[Gen.T] Jonathan Việt Phạm: Thế hệ đồng đội AI và cách làm việc mới

Có khoảnh khắc nào khiến anh nhận ra cách gọi đó phản ánh đúng điều mình muốn xây dựng không?

Có một khoảnh khắc rất rõ ràng. Tôi gặp một nhà quản lý tại một công ty vừa và nhỏ, anh ta vừa tuyển được một nhân viên mới. Người quản lý nói: “Người này có khả năng, nhưng tôi phải dành hàng tuần để giúp anh ta hiểu cách chúng tôi làm việc, văn hóa công ty, những điểm khác biệt nhỏ trong quyết định của chúng tôi”. Tôi nhận ra rằng AI cũng cần theo cùng một quá trình – học hỏi bối cảnh riêng biệt của từng doanh nghiệp, thích nghi với cách làm việc của tổ chức, và trở thành một phần của hệ thống giá trị. Đó là lúc tôi hiểu: cái chúng tôi đang xây dựng không phải là một công cụ, mà là một thành viên đội.

Anh nhìn nhận sự khác biệt giữa một teammate và một công cụ như thế nào?

Một công cụ bạn sử dụng khi cần. Một teammate hiểu ý định của bạn khi bạn chưa nói hết. Công cụ cần hướng dẫn chi tiết. Teammate có thể suy đoán bối cảnh và tự đưa ra gợi ý có giá trị. Công cụ là tuyến tính – bạn làm A, nó tạo ra B. Teammate là biến động – nó học từ các quyết định của bạn ngày hôm qua để đưa ra những lựa chọn tốt hơn hôm nay. Quan trọng nhất: một công cụ bị loại bỏ khi không còn cần. Một teammate có sự gắn kết lâu dài với tổ chức. Nó không chỉ hoàn thành công việc – nó đầu tư vào sự thành công chung.

Đọc thêm: Tatler Gen.T Leaders of Tomorrow 2026 và những con số ấn tượng

Từ góc nhìn của anh, sự khác biệt đó sẽ thay đổi cách mọi người làm việc cùng nhau trong doanh nghiệp ra sao?

Nó sẽ phá bỏ một tường ngăn rất cứng nhắc. Hiện nay, phần lớn các cuộc hội họp, email, báo cáo tập trung vào việc cập nhật cho nhau thông tin – điều mà AI hoàn toàn có thể làm tốt hơn con người. Khi AI đảm nhận những phần việc này, con người sẽ có không gian để tập trung vào điều mà chỉ con người mới làm được: xây dựng mối quan hệ, có những cuộc trò chuyện sâu sắc, đưa ra những quyết định chiến lược dựa trên giá trị và tầm nhìn.

Tôi tin rằng doanh nghiệp trong tương lai sẽ trở nên nhạy bén hơn trong cách cảm nhận và phản ứng với những thay đổi. Các đội ngũ có thể vận hành nhanh hơn nhờ AI đảm nhận những công việc hành chính và lặp lại, đồng thời con người sẽ có thêm thời gian để tập trung vào những điều quan trọng hơn như lắng nghe, thấu hiểu nhu cầu của khách hàng, nhân viên và những giá trị mà tổ chức thực sự muốn theo đuổi.

Theo anh, AI Teammates mở ra những khả năng nào mà trước đây doanh nghiệp khó thực hiện?

Có ba điều nổi bật: Thứ nhất: Sự dân chủ trong quyết định. Hiện nay, chỉ có những người có quyền hạn mới có thể chuyên sâu vào các quyết định lớn. Với AI teammate giúp đỡ, một nhân viên thông thường sẽ có khả năng phân tích dữ liệu, dự báo kịp thời, và đóng góp ý kiến có trọng lượng vào các quyết định lớn. Thứ hai: Tốc độ thực hiện mà không hy sinh chất lượng. Bây giờ, nếu bạn muốn nhanh chóng đưa ra quyết định, bạn thường phải rút gọn quá trình tư vấn và đánh giá. Một AI teammate có thể xử lý độ phức tạp đó trong khi con người tập trung vào những yếu tố định tính và chiến lược. Thứ ba: Khả năng thích nghi liên tục. Thay vì có những chu kỳ lên kế hoạch dài, các tổ chức có thể điều chỉnh chiến lược nhanh chóng dựa trên thông tin thời gian thực. AI teammate có thể phát hiện những tín hiệu sớm mà con người dễ bỏ qua.

Trong số đó, anh nghĩ khả năng nào sẽ tạo ra thay đổi lớn nhất trong cách doanh nghiệp vận hành?

Là khả năng dân chủ hóa quyền lực quyết định. Hiện nay, các công ty bị giữ lại bởi “những cổ chai thông tin” – những người hiếm hoi có kiến thức sâu để đưa ra quyết định quan trọng. Điều này tạo ra sự phục thuộc không lành mạnh, làm chậm sự đổi mới, và hạn chế khả năng trưởng thành của tổ chức.

Khi mỗi thành viên đội có một AI teammate có thể cung cấp thông tin và phân tích chuyên sâu, các quyết định sẽ được phân tán. Nó sẽ tạo ra những tổ chức linh hoạt hơn, nơi mà sự đổi mới không phải chờ đợi sự phê duyệt từ trên cao, mà từ những ý tưởng xuất hiện từ khắp nơi. Đó sẽ là sự thay đổi căn bản.

Khi AI trở thành một phần của đội ngũ, theo anh người lãnh đạo sẽ cần nhìn công việc khác đi như thế nào?

Cách suy nghĩ của người lãnh đạo cần thay đổi từ gốc rễ. Thay vì đặt câu hỏi “Làm cách nào để nhân viên thực hiện được nhiều hơn?”, họ sẽ cần chuyển sang câu hỏi “Làm cách nào để nhân viên của tôi suy nghĩ sâu hơn?”. Từ trước đến nay, lãnh đạo thường tập trung vào việc quản lý lực lượng lao động – ai làm gì, ai ghi nhận tiến độ, ai chịu trách nhiệm. Nhưng khi AI đảm nhận những phần công việc lặp đi lặp lại, vai trò của người lãnh đạo sẽ thay đổi hoàn toàn. Họ sẽ cần tập trung vào việc tối đa hóa tiềm năng của con người, giúp mỗi cá nhân nhận ra điểm mạnh, phát huy năng lực và tìm thấy ý nghĩa trong công việc; đồng thời xây dựng một văn hóa sẵn sàng tiếp nhận thay đổi khi tốc độ chuyển dịch ngày càng nhanh hơn. Bên cạnh đó, lãnh đạo cũng sẽ phải quản lý mối quan hệ giữa con người và AI, đảm bảo công nghệ trở thành công cụ trao quyền thay vì khiến nhân sự cảm thấy bị thay thế. Khi đó, người lãnh đạo sẽ giống một nhà soạn nhạc hơn là một nhạc công, giữ vai trò kết nối các năng lực khác nhau để tạo nên một bản hòa âm hiệu quả cho tổ chức.

Có những quyết định nào mà theo anh, người lãnh đạo vẫn không thể giao cho AI?

Có ba loại quyết định không bao giờ nên giao cho AI: Thứ nhất: Các quyết định liên quan đến giá trị và văn hóa. Vấn đề “Chúng ta là ai?” và “Chúng ta đứng cho cái gì?”. Đó là các câu hỏi chỉ con người mới có thể trả lời một cách chân thành. Khi một công ty thay đổi hướng đi, loại bỏ một sản phẩm, hay quyết định rút khỏi một thị trường vì lý do đạo đức – những quyết định đó cần con người, bởi vì chúng đơn giản là không có dữ liệu để hỗ trợ. Chúng là những lựa chọn được xây dựng trên tin tưởng và trách nhiệm. Thứ hai: Các quyết định ảnh hưởng đến sự sống còn của con người. Lương, việc làm, sự bình đẳng – những vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của mọi người không nên được tính toán hoàn toàn bởi AI. Chúng cần lòng trắc ẩn con người. Thứ ba: Các quyết định trong bối cảnh không chắc chắn. Khi không có đủ thông tin, hoặc khi tương lai hoàn toàn bất ngờ, AI sẽ thua con người. Con người có trực giác, có khả năng tưởng tượng những điều chưa xảy ra, và có can đảm đặt cược vào những điều chưa chắc chắn.

Theo anh, trong một tổ chức, đâu là những việc con người vẫn sẽ giữ vai trò không thể thay thế?

Con người sẽ vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong những lĩnh vực đòi hỏi chiều sâu về cảm xúc, mục đích và sự phán đoán. Đó là khả năng sáng tạo có mục đích, nơi giá trị không chỉ nằm ở việc tạo ra những ý tưởng mới, mà còn ở việc hiểu được ý nghĩa và lý do đằng sau những ý tưởng đó. Đó cũng là khả năng xây dựng niềm tin với khách hàng, đối tác và cộng đồng, bởi những mối quan hệ bền vững thường được hình thành từ sự đồng cảm, cảm xúc và cam kết giữa con người với con người. Trong những thời điểm khủng hoảng, khi tổ chức phải đối diện với những tình huống bất định, con người vẫn cần sự hiện diện của một người lãnh đạo để lắng nghe, chia sẻ và tạo ra niềm tin. Bên cạnh đó, những quyết định liên quan đến đạo đức, nơi không phải lúc nào cũng có một đáp án rõ ràng, vẫn cần đến sự cân nhắc dựa trên giá trị và trách nhiệm của con người thay vì chỉ dựa vào dữ liệu hay thuật toán. Cuối cùng, nhu cầu được chăm sóc và kết nối với người khác vẫn là một phần cốt lõi trong trải nghiệm của con người, điều mà công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn.

Nhìn về những năm tới, anh nghĩ doanh nghiệp sẽ tìm kiếm những phẩm chất nào ở con người?

Tôi thấy rõ ràng một sự thay đổi trong những phẩm chất mà doanh nghiệp sẽ tìm kiếm ở con người. Những kỹ năng “cứng” – biết phải làm gì và thực hiện như thế nào – có thể sẽ dần mất đi giá trị tương đối, bởi AI sẽ ngày càng trở nên vượt trội trong nhiều lĩnh vực vốn trước đây thuộc về con người. Thay vào đó, doanh nghiệp sẽ cần những cá nhân có sự tò mò chân thành, khả năng tiếp cận một vấn đề với tâm thế cởi mở và mong muốn thực sự hiểu sâu hơn; có tinh thần phục vụ, biết mình muốn tạo ra giá trị gì và giá trị đó dành cho ai; có khả năng chuyển đổi tư duy, sẵn sàng chấp nhận rằng những điều đúng hôm nay có thể cần được nhìn nhận lại vào ngày mai. Bên cạnh đó, các kỹ năng xã hội như sự đồng cảm, khả năng giao tiếp và hợp tác có ý nghĩa sẽ trở nên quan trọng hơn, cùng với một hình thức lãnh đạo mới, nơi khả năng tạo ảnh hưởng, truyền cảm hứng và dẫn dắt trong những điều chưa chắc chắn quan trọng hơn vị trí hay cấp bậc trong tổ chức. Những doanh nghiệp của tương lai sẽ cần những con người có khả năng suy nghĩ, dẫn dắt và lắng nghe – những năng lực bắt nguồn từ trải nghiệm con người và khó có thể được tự động hóa hoàn toàn. Đó cũng là điều khiến tôi cảm thấy lạc quan về vai trò của con người trong tương lai.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam Vol.22

CREDITS
Editor-in-Chief: Nikita Chu
Managing Editor: Hai Yen Ho
Head of Style: Nga H Nguyen
Art Director: Andy Trần
Photographer: Lê Lai (Chi Pu, Đỗ Hữu Hưng, Phạm Chí Nhu, Vũ Ngọc Anh Thư) , Kỳ Anh (Jonathan Việt Phạm, Phúc Nguyễn, Phan Huy), Trí Nguyễn (Khoa Vũ, Khoai Lang Thang, Zean Võ)
Stylist: Long Ngọc
Producer: Joanne Dao
Editors: Lang Minh, Khương Hà, Quyên Hoàng, Sovy Han
Junior Editors: Hồng An, Emily Kỳ (Ky Anh), Lana Nguyễn
Video Director: Viet Hoang
Videographer: Andrewng, Truong Dinh, Duc Anh, Vy Lê
Video Editor: Thiện Trung, Pham Gia Khanh, Vy Lê
Designer: Chau Duong, Dinh Gia Kiet, Anh Bui, Van Ly H
Retoucher: Nét Retouch
Social: Pham Gia Khanh
Makeup & Hair: Ngọc Li
Photo Assistant: Anh Nhựt, Lê Minh Quang
Gaffer/A.C: Hau Nguyen, Phuc
Stylist Assistant: Phúc Tín, Jayce, Minh Đức, Yến Nhi
Fashion: Gucci, Karl Lagerfeld, Calvin Klein, MoiDien

ĐỌC NGAY

Gặp gỡ 16 nhà lãnh đạo Gen.T Leaders of Tomorrow 2026 đến từ Việt Nam

Gen.T Leaders of Tomorrow 2026: Một thập kỷ tìm kiếm thế hệ lãnh đạo tương lai châu Á

Tatler Gen.T Leaders of Tomorrow 2026 và những con số ấn tượng