Phụ nữ đang tái định nghĩa vị thế của mình trong xã hội?

Điều này dẫn đến một hệ quả dễ thấy: sự ít quan tâm hơn của giới trẻ dành cho tình dục và việc lập gia đình theo nghĩa truyền thống. Tỷ lệ sinh thấp đáng báo động ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore và nhiều quốc gia Đông Á khác là một minh chứng rõ ràng. Các chính phủ đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp, từ các khoản hỗ trợ tài chính đến những điều luật mới, nhằm thuyết phục phụ nữ rằng họ có thể “họ có thể có tất cả”.

Tuy nhiên, phụ nữ không nhất thiết muốn có tất cả. Và ngay cả khi họ muốn, hệ thống hiện tại cũng chưa đủ sức đáp ứng nhu cầu theo cách họ muốn.

“Tỷ lệ ly hôn cao, cùng với tâm lý e ngại cam kết và chính thức hóa mối quan hệ ở giới trẻ, đặc biệt là nữ Gen Z và cộng đồng LGBTQ+, đang ngày càng gia tăng,” bà Wong phân tích. “Đây chính là lý do họ tìm đến những hình thức quan hệ mới, nhằm phá vỡ những động lực quyền lực lỗi thời. Đó có thể là những mối quan hệ mở, những mối quan hệ không ràng buộc, những mối quan hệ ngoài khuôn khổ truyền thống, và hơn hết, đó chính là tình bạn.”

Trong quá khứ, xã hội đã làm phức tạp hóa tình bạn giữa những người phụ nữ. Hệ thống xã hội ngăn phụ nữ giao tiếp với nhau, buộc họ phải cạnh tranh sự chú ý và hỗ trợ từ đàn ông, đẩy nhiều người vào cảnh bị cô lập sâu sắc, theo lời giải thích của Wong. Hơn nữa, “văn hóa đại chúng phần lớn được nhào nặn bởi các đạo diễn và nghệ sĩ nam, những người thường khắc họa tình bạn nữ giới một cách thiên kiến, cho rằng đó là những mối quan hệ trẻ con, hời hợt, khiến chúng ta không có điểm tham chiếu nào để xây dựng những tình bạn lành mạnh.”

Quả thật, có một khoảng cách rất lớn giữa cách phụ nữ được miêu tả trên các phương tiện truyền thông và cuộc sống thực tế của họ. Với Kaitlin Chan, một Họa sĩ truyện tranh và Giám đốc phòng trưng bày tại Hồng Kông, nguyên nhân nằm ở việc những câu chuyện về phụ nữ thường bị gắn liền với việc theo đuổi tình yêu và ham muốn tình dục. “Tôi cảm thấy như mình bị ép buộc,” cô chia sẻ với Tatler. “Kiểu miêu tả này khiến người ta có cảm giác phụ nữ chỉ tồn tại để phục vụ xã hội, và phục vụ ánh nhìn của nam giới.”

“Phụ nữ thực tế có rất nhiều khía cạnh, nhưng những gì chúng ta thường thấy trên văn hóa đại chúng chỉ quẩn quanh bốn khuôn mẫu rập khuôn: hay cằn nhằn, buồn bã và độc thân, là mẹ hoặc vợ của ai đó. Và cách miêu tả này càng trở nên hời hợt hơn khi nói đến phụ nữ da màu,” cô nói thêm. “Tôi không biết một người phụ nữ nào trong đời mình phù hợp với những khuôn mẫu này, và cũng không có ai chỉ có một mối quan tâm duy nhất là tìm kiếm một người đàn ông.”

Chan tin rằng các nghệ sĩ đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình lại những câu chuyện này: “Thật đáng sợ khi thách thức những quan niệm đã ăn sâu bám rễ, nhưng việc thể hiện sự đa dạng và phức tạp của phụ nữ là vô cùng quan trọng. Bởi vì, chỉ khi thấy ai đó sống thật với con người họ, bạn mới tin rằng mình cũng có thể làm được điều đó,” cô nói. “Nghệ thuật là để phản ánh sự phong phú của cuộc sống, và điều đó bao gồm cả việc thể hiện những lối sống khác biệt so với chuẩn mực xã hội.”

Thông qua các tác phẩm của mình, Chan khuyến khích người đọc suy ngẫm lại về tầm quan trọng của các mối quan hệ. Ví dụ, cô miêu tả tình bạn như một liều thuốc chữa lành trong cuốn tiểu thuyết đồ họa Eric’s Sister (2023), và thể hiện những mối quan hệ thuần khiết trong các truyện tranh của mình, chẳng hạn như The Notorious Comb Sisters, xuất bản lần đầu trên tạp chí Catapult năm 2022. Trong hai tập san ra mắt năm 2024, cô cũng khám phá cách chúng ta có thể định hình lại về những rung động và tình bạn để chúng có thể phục vụ chúng ta tốt hơn.

“Một cách tiếp cận linh hoạt hơn đối với các mối quan hệ có thể giúp chúng ta cảm thấy trọn vẹn hơn với những tình bạn hiện có và cả những tình bạn sẽ đến,” cô viết trong My Loneliness is Killing Me, I Must Confess I Still Believe. Trong Terrible Fancies, cô đề xuất một cách nhìn nhận mới về tình yêu đơn phương, giúp chúng ta làm chủ chúng thay vì cảm thấy bất lực. Cô viết, việc yêu đơn phương ai đó có thể giúp bạn hiểu rõ hơn nhu cầu của bản thân, cảm nhận sự hiện diện của cơ thể và học hỏi những điều quan trọng về cách thức và lý do bạn khao khát.

Cô nói thêm: “Phản ứng tích cực của mọi người dành cho những tác phẩm này cho tôi thấy hy vọng. Rằng xã hội cuối cùng đã chấp nhận việc thách thức những khuôn mẫu cũ”.

Wong và Chan cũng đánh giá cao cách điện ảnh Hồng Kông khắc họa các mối quan hệ, tình cảm phụ nữ và tình chị em một cách phức tạp hơn, chẳng hạn như trong The Montages of a Modern Motherhood (2024) của Oliver Chan và All Shall Be Well (2024) của Ray Yeung. “Sự thay đổi bắt nguồn từ việc dám thể hiện,” Chan nhấn mạnh. “Sẽ luôn có những người cần thoát khỏi những hệ thống áp đặt, và điều này không có lời giải thích khoa học nào. Nhưng theo kinh nghiệm của tôi, luôn có một lực hút vô hình giữa những người như vậy.”

Sự thay đổi thường bắt nguồn và lan tỏa từ những hoạt động cộng đồng. Trong những năm gần đây, các cộng đồng đề cao tình bạn và tình chị em đã trở thành những “ốc đảo” an toàn, nơi phụ nữ và những người ủng hộ họ có thể cùng nhau phát triển, hợp tác trong kinh doanh, thúc đẩy sức khỏe và quyền tự chủ về tình dục, cũng như tham gia vào các hoạt động thể thao. Sự chuyển biến này cho thấy một xu hướng rõ rệt: từ sự cô lập đến kết nối, từ cạnh tranh lẫn nhau đến hỗ trợ lẫn nhau, nhờ đó mà mỗi cá nhân và cả cộng đồng phụ nữ đều được trao quyền mạnh mẽ hơn.

“Cộng đồng tích cực về tình dục mà tôi đã xây dựng trong 15 năm qua tập trung vào việc tạo ra một môi trường an toàn, không phán xét, nơi phụ nữ có thể tự do thể hiện bản thân,” Vera Lui, một nhà giáo dục giới tính được chứng nhận, người sáng lập cửa hàng phong cách sống Sally Coco và đồng sáng lập Women’s Festival, chia sẻ.

“Những không gian này vô cùng quan trọng, bởi vì chúng khuyến khích những cuộc trò chuyện thẳng thắn về sự thân mật, bản sắc và kết nối, cho phép phụ nữ tiếp cận những chủ đề này mà không phải lo sợ bị kỳ thị. Khi cảm thấy an toàn, phụ nữ sẽ có đủ tự tin để khám phá nhu cầu của bản thân, thiết lập ranh giới và xây dựng các mối quan hệ - dù là bạn bè hay tình yêu - dựa trên sự tin tưởng và chân thành. Tình chị em chỉ thực sự thăng hoa khi chúng ta cùng nhau nâng đỡ, và đó chính là tinh thần mà những không gian này mang lại.”

She Runs Collective là một sáng kiến cộng đồng có tác động khác, với mục tiêu xóa bỏ những rào cản khiến phụ nữ khó tham gia vào các hoạt động thể chất. “Chúng tôi thành lập cộng đồng này để xây dựng một môi trường hòa nhập, nơi phụ nữ có thể ưu tiên sức khỏe thể chất, tinh thần và đời sống xã hội của mình, đồng thời mở ra những con đường mới để họ đến với thể thao và rèn luyện sức khỏe,” Amy George, đồng sáng lập câu lạc bộ chạy bộ chỉ dành cho phụ nữ, chia sẻ. “She Runs Collective không chỉ đơn thuần là một câu lạc bộ chạy. Đó là một chốn bình yên, nơi phụ nữ đến với nhau, vì chính bản thân họ và vì những người phụ nữ khác. Cộng đồng này đáp ứng một nhu cầu mà tôi đã từng cảm nhận rất rõ khi mới chuyển đến Hồng Kông và phải đối mặt với thử thách không nhỏ: xây dựng những tình bạn khi đã trưởng thành.”

Sarah Vee, người sáng lập Women of Hong Kong, cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của những mạng lưới hỗ trợ như vậy. “Ở một thành phố năng động và đầy áp lực như Hồng Kông, nơi cuộc sống luôn là một guồng quay hối hả và những kỳ vọng thì quá cao, Women of Hong Kong giống như một chiếc phao cứu sinh, một nơi tạm lánh khỏi những áp lực,” cô giải thích. “Mười năm trước, các mối quan hệ trong công việc thường mang nặng tính giao dịch, tạo ra một môi trường mà ở đó phụ nữ bị lập trình để cạnh tranh lẫn nhau thay vì hợp tác. Giờ đây, chúng tôi đang tích cực viết lại câu chuyện đó. Đối với các nữ doanh nhân, chủ doanh nghiệp và các chuyên gia, sự hỗ trợ từ cộng đồng này mang đến một sự thay đổi lớn lao. Đó là về việc trân trọng tình chị em, sống thật với chính mình và luôn bên cạnh nhau - không chỉ với tư cách là những người làm kinh doanh hay chuyên gia, mà còn là những người phụ nữ toàn diện, đa diện.”

Qua những câu chuyện này, rõ ràng là các cộng đồng dựa trên tình chị em ở Hồng Kông, cũng như các đại diện văn hóa mới, không chỉ thúc đẩy hạnh phúc cá nhân mà còn thách thức và định hình lại các chuẩn mực xã hội.

Những câu chuyện này cho thấy rõ ràng rằng các cộng đồng dựa trên tình chị em ở Hồng Kông, cũng như những cách thể hiện mới trong văn hóa, không chỉ vun đắp cho hạnh phúc cá nhân mà còn đang thách thức và định hình lại các chuẩn mực xã hội.

Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết gốc “Women are redefining their place in society—Gen Z’s disinterest in traditional sex and romance is proof of this powerful shift” của Salomé Grouard, đăng trên Tatler Global

ĐỌC THÊM

Women’s Day: Hành trình “truyền lửa” của những người phụ nữ tiên phong về khoa học

4 nhà lãnh đạo đứng sau thành công của những lễ hội và sự kiện hàng đầu châu Á

Hồ Nguyệt Minh, CEO & Brand Ambassador Majesty Golf Vietnam: Bóng hồng bản lĩnh trên sân Golf