Nhà văn Alka Joshi: “Tôi viết ‘The Henna Artist’ để trao cho mẹ mình một cuộc đời khác”

Trong The Henna Artist, ban đầu Lakshmi có vẻ như không có con, nhưng khi câu chuyện dần mở ra, ta nhận ra đó là quyết định do chính cô lựa chọn. Đây là một lựa chọn hiếm thấy đối với phụ nữ, không chỉ vào những năm 1950 mà ngay cả ngày nay. Điều gì đã truyền cảm hứng để bà khắc họa khía cạnh này trong nhân vật Lakshmi?

Tôi tin rằng nếu có quyền lựa chọn, chắc hẳn sẽ có những phụ nữ vào những năm 1950 quyết định không sinh con. Bản thân tôi cũng đã lựa chọn như vậy. Tôi cảm thấy thật vô lý nếu bị ép buộc kết hôn và sinh con chỉ vì kỳ vọng xã hội. Ngay cả khi sống ở Hoa Kỳ, suốt những năm 20, 30 và 40 tuổi, tôi liên tục bị hỏi khi nào sẽ có con. Tôi nhớ mình đã không ít lần cảm thấy khó chịu khi phải giải thích và bảo vệ lựa chọn của mình, như thể có điều gì đó sai trái với tôi vậy. Tôi muốn Lakshmi có được quyền lựa chọn ấy - được tự do tạo dựng những kết nối ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ của gia đình truyền thống.

Hành trình khẳng định bản thân và nỗ lực đạt được sự độc lập tài chính của Lakshmi có nhiều điểm tương đồng với trải nghiệm của phụ nữ ngày nay. Việc khắc họa những đấu tranh này như một sự phản chiếu các vấn đề hiện đại có phải là một chủ ý từ trước?

Tôi tin rằng điều này không chỉ đơn thuần phản ánh các vấn đề đương đại. Ngay trong thời đại đó, đã có những người phụ nữ dũng cảm theo đuổi con đường giống như Lakshmi, dù họ phải khéo léo đối mặt với những khuôn khổ xã hội khắt khe. Thường thì họ buộc phải che giấu sự hiểu biết của mình và tránh thể hiện sự đối lập với truyền thống.

Khi nghiên cứu, tôi đã tìm thấy những bài báo từ thập niên 50 và 60 tại Hoa Kỳ với các cuộc phỏng vấn phụ nữ Ấn Độ - một số trong đó do chính họ viết. Họ nhấn mạnh rằng độc lập tài chính là chìa khóa giúp họ thoát khỏi những kỳ vọng áp đặt của xã hội.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất là nhận ra rằng nhiều người có thể nghĩ phụ nữ thời đó không quan tâm hay lên tiếng về những vấn đề này, nhưng thực tế, họ đã làm vậy. Tôi muốn Lakshmi, một người phụ nữ sống cùng thời kỳ đó, thể hiện tinh thần tự chủ mạnh mẽ ấy.

Tác phẩm của bà khắc họa một Ấn Độ đang trên đà chuyển mình, rời xa ách thuộc địa nhưng vẫn chịu những ảnh hưởng sâu sắc từ nó. Bà đã tiến hành những nghiên cứu nào để tái hiện chân thực bối cảnh này?

Tôi đã thực hiện nhiều dạng nghiên cứu khác nhau để xây dựng bối cảnh này. Tôi trò chuyện với những người từng sống trong thời kỳ đó, như cha tôi - ông sinh vào khoảng năm1930, từng tham gia các cuộc tuần hành bất tuân dân sự của [Mahatma] Gandhi và góp phần tái thiết cơ sở hạ tầng đất nước sau độc lập năm 1947. Ông có thể mô tả sống động không khí chính trị - xã hội, những cuộc đấu tranh giành quyền lực và sự chuyển đổi trong thời kỳ này.

Tôi cũng trao đổi với các nhà giáo dục để hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân, đồng thời đọc các tác phẩm của [nhà ngoại giao và nhà văn Ấn Độ] Shashi Tharoor, trong đó phân tích hậu quả tàn phá mà người Anh đã để lại. Ngoài ra, tôi quan sát và phê phán tâm lý thực dân mà chính tôi từng chứng kiến - cách tư duy phương Tây đôi khi được mặc nhiên coi là ưu việt hơn.

Bà đã đưa vào tác phẩm những phong tục truyền thống của Ấn Độ, như lễ hội Teej hay các tập quán ẩm thực, đồng thời lồng ghép những từ ngữ tiếng Hindi và tiếng Urdu. Làm thế nào bà cân bằng giữa việc tái hiện chân thực những yếu tố văn hóa này và giúp độc giả quốc tế dễ dàng tiếp cận?

Tôi thực hiện điều đó một cách tự nhiên đến mức đôi khi không nhận ra mình đang làm gì. Từ lâu, tôi đã bị cuốn hút bởi những tiểu thuyết lấy bối cảnh ở các quốc gia khác và quan sát cách các tác giả khéo léo cân bằng giữa việc sử dụng ngôn ngữ bản địa với những lời giải thích cần thiết để tiếp cận nhiều đối tượng độc giả hơn. Việc lớn lên giữa Ấn Độ và Hoa Kỳ cũng giúp tôi thấu hiểu cả hai góc nhìn, từ đó biết cách chọn lọc—khi nào chỉ cần một nét phác họa nhanh và khi nào nên dành thêm vài câu để giải thích một phong tục. Đối với tôi, một trong những điều thú vị nhất khi viết là có cơ hội tôn vinh và giới thiệu những truyền thống Ấn Độ này đến độc giả.

Với việc The Henna Artist được Netflix chuyển thể, bà có tham gia vào quá trình này không, và bà hy vọng điều gì từ bản chuyển thể này?

Một trong những điều đầu tiên tôi nhận ra về ngành sản xuất là các nhà sản xuất thường không muốn tác giả can thiệp. Lý do là vì các nhà văn thường có xu hướng bảo vệ tác phẩm của mình một cách mạnh mẽ - và bản thân tôi cũng không ngoại lệ. Vì vậy, họ sẵn sàng trả một khoản tiền lớn hơn để tác giả rút lui khỏi quá trình sản xuất, và đó là lựa chọn tôi đã đưa ra. Tôi không trực tiếp tham gia vào quá trình này, nhưng với tư cách là một khán giả, tôi hy vọng bộ phim sẽ truyền tải được tinh thần của thời kỳ đó - một giai đoạn mà phụ nữ Ấn Độ những năm 1950, cũng như toàn thể người dân Ấn Độ, tràn đầy hy vọng khi đất nước giành lại độc lập từ chế độ thực dân.

Bên cạnh đó, tôi cũng được biết rằng Freida Pinto nhiều khả năng sẽ đảm nhận vai Lakshmi trên màn ảnh, và tôi rất mong chờ được chứng kiến cô ấy thể hiện nhân vật này.

Đọc thêm: Khởi nghiệp kinh doanh du lịch giáo dục, ý tưởng của founder Reroot mang đến giá trị gì cho phụ nữ và du khách?

Cuốn sách của bà đã được câu lạc bộ sách của Reese Witherspoon lựa chọn. Theo bà, những câu lạc bộ sách do người nổi tiếng dẫn dắt có ý nghĩa như thế nào đối với một tác giả?

Các câu lạc bộ sách do người nổi tiếng dẫn dắt đã tạo ra ảnh hưởng lớn, đặc biệt đối với những tác giả nữ không có cơ hội tiếp cận ngân sách quảng bá như các đồng nghiệp nam. Tôi rất biết ơn những nhân vật như Reese Witherspoon, Jenna Hager hay Oprah Winfrey vì sự hỗ trợ của họ. Chẳng hạn, Reese chỉ chọn sách của các tác giả nữ. Cô ấy nhận ra rằng, cũng giống như trong ngành điện ảnh, thế giới xuất bản cũng có sự bất công khi phụ nữ thường bị lu mờ nhanh hơn, và nhiều nhà văn nữ không nhận được sự quảng bá xứng đáng. Việc cô ấy tận dụng nền tảng của mình để nâng đỡ các nhà văn nữ, thậm chí đưa một số tác phẩm lên màn ảnh, thực sự đáng trân trọng.

Bà ra mắt tiểu thuyết đầu tay ở tuổi 62, truyền cảm hứng cho nhiều người rằng tuổi tác không phải là rào cản. Điều gì đã thôi thúc bà bắt đầu sự nghiệp thứ hai khi đã ở độ tuổi này, và bà có lời khuyên nào cho những ai đang cân nhắc chuyển hướng nghề nghiệp không?

Viết tiểu thuyết thực ra là nghề thứ tư của tôi. Tôi luôn bị thôi thúc bởi sự tò mò - luôn tìm kiếm cơ hội học hỏi điều mới. Chính sự tò mò này đã mở ra những cánh cửa mới cho tôi. Khi cuộc suy thoái kinh tế năm 2008 xảy ra, nhiều khách hàng trong lĩnh vực quảng cáo và tiếp thị của tôi đã rút lui. Tôi tự hỏi: Mình có nên ngồi yên hay tận dụng cơ hội này để học một điều gì đó mới? Chồng tôi đã khuyến khích tôi viết, và tôi quyết định theo học chương trình MFA về viết sáng tạo. Khi tốt nghiệp, tôi có trong tay bản thảo thô sơ của The Henna Artist. Tuy nhiên, phải mất thêm 10 năm và 826 lần chỉnh sửa trước khi cuốn sách được HarperCollins xuất bản.

Lời khuyên của tôi cho những ai muốn chuyển hướng sự nghiệp là hãy nuôi dưỡng sự tò mò, kiên nhẫn và bền bỉ. Quan trọng không kém là biết khi nào cần tìm kiếm sự giúp đỡ - bởi đôi khi, bạn không thể làm mọi thứ một mình, và ngoài kia luôn có những người sẵn sàng hỗ trợ bạn.

Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết gốc ‘The Henna Artist’ author Alka Joshi on women’s agency and resilience in post-colonial India của Suchetana Mukhopadhyay, đăng trên Tatler Global

ĐỌC NGAY

Chuyên gia Khoa học Y Khoa: Mỹ phẩm “ăn được” - một chiêu trò tiếp thị nguy hiểm

Women’s Day: Hành trình “truyền lửa” của những người phụ nữ tiên phong về khoa học

Nadya Hutagalung cân bằng sức khỏe và việc chăm sóc bản thân với hoạt động bảo vệ môi trường như thế nào