Trong câu chuyện với Tatler Vietnam, “cô bé hát dân ca” ngày trước, Phương Mỹ Chi chia sẻ về hệ sinh thái nghệ thuật, giao thoa giữa ký ức và văn hóa, công nghiệp sáng tạo, di sản cá nhân
Những điều đó cô tích lũy được trong suốt chiều dày lao động âm nhạc hiếm có ở những người tuổi đôi mươi. Nhưng sau tất cả, khán giả vẫn thấy thấp thoáng hình ảnh “con cò” nữ tính nơi cô, nơi âm nhạc Việt Nam đương đại: bền bỉ đầy yêu thương, mềm mại đầy nội lực.
Phương Mỹ Chi không đặt mục tiêu "làm mới" văn hóa mà tập trung vào việc kể lại văn hóa theo góc nhìn, cảm xúc và trải nghiệm của một nghệ sĩ trẻ. Trong mọi dự án, Phương Mỹ Chi lựa chọn cách nghiên cứu văn hóa như nghiên cứu một di sản: làm đúng, làm kỹ và giữ trọn “cái hồn” của tác phẩm gốc, kể cả khi phối khí, nhịp điệu hay cách kể chuyện đã mang hơi thở đương đại.
Tìm hiểu thêm về Danh sách Tatler Most Influential tại ĐÂY.
Từ quan niệm ấy, Phương Mỹ Chi hình dung một hệ sinh thái nghệ thuật tử tế: nơi nghệ sĩ cạnh tranh bằng giá trị thực, đồng hành để cùng tiến bộ, và để âm nhạc không chỉ giải trí mà còn trở thành nguồn lực bền bỉ lan tỏa vào cộng đồng và giáo dục.
Mọi hành trình đều bắt đầu từ việc hiểu rõ gốc rễ

Trong quá trình sáng tạo, bạn phân định ranh giới giữa “giữ gìn văn hóa” và “làm mới văn hóa” như thế nào? Điểm cân bằng nằm ở đâu?
Tôi yêu văn hóa vì vẻ đẹp nguyên bản của nó, và luôn muốn truyền tải các giá trị ấy rõ nhất, thật nhất. Tôi không nghĩ mình đang “làm mới” văn hóa; tôi chỉ kể lại văn hóa theo góc nhìn của mình bằng cảm xúc và trải nghiệm của một nghệ sĩ trẻ. Điều khó nhất không phải giữ hay đổi bao nhiêu, mà là tìm điểm cân bằng giữa tinh thần dân tộc và sự hiện đại của âm nhạc hôm nay.
Văn hóa Việt có chiều sâu, mỗi chất liệu đều chứa ký ức riêng, nên tôi luôn tự nhắc mình phải tìm hiểu kỹ và làm đúng, làm với sự tôn trọng dành cho những giá trị đã truyền qua nhiều thế hệ. Đôi khi, chính sự chân phương ấy lại giúp văn hóa được giữ gìn theo một cách tự nhiên hơn, đồng thời cho khán giả thấy được cách Phương Mỹ Chi cảm nhận về bản sắc dân tộc.
Nếu có thử thách lớn nhất trong việc làm văn hóa, tôi nghĩ đó chính là chiều sâu của nó. Văn hóa Việt Nam rất chân thực, rất lâu đời, mỗi chất liệu đều mang một lớp ký ức riêng. Vì vậy, mỗi khi chạm vào văn hóa, tôi luôn nhắc mình phải tìm hiểu thật kỹ, phải làm đúng và phải tôn trọng những giá trị đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Trước đây, nhạc dân ca, cải lương thường được đóng khung là dành cho khán giả lớn tuổi. Trong hành trình mang dòng nhạc này đến gần công chúng hơn, bạn nhìn nhận sự dịch chuyển của nhận thức khán giả về thể loại này như thế nào? Đâu là giới hạn mà bạn sẽ không bao giờ phá vỡ?
Tôi chưa bao giờ nghĩ dân ca chỉ dành cho người lớn tuổi. Nhiều bạn trẻ thật ra cũng yêu dân ca, chỉ là chưa có cơ hội tiếp cận. Tôi may mắn được hát dân ca từ nhỏ và được đón nhận, nhờ thế vô tình tạo tác động để người trẻ thấy rằng dân ca gần gũi hơn họ nghĩ.
“Giới hạn” lớn nhất với tôi là tinh thần của tác phẩm gốc. Khi hiện đại hóa, tôi có thể thay đổi cách kể, cách phối... nhưng không bao giờ làm mất đi cái hồn, thứ đã tạo nên giá trị của dân ca.
Sự “dịch chuyển” tôi nhìn thấy có lẽ không phải là thay đổi điều gì quá lớn lao, mà là cảm giác thể loại này đang được “gỡ khung” dần dần, để người trẻ không còn e dè khi nghe, để những ai vốn đã yêu dân ca, nhưng từng ngại ngần nay có thể tiếp cận đến nó một cách thoải mái hơn. Và càng về sau trong hành trình sáng tạo của mình, tôi sẽ càng thể hiện thêm nhiều góc nhìn mới của bản thân về dòng nhạc dân ca nói riêng, hay về văn hóa nói chung, từ đó đưa văn hóa tiếp cận được đến nhiều bạn trẻ hơn.


Trách nhiệm văn hóa của một Gen Z là kế thừa, gìn giữ và đưa những giá trị ấy đến gần hơn với người cùng thế hệ và xa hơn ra thế giới.
Khi đưa yếu tố truyền thống vào sản phẩm âm nhạc, bạn muốn công chúng cảm thấy điều gì: sự quen thuộc, sự tự hào, hay một cách nhìn hoàn toàn mới?
Tôi nghĩ lý do lớn nhất mà tôi muốn đưa yếu tố truyền thống vào âm nhạc chính là ... “khoe”, khoe rằng Việt Nam mình có những nét văn hóa rất đẹp, rất đặc sắc, và bởi vì mình rất yêu thích những điều ấy nên mình cũng mong muốn khán giả trong nước có thể biết đến những điều đó nhiều hơn. Dần dần, khi sự “khoe” ấy đủ lớn, đủ chân thành để chạm đến trái tim nhiều khán quê nhà, thì tôi lại có thêm cơ hội để đi xa hơn, không chỉ trong nước mà với bạn bè quốc tế.
Trong tất cả các tác phẩm của mình (từ âm nhạc, MV, đến thời trang), nếu phải chọn một yếu tố mang tính biểu tượng nhất định phải xuất hiện để khẳng định bản sắc Việt Nam, đó sẽ là gì, và tại sao?
Nếu phải chọn một hình ảnh có thể xuất hiện xuyên suốt trong các tác phẩm của mình, tôi sẽ chọn con cò. Dẫu vậy, không một biểu tượng hay hình ảnh nào có thể bao quát hoàn toàn nét đẹp và bản sắc Việt. Với tôi, hình ảnh “con cò” đại diện cho những giá trị rất gần gũi của văn hóa và con người Việt Nam. Việt Nam trong tôi là sự mềm mại, chân phương, nhưng cũng đầy kiên cường và bền bỉ, tất cả những điều ấy đều hiện lên trong hình ảnh con cò. Biểu tượng ấy không xuất hiện để chứng minh điều gì lớn lao, mà để gợi nhớ một Việt Nam thân thuộc trong từng sản phẩm, đồng thời giúp tôi thêm vững tin vào hướng đi của chính mình.
Theo bạn, ngành giải trí Việt Nam đang dịch chuyển theo hướng nào? Ở chuyển động ấy, đâu là khoảng trống mà thế hệ trẻ như bạn có thể lấp đầy?
Tôi cảm nhận rất rõ một sự “dịch chuyển” trong thị trường Việt Nam: bản sắc văn hóa đang được thể hiện sâu sắc hơn, và ngày càng có nhiều sản phẩm hướng về các giá trị dân tộc. Khán giả cũng dành nhiều tình cảm và sự ủng hộ hơn cho những tác phẩm mang dấu ấn văn hóa. Sự “dịch chuyển” ấy khiến tôi càng tin rằng: mọi hành trình đều bắt đầu từ việc hiểu rõ nguồn cội, gốc rễ của mình.
Trong sự chuyển động không ngừng của thị trường giải trí nói riêng và thị trường sáng tạo nói chung, khoảng trống có hay không thật ra phụ thuộc vào nỗ lực của mỗi cá nhân. Với tôi, thị trường giải trí Việt Nam như một vùng đất không ai có thể đo được ranh giới: Không biết nó rộng đến đâu, và cũng không thể nói chắc bao giờ sẽ “có chỗ trống”. Đó là một nơi không quá chật để không còn cơ hội cho người mới, nhưng cũng không bao giờ có sẵn vị trí dành riêng cho bất kỳ ai. Mỗi nghệ sĩ đều phải kiên trì tìm kiếm con đường của mình, xây dựng một bản sắc thật sự thuộc về mình, từ đó tạo nên vị trí riêng trong lòng khán giả.
Gen Z - Lực đẩy mới của văn hóa

Bạn nghĩ điều gì khiến thế hệ mình có thể trở thành lực đẩy mới cho văn hóa? Theo bạn, thế hệ Gen Z có đang chịu một trách nhiệm văn hóa khác biệt với các thế hệ trước? Nếu có, nó là gì?
Khi tìm hiểu văn hoá truyền thống, tôi gặp nhiều nghệ nhân lo lắng vì không còn người kế nghiệp, không còn khán giả trẻ. Như hát xẩm từng là “ngôn ngữ đường phố”, nhưng dần biến mất vì không còn ai lắng nghe. Tôi nhận ra “lực đẩy mới” đôi khi không nằm ở sáng tạo khác biệt, mà nằm ở sự xuất hiện của một người trẻ chịu học, chịu yêu và chịu tiếp nối. Gen Z có lợi thế là hiểu ngôn ngữ cảm xúc của khán giả trẻ, được tiếp cận kho tài nguyên văn hoá phong phú từ những thế hệ đi trước. Vậy, nếu nói liệu Gen Z có gánh một trách nhiệm văn hoá khác biệt không, tôi nghĩ trách nhiệm ấy đến từ việc kế thừa và truyền tải, thậm chí là truyền tải đến bạn bè quốc tế.
Vậy trách nhiệm văn hóa của một Gen Z như Phương Mỹ Chi là gì?
Rất tự nhiên thôi: Kế thừa, gìn giữ và đưa những giá trị ấy đến gần hơn với người cùng thế hệ và xa hơn ra thế giới.
Văn hóa dân gian Việt Nam giàu chi tiết về hình tượng phụ nữ (Mẹ Âu Cơ, Bà Trưng Bà Triệu,...). Là một bạn nữ trẻ hoạt động nghệ thuật, bạn khai thác tính nữ này thế nào trong âm nhạc và hình ảnh?
Lớn lên trong âm nhạc dân gian, tôi nhận ra “tính nữ” không chỉ là dịu dàng mà còn là sức mạnh nuôi dưỡng, chở che. Hình ảnh người phụ nữ Việt mềm mại nhưng kiên cường ảnh hưởng đến cách tôi xây dựng âm nhạc và hình ảnh: chân phương, mềm mại nhưng có nội lực. Từng có lúc tôi sợ bộc lộ cảm xúc, sợ sự nhạy cảm khiến mình trông yếu đuối. Nhưng khi cho phép mình thành thật với cảm xúc, những vết thương, tôi nhận ra sự mong manh đôi khi là một dạng sức mạnh rất nữ tính. Khi chia sẻ điều đó, tôi cảm thấy gần khán giả hơn, như những người bạn đồng hành.
Đọc thêm: DTAP và khúc ca “Made In Vietnam” mừng Việt Nam 80 năm trường vinh
Bạn thấy sự cạnh tranh của nghệ sĩ trẻ hiện nay chủ yếu ở điều gì: công nghệ, câu chuyện, hay bản sắc?
Tôi nghĩ nghệ sĩ trẻ bây giờ không cạnh tranh bằng sự hào nhoáng, mà bằng mức độ cống hiến mỗi người có thể mang lại. Tôi rất ấn tượng với chia sẻ của anh Hà Anh Tuấn: “Giờ khoe nhà khoe xe là xưa rồi, bây giờ khoe là mình cứu được bao nhiêu người.” Với thế hệ tôi, điều trăn trở không phải nổi tiếng đến đâu, mà là mình đã dùng sức của mình hiệu quả đến mức nào để mang lại giá trị cho gia đình, cộng đồng và đất nước. Tôi tin điều đó đúng với cả đa số người trẻ Việt Nam hôm nay.
Cơ hội giờ đến với bất kỳ ai đủ sẵn sàng, nên “cạnh tranh” trở thành động lực lành mạnh: ai cũng muốn làm tốt hơn chính mình của hôm qua.
Trong thị trường nghệ thuật, sự quan tâm dành cho nghệ sĩ trẻ lớn hơn bao giờ hết, đó là cơ hội nhưng cũng là trách nhiệm: không chỉ tạo ra con số hay sự chú ý nhất thời, mà là giá trị thật. Về vị trí của mình, tôi là “đối thủ” cũng được, “người đồng hành” cũng được, vì mục tiêu chung vẫn là thúc đẩy tất cả chúng ta cùng tiến lên. Khi một cá nhân tốt hơn, hệ sinh thái cũng tốt hơn. Nếu tôi làm tốt, hy vọng nó tạo ra “hiệu ứng cánh bướm” tích cực cho những người xung quanh.
Nhưng trên hết, tôi mong mình là một người đồng hành đúng nghĩa. Không ai luôn mạnh mẽ; tôi cũng cần những khoảng lặng để soi lại mình. Trong tôi, cạnh tranh và đồng hành không đối lập; chính sự song hành ấy tạo ra môi trường sáng tạo tử tế và bền vững.
Về vị trí của mình, tôi là “đối thủ” cũng được, “người đồng hành” cũng được, vì mục tiêu chung vẫn là thúc đẩy tất cả chúng ta cùng tiến lên.
Bạn nghĩ thế nào về khái niệm “di sản cá nhân” dành cho một nghệ sĩ trẻ? Bạn đã bắt đầu xây dựng nó chưa?
Nếu được phép, tôi rất trân trọng khi gọi các sản phẩm của mình là một dạng “di sản cá nhân”. Không phải điều gì quá lớn lao, mà vì trong mỗi tác phẩm đều có cảm xúc, trải nghiệm và những giá trị rất riêng mà tôi muốn gửi đến khán giả.
Những khoảnh khắc tôi cảm nhận rõ nhất ý nghĩa đó thường đến từ những điều rất đời thường: khi bài hát của tôi được đưa vào bài giảng; khi học sinh khoe điểm với tôi; khi khán giả nói âm nhạc của tôi giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn; hoặc có khi chỉ là một lời nhắn dễ thương rằng “nghe nhạc của chị, em bé ăn ngon hơn”. Những câu chuyện ấy khiến tôi biết ơn và trân trọng những đứa con tinh thần của mình hơn. Tôi không biết nhiều năm nữa các ca khúc ấy còn sống trong đời sống âm nhạc hay không. Nhưng với gia đình tôi, tôi sẽ là người đầu tiên truyền lại những bài hát đó cho thế hệ sau. Mỗi ca khúc là một mảnh nhỏ trong hành trình trưởng thành - một dạng di sản tôi tự hào được tạo nên bằng chính trái tim và trải nghiệm của mình.
Có điều gì trong kho tàng văn hóa Việt mà bạn cảm thấy vẫn chưa được khai thác đủ trong giải trí hiện đại?
Văn hóa Việt rộng lớn đến mức khó nói điều gì đã “đủ”. Văn hóa luôn mở ra với những ai thật sự muốn tìm hiểu. Tôi không dám khẳng định giá trị nào đã hay chưa được chạm tới, nhưng với riêng mình, tôi biết mình vẫn còn rất nhiều miền văn hoá chưa kịp tiếp xúc. Tôi mong có cơ hội học sâu hơn, chạm vào nhiều chất liệu mới để tiếp tục kể những câu chuyện Việt theo cách của riêng mình.
Một nghệ sĩ trẻ có ảnh hưởng thường bị đặt vào kỳ vọng “đại diện cho thế hệ mình”. Theo bạn, điều gì nguy hiểm nhất khi người trẻ bị buộc phải đại diện cho bất kỳ điều gì quá sớm?
Tôi không nghĩ mình đại diện cho cả một thế hệ. Tôi chỉ đại diện cho chính mình, cho những giá trị tôi hiểu, gìn giữ và theo đuổi mỗi ngày. Mỗi người trẻ đều xứng đáng là “người đại diện” của chính họ, vì ai cũng có hệ giá trị và hành trình rất riêng. Không ai có thể gói cả một thế hệ vào một mẫu số chung, và càng khó để một người đứng lên đại diện cho hàng triệu con người với những niềm vui, nỗi buồn và quan điểm sống khác.
Nếu sứ mệnh của bạn là lan tỏa văn hóa, Phương Mỹ Chi sẽ làm gì để mở rộng tầm ảnh hưởng của mình ngoài âm nhạc, điện ảnh, thời trang?
Tôi nghĩ âm nhạc chỉ là điểm khởi đầu. Nếu có thể mở rộng tầm ảnh hưởng, tôi mong văn hoá Việt hiện diện nhiều hơn trong giáo dục và các hoạt động cộng đồng.
Mỗi lần thấy ca khúc của mình xuất hiện trong bài giảng hoặc trong chương trình văn nghệ ở trường học, tôi rất xúc động. Đó là khoảnh khắc văn hoá đi vào đời sống một cách tự nhiên, nhẹ nhàng nhưng mạnh mẽ. Những điều giản dị như vậy cho tôi thêm động lực để tiếp tục gìn giữ và truyền tải những giá trị mình tin tưởng.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 12/2025
CREDITS:
Editor-in-Chief Nikita Chu.
Digital Managing Editor Hong Dang.
Art Director Andy Trần.
Producer Giang Thảo.
Photo Wuan Minh Nguyen.
Video Hải Phạm.
Lighting Khoai Rental.
Set Design Tí Studio.
Producer Assistant Tuấn Sang, Giàu Lê.
Photo Assistant Hoàng Phúc.
Makeup Khoa Nguyễn.
Hairstylist Bình Piguet.
Stylist Huỳnh Hải Đăng, Anh Huy
Jewelries Swarovski.
Fashion Huỳnh Khải Linh, Thu Diệu, Hoàng Lê Hải, JangTao
ĐỌC NGAY
Tatler Ball Vietnam 2025: Bản sắc Việt tỏa sáng từ những tâm hồn duy mỹ
Hồng Kim Bảo: Người thầy thầm lặng của những gương mặt “hùng sư” hành động Hồng Kông




