động vật. Cụ thể, nguồn nguyên liệu sản xuất phải được trồng hoàn toàn theo phương pháp trồng sạch, hay trồng hữu cơ; chất lượng sản phẩm được chứng nhận bởi  các tổ chức uy tín như ISO, EcoCert và NaTrue. Đồng thời, sản phẩm còn phải không chứa các chất hoặc thành phần chiết xuất có chất bảo quản tổng hợp gây hại cho cơ thể con người hoặc nằm trong diện nghi ngờ như sulfat, formaldehyde, phthalate, paraben, talc, triclosan, toluene, diethanolamine, chì, màu và hương liệu nhân tạo, polyethylene glycol (PEG),...

Khi được gắn cái nhãn “clean beauty”, mỹ phẩm phải “sạch” từ trong ra ngoài: lọ đựng, bao bì đạt được các tiêu chuẩn bền vững như có thể tái chế hoặc sử dụng lần thứ hai. Không chỉ thành phần và bao bì, toàn bộ chuỗi sản xuất và phân phối cũng phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt để bảo toàn chất lượng sản phẩm.

Trước sự ra mắt ồ ạt của các mỹ phẩm sạch, hội đồng chuyên gia lẫn người tiêu dùng đặt ra nhiều nghi vấn về chất lượng thực sự đằng sau nhãn “clean beauty”. Liệu các thương hiệu mỹ phẩm sạch đều tuân theo các quy trình sản xuất đạt chất lượng? Hay cái mác “clean beauty” chỉ là một trong những mánh khóe truyền thông để thương hiệu thao túng tâm lý người tiêu dùng? 

Trên thực tế, khái niệm “sạch” hay mỹ phẩm không chứa chất hoá học trong ngành công nghiệp làm đẹp vẫn còn rất mơ hồ. Nó được định nghĩa một cách khác nhau theo từng thương hiệu, trên nhiều quốc gia cũng như phụ thuộc vào nhu cầu người tiêu dùng. 

Từ bao bì đến thành phần, có thể nói khái niệm sạch đã vượt xa ranh giới về độ lành tính. Một số thương hiệu mỹ phẩm sạch còn cam kết không thử nghiệm trên động vật. Theo thông tin từ Leaping Bunny, hầu hết các cuộc thử nghiệm trên động vật hiện nay thường được thực hiện với các thành phần riêng lẻ của sản phẩm, trước khi chúng được sử dụng trong công thức hoàn chỉnh. Nhiều thương hiệu tuyên bố không thử nghiệm trên động vật, nhưng thực tế họ có thể thuê bên thứ ba thực hiện công việc này. 

Đọc thêm: Vì sao làm đẹp bằng công nghệ cao gây bão trên toàn thế giới?

Bảng thành phần tự nhiên minh bạch vẫn chưa đủ để “vỗ về” khách hàng về khái niệm “mỹ phẩm sạch”. Họ thắc mắc rằng liệu quy trình sản xuất và phân phối mỹ phẩm sạch phía sau có thực sự thân thiện với môi trường sống không? Ngành công nghiệp làm đẹp “sạch” có thật sự tách rời khỏi nhiên liệu hóa thạch không? Trên thực tế, hàng tấn mỹ phẩm sạch vẫn sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoặc các dẫn xuất nhiên liệu hóa thạch, hóa dầu, ở cấp độ thành phần. Ngay trong các mỹ phẩm “sạch” cũng có chứa nhiều thành phần hoá học, phần lớn là những loại có nguồn gốc từ dầu mỏ, ví dụ như silicone, petrolatum, hay một số polymer tổng hợp.

Ngay cả những thành phần tưởng chừng hoàn toàn tự nhiên, như tinh dầu, cũng có thể được sản xuất thông qua các quy trình sử dụng năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch. Khi dùng tinh dầu trong bồn tắm máy khuếch tán hương thơm, quy trình tiêu tốn nhiều năng lượng như chưng cất bằng hơi nước hoặc chiết xuất bằng thủy lực phụ thuộc hoàn toàn vào năng lượng hoá thạch. Tất nhiên, nhãn dán trên sản phẩm sẽ không “mách” cho bạn biết về sự thật này.

Song, bao bì nhựa, dù có thể tái chế, thường vẫn được sản xuất từ các chế phẩm dầu mỏ. Trong khi đó, quá trình sản xuất nguyên liệu, chế tạo sản phẩm, đóng gói lẫn vận chuyển đến tay người tiêu dùng đều tiêu tốn một lượng lớn năng lượng. Từ việc vận hành máy móc trong nhà máy, cho đến hệ thống làm mát, sưởi, và đặc biệt là quá trình vận chuyển bằng xe tải, tàu biển hoặc máy bay, phần lớn năng lượng vận hành này đến từ nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ, khí đốt tự nhiên. 

Để trở thành một người tiêu dùng thông minh, tránh thuật thôi miên từ chiến dịch “greenwashing”, điều tốt nhất mà chúng ta có thể làm là luôn cập nhật thông tin và đưa ra quyết định sáng suốt về các sản phẩm trước khi mua sắm. EWG Skin Deep Database, Think Dirty App, Good On You,... là một số công cụ trực tuyến giúp bạn làm rõ tính minh bạch và tính an toàn của sản phẩm. 

Tìm hiểu các thành phần lành tính, hoặc các chất hoá học (có thể gây kích ứng cho một số làn da) vẫn chưa đủ, bạn hãy đảm bảo rằng mỹ phẩm sạch mà mình đang sử dụng cam kết không thử nghiệm trên động vật. Người tiêu dùng nên chọn sản phẩm từ các thương hiệu đã được chứng nhận bởi Leaping Bunny - một tiêu chuẩn yêu cầu không sử dụng thử nghiệm động vật ở bất kỳ giai đoạn nào trong quá trình phát triển sản phẩm, từ nhà cung cấp nguyên liệu đến phòng thí nghiệm và nhà sản xuất.

Bên cạnh thành phần, bao bì cũng là yếu tố quan trọng. Hãy cân nhắc lựa chọn những thương hiệu sử dụng bao bì có thể tái chế, không chứa nhựa hoặc dễ dàng nạp lại. Việc sử dụng sản phẩm dạng refill không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn thân thiện hơn với môi trường. 

Giữa cơn lốc “fomo” (fear of missing) vì các xu hướng mới, sử dụng hết sản phẩm của bạn cho đến giọt cuối cùng cũng là một trong những cách để bạn hưởng ứng trào lưu mỹ phẩm sạch một cách đúng đắn. Ngoài ra, hãy nâng cao thói quen mua sắm bền vững hơn như ưu tiên các sản phẩm đa năng (balm dưỡng dùng được cho môi, má và da khô); mua dung tích lớn để giảm bao bì đối với các sản phẩm dùng thường xuyên như dầu gội, sữa tắm,... Ủng hộ các thương hiệu nội địa để hạn chế lượng khí thải vận chuyển sản phẩm. 

Cuối cùng, điều quan trọng nhất cần làm là mua và dùng ít hơn. Một quy trình chăm sóc da 15 bước gồm hàng loạt mỹ phẩm sạch sẽ không giúp làn da của bạn hấp thụ ít hoá chất. Hãy tập trung vào những sản phẩm mà làn da của bạn đang thiếu và đang cần. 

“Sạch” trong xu hướng “Clean beauty” không đơn thuần là sản phẩm, mà còn là một cách sống, một lựa chọn để sống. Dưới lớp vỏ tiếp thị bóng bẩy, “mỹ phẩm sạch” không phải lúc nào cũng sạch. Một sản phẩm không chứa paraben, không có hương liệu nhân tạo, hay cam kết không thử nghiệm trên động vật vẫn có thể góp phần vào ô nhiễm, phát thải khí nhà kính hoặc khai thác tài nguyên thiếu bền vững. Chính vì vậy, là người tiêu dùng, bạn không chỉ có quyền lựa chọn mà còn nắm trong tay quyền định hình thị trường.

ĐỌC NGAY

Khi các bảo tàng nổi tiếng trở thành “phương tiện dẫn truyện” của thế giới làm đẹp

Tatler's picks: Biến thời trang thành ngôn ngữ kể chuyện mùa hè cùng BST Kenzo High Summer 2025

Icon of Icons: Túi Fendi Baguette