Hành trình tìm về những thực hành chế tác dân gian

Một tuyển chọn gốm và điêu khắc đương đại, nơi tinh thần của gốm Biên Hòa được tiếp nối và mở rộng qua các thực hành chất liệu đa dạng – từ điêu khắc của Dương Đức Duy đến các thực hành gốm của Âu Thục My, Trần Hạnh và Lê Trung Hiếu – mở ra những tìm tòi về hình khối, bề mặt và ngôn ngữ tạo hình trong thực hành của các nghệ sĩ trẻ tại Annam Gallery. 

Đọc thêm: Di sản thủ công làng nghề Việt trở thành tâm điểm tại New York Fashion Week 2026

Tiếp nối là gốm Bát Tràng với thế mạnh về kỹ thuật men tinh luyện như men lam, men rạn, bề mặt giàu chiều sâu cùng hoa văn vẽ tay mang tính biểu tượng. Trong bối cảnh đương đại, Bát Tràng Museum Atelier tiếp tục làm mới tạo hình, mở rộng ngôn ngữ tạo hình của gốm truyền thống. Song song đó, trưng bày cũng giới thiệu các thực hành gốm đương đại của nghệ sĩ Devon Nguyễn. 

Bên cạnh gốm, trưng bày cũng giới thiệu đến công chúng kỹ thuật Pháp lam, một kỹ thuật từng gắn liền với đời sống cung đình Huế và gần như thất truyền, nay đang được phục hồi thông qua nghiên cứu của các nghệ nhân và nhóm học giả độc lập. Từ một chất liệu mang tính nghi lễ, pháp lam được tái diễn giải và đưa vào các ứng dụng gần gũi hơn với đời sống đương đại như trang sức và vật dụng nội thất.

Một chất liệu khác cũng từng gắn liền với tính thực dụng của đời sống là sơn mài. Trước khi trở thành chất liệu cốt lõi của hội họa Việt, sơn mài chủ yếu hiện diện trong các đồ thờ như hoành phi, câu đối, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa và tín ngưỡng của người Việt.

Lam Phong Studio nối tiếp truyền thống sơn mài từ góc nhìn thiết kế, kết hợp sơn ta với đồ họa và các vật liệu thủ công khác, tạo nên những đối tượng mang tinh thần truyền thống nhưng mang hình thái đương đại. Các tác phẩm được trưng bày cùng tranh sơn mài của họa sĩ Lại Thanh Dũng. Lại Thanh Dũng sử dụng kỹ thuật sơn khắc và thếp vàng, bạc để tạo nên bề mặt sáng, sắc nét hơn. Bên cạnh đó là các tượng con giống sơn mài trên gỗ của nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát, gợi nhắc đến hệ biểu tượng gắn với văn hóa lúa nước Việt Nam.

Cuối chặng hành trình là các chế tác từ Làng Củi Lũ. Từ những phiến gỗ trôi dạt sau lũ, Làng Củi Lũ tái sinh chúng thành những hình khối điêu khắc, bằng cách giữ lại dấu vết tự nhiên của vật liệu như vết nứt, thớ gỗ, và đặt trọng tâm tác phẩm vào ký ức vật chất và mối quan hệ giữa thời gian, tự nhiên và bàn tay con người trong quá trình tạo tác.

Ở những quốc gia Đông Nam Á, truyền thống thủ công mỹ nghệ là một yếu tố thúc đẩy sự đa dạng của Mỹ thuật Hàn lâm. Một ví dụ tiêu biểu là sự chuyển hóa của sơn mài. Nhựa sơn tự nhiên (sơn ta) từ lâu đã được người Việt sử dụng để tạo nên những bề mặt cứng, bền, chống thấm và có độ óng ánh, phục vụ đồng thời cả công năng lẫn thẩm mỹ. Một trong những đổi mới quan trọng từ thập niên 1920 là kỹ thuật “mài”, theo đó nhiều lớp sơn được phủ chồng, sau đó mài và đánh bóng bằng đá. Quá trình này làm lộ ra các lớp màu ẩn bên dưới, tạo nên bề mặt nhẵn mịn, có chiều sâu thị giác và hiệu ứng phản quang như gương. Kỹ thuật ấy vẫn được thực hành và biến chuyển bởi các nghệ sĩ, nghệ nhân - áp dụng cho tranh mỹ thuật và điêu khắc tạo hình. 

Thế giới nghệ thuật toàn cầu đang chứng kiến ngày càng nhiều nghệ sĩ tìm về những thực hành chế tác dân gian như một cách tự định hình tiếng nói riêng, thay vì phụ thuộc vào các hệ chuẩn thẩm mỹ vốn lấy phương Tây làm trung tâm. Khi nghệ thuật đương đại ngày càng nghiêng về ý niệm và số hoá, chế tác thủ công mở ra một hướng quay trở lại với kỹ năng, với sự tiếp xúc trực tiếp cùng vật liệu và sự thuần thục của đôi tay. Hơn thế nữa, khi công nghệ và các ấn phẩm truyền thông số đang ngày càng bao trùm đời sống, chế tác thủ công hiện diện như một quá trình tìm tòi am hiểu về vật liệu, về cách thức tương tác giữa con người và thế giới vật chất xung quanh. 

Thông qua việc trưng bày hơn 80 tác phẩm cũng như các workshop về các chế tác thủ công, triển lãm giúp người xem hiểu rõ hơn về bản sắc địa phương, đồng thời mở ra những góc nhìn và đối thoại mới. Chính những tương tác đó sẽ góp phần nâng tầm chế tác thủ công – một thao tác luôn luôn tiếp diễn trong dòng chảy sáng tạo. 

THÔNG TIN TRIỂN LÃM

Địa điểm: Lotus Gallery, 12-13 Đường N1, Tân Thuận, TP. HCM

Ngày trưng bày: Từ 18/04/2026 đến 03/05/2026

Thời gian tham quan: Hàng ngày, 09:00 đến 18:00

ĐỌC NGAY

Christie’s London mang di sản Trung Hoa của nhà Flacks trở lại sàn đấu giá

Vacheron Constantin x Louvre Museum: Cuộc đối thoại giữa thời gian và bốn nền văn minh cổ đại

Điều gì khiến dung mạo của một người đọng lại trong tâm trí ta?